गामेव पतिता धीरा दिव्यालंकारभूषिताः। प्रदीप्तोभूद्धरादेशो वीरैर्नागैर्हयै रथैः
धैर्यवान, दिव्य अलंकारांनी सजलेले, पृथ्वीवर पडले; वीर, हत्ती, घोडे आणि रथांनी पृथ्वीचा प्रदेश उजळून निघाला.
विविधाभरणैर्नष्टैः पताकाभिश्च केतुभिः। ततो वसुंधरा सर्वा सशैलवनकानना
विविध दागिने हरवलेले, पताका आणि निशाणे पडलेली; मग सर्व वसुंधरा, पर्वत, वन आणि उपवनांसह—
रुधिरौघप्लुता तत्र विबुधासुरयोर्युधि। क्रव्यादैर्बहुभिस्तत्र खादितो द्रव्यसंचयः
त्या युद्धभूमीत, देव आणि दैत्य यांच्या लढाईत, रक्ताच्या प्रवाहांनी सगळं मैदान भरून गेलं होतं. तिथे पडलेलं मांस अनेक मांसाहारी प्राण्यांनी खाऊन टाकलं.
लोहितं प्रचुरं पीतं रक्षोभिश्च वृकादिभिः। अन्यैर्महागणैरेव क्षतजं पवनान्वितम्
राक्षस, लांडगे आणि इतर अनेक मोठ्या टोळ्यांनी भरपूर रक्त प्यायलं; वाऱ्याने उडणारे जखमांतून वाहणारे रक्तही त्यांनी प्यायलं.
खादितं प्रीतिमद्भिश्च फेरुगृध्रगणैर्मुदा। एतस्मिन्नंतरे सूरिः सुरपूज्यो बृहस्पतिः
मांजर आणि गिधाडांच्या आनंदी झुंडीने ते मांस हर्षाने खाल्लं; आणि या वेळी, देवांना पूज्य असलेