सर्वसाक्षी त्वयं देवो दैत्यजिष्णुर्युगे युगे। कथं हंति सुरान्सर्वान्कल्पांत इह जायते
हा देव सर्वांचा साक्षी आहे, प्रत्येक युगात दैत्यांचा संहार करणारा आहे; पण तो सर्व देवांचा नाश कसा करतो आणि कल्पाच्या शेवटी इथे जन्म घेतो?
एतस्मिन्नंतरे दूरे मधुर्मायां प्रयोजिता। हररूपधरो भूत्वा अब्रवीद्धरिमव्ययम्
इतक्यात मधूने दूरवरून आपली माया दाखवली; हराचा रूप धारण करून त्याने अविनाशी हरिला उद्देशून बोलायला सुरुवात केली.
दैत्यानामग्रतः पाप रणे देवान्समंततः। हत्वा किं ते शिवं चाद्य धर्मकीर्ति यशो गुणाः
असुरांच्या समोर, अरे पापी, तू रणात देवांना ठार मारलंस; आज तुला यात काय लाभ, काय धर्म, काय कीर्ती किंवा गुण मिळणार आहे?
महतोन्मत्तभावेन न जानासि परान्स्वकान्। अतस्त्वां निशितैर्बाणैर्नयामि यमसादनम्
मोठ्या उन्मादात तू आपले आणि परके ओळखू शकत नाहीस; म्हणून मी तुला तीक्ष्ण बाणांनी यमाच्या घरात पाठवणार आहे.
एवमुक्त्वा शरैरुग्रैर्जघान केशवं रणे। निचकर्त शरांस्तांस्तु माधवो वाक्यमब्रवीत्
असं म्हणून त्याने रणभूमीत केशवावर भयंकर बाणांचा मारा केला; पण माधवाने ते बाण छाटले आणि पुढील शब्द बोलला:
जानामि त्वां रणे दैत्यं हररूपधरं प्रियम्। शूरं शूरविकर्माणं मधुं मायानियोजितम्
युद्धात, हरा रूप धारण केलेला, मायावी मधू दैत्य तूच आहेस, हे मला ठाऊक आहे; तू खरा शूर आणि शौर्यवान आहेस.
मिथ्यालोकं प्रदास्यामि पातयित्वा रणाजिरे। एतस्मिन्नंतरे तीक्ष्णैः शरैर्विव्याध संयुगे
मी तुला रणभूमीत पाडून खोटं जग देईन; एवढ्यात त्याने युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
जटिलं वृषकेतुं च वृषभस्थं महेश्वरम्। तयोर्युद्धमतीवासीद्देवदानवयोस्तदा
जटा असलेला, वृषध्वज, वृषावर बसलेला महेश्वर—त्यावेळी देव आणि दानवांमध्ये अतिशय भीषण युद्ध झालं.
परस्परं भिंदतोश्च प्राप्तान्प्राप्तान्शरान्शरैः। क्षुरप्रेण धनुस्तस्य चिच्छेद हरिरव्ययः
एकमेकावर बाणांनी वार करत असताना, अविनाशी हरिने धारदार बाणाने त्याचा धनुष्य छेदून टाकले.
ततश्च पातयामास घोटकं वृषरूपिणम्। स दैत्यश्शूलहस्तोथ प्रदुद्राव जगत्पतिम्
मग त्याने वृषाच्या रूपातील घोडा खाली पाडला; मग तो दैत्य शूल हातात घेऊन जगाचा स्वामी पाहून पळून गेला.
भ्रामयित्वा ततः शूलं जघान परमेश्वरम्। त्रिभिश्चिच्छेद बाणैश्च शूलं कालानलप्रभम्
मग त्याने शूल फिरवून परमेश्वरावर प्रहार केला; पण हरिने तीन बाणांनी काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेले ते शूल छेदून टाकले.
ततः क्रूरो महाबाहुर्मधुर्मायातिमायिकः। देवीरूपं समास्थाय सिंहस्थः प्रययौ हरिः
मग क्रूर, बलवान आणि मायावी मधूने देवीचे रूप घेतले आणि सिंहावर बसून हरिकडे पुढे गेला.
शरैर्बहुविधैर्विष्णुं जघानैवाब्रवीद्वचः। स्वामी तु मे सुरश्रेष्ठ त्वयैव पातितो युधि
त्याने विष्णूवर अनेक प्रकारच्या बाणांनी प्रहार केला आणि म्हणाला, 'हे देवांमध्ये श्रेष्ठ, माझा स्वामी तुझ्यामुळे युद्धात पडला आहे.'
अहं त्वां च हनिष्यामि सुतौ स्कंदविनायकौ। उक्तवंतं च दैतेयं जघान बहुमार्गणैः
‘मी तुला आणि तुझे दोन पुत्र, स्कंद आणि विनायक यांनाही मारीन.’ असे म्हणून त्या दैत्यावर अनेक बाणांचा वर्षाव करण्यात आला.
स पपात महीपृष्ठे गतासुर्लोहितोद्गिरः। पितरौ निहतौ दृष्ट्वा मायाबद्धो महाबलः
तो पृथ्वीवर पडला, त्याचा प्राण निघून गेला आणि रक्त वाहू लागले; त्याचे आईवडील मारले गेलेले पाहून तो मायेत अडकलेला बलवान होता.
स्कंदः शक्तिं समादाय प्रायाद्योधयितुं हरिम्। ततो धाताऽब्रवीद्वाक्यं स्कंदं मोहप्रपीडितम्
स्कंदाने आपली शक्ती उचलून हरिविरुद्ध युद्ध करण्यासाठी पुढे गेला; तेव्हा मोहाने ग्रासलेला स्कंदाला धाता म्हणाला.
पश्य ते पितरौ दूरे पश्यंतौ युद्धमीदृशम्। अंतरिक्षे भ्रमंतौ च संस्थितौ लोकसाक्षिणौ
‘पहा, तुझे आईवडील दूर उभे राहून हे युद्ध पाहत आहेत; ते आकाशात भटकत असून, जगाचे साक्षीदार आहेत.’
एतच्छ्रुत्वा ततो दृष्ट्वा तत्रैवांतरधीयत। ततो धुंधुश्च सुंधुश्च भ्रातरावतिदर्पितौ
हे ऐकून आणि त्यांना पाहून तो तिथेच अदृश्य झाला; मग धुंधु आणि सुंधु हे दोन भाऊ अतिशय गर्विष्ठ झाले.
वधं प्रति हरेर्युद्धे पेततुर्गरुडोपरि। खड्गहस्तं च धुंधुं च सगदं सुंधुमेव च
हरिवधासाठी युद्धात ते दोघे गरुडावर पडले; धुंधुच्या हातात तलवार होती आणि सुंधुच्या हातात गदा.
चिच्छेद नंदकेनैकं गदया सादयत्परम्। पेततुस्तौ धरापृष्ठे प्रवीरौ क्षतविक्षतौ
नंदकाने एकाचा छेद केला आणि गदाने दुसऱ्याला ठार केले; दोन्ही वीर जखमी होऊन पृथ्वीवर कोसळले.
मधुस्तदागतस्तूर्णमंतर्धानं तमोवृतः। पातयामास विष्णौ च मायया शतपर्वतान्
मग मधू वेगाने आला, अंधारात लपलेला होता; त्याने मायेमुळे विष्णूवर शंभर पर्वत टाकले.
ततस्तान्पर्वतांश्छित्वा तमसोऽन्तर्गतो युधि। क्रोधात्सुदर्शनेनैव शिरश्छित्वा निपातितः
मग त्याने ते पर्वत छेदून युद्धात अंधारात प्रवेश केला; रागाने सुदर्शनाने त्याचे शिर छेदून खाली पाडले.
ततो ब्रह्मादिभिर्देवैश्शंभुना त्रिदशैरपि। मधुसूदन इतिख्यातिर्विष्णोर्लोकेषु कारिता
मग ब्रह्मा आणि इतर देव, शंभू आणि त्रिदशांनी, विष्णूची ‘मधुसूदन’ ही कीर्ती सर्व लोकांत प्रसिद्ध केली.
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे मधुवधोनामद्विसप्ततितमोऽध्यायः
याप्रमाणे श्रीपद्मपुराणाच्या प्रथम सृष्टीखंडातील 'मधुवध' नावाचा बहात्तरावा अध्याय संपला.
व्यास उवाच- ततो वृत्रो महातेजा दैत्यानां प्रवरो युधि। दिग्गजाढ्यं गजारूढः प्राद्रवद्बलसूदनम्
व्यास म्हणाले: मग महातेजस्वी, युद्धात दैत्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला वृत्र, दिशांच्या हत्तीवर बसून, सैन्याचा संहार करणाऱ्या देवाकडे धावला.
आगच्छंतं ततो वृत्रं शरैः कालानलप्रभैः। विव्याध सर्वगात्रेषु द्विरदस्थो महाहवे
मग वृत्र जेव्हा हत्तीवर बसून पुढे आला, तेव्हा त्या महायुद्धात त्याच्या सर्व अंगावर काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी बाणांनी प्रहार करण्यात आला.
ततो वृत्रस्तु शीर्षं च जिष्णोरेव पतत्रिणा। विव्याध सहसा तेन स चचाल महाबलः
मग वृत्नें विजयी वज्रधारी याच्या डोक्यावर अचानक घाव घातला आणि तो बलवान देवता हादरला.
आत्मानं च समाश्वास्य धनुरुद्यम्य वीर्यवान्। ववर्ष शरवर्षेण तस्य दैत्यस्य विग्रहे
आपलं मन सावरून, तो शूरवीर धनुष्य उचलून त्या दैत्याच्या देहावर बाणांचा पाऊस पाडू लागला.
शरांश्छित्वा बिभेदाशु शरैराशीविषोपमैः। शतक्रतुं महावीर्यः सर्वदेवाधिपं युधि
वृत्रानं त्याचे बाण छाटले आणि जणू काही विषारी सापांसारखे बाण सोडून सर्व देवतांचा स्वामी शतकृतूला युद्धात भोसकून टाकलं.
ततः शरसहस्रैस्तु दैत्यं विव्याध देवराट्। परस्परं शरा यांति यथा सप्ताश्व रश्मयः
मग देवांचा राजा हजारो बाणांनी त्या दैत्यावर वार करू लागला, आणि त्यांचे बाण जणू सूर्याच्या सात घोड्यांच्या किरणांसारखे एकमेकांना भिडू लागले.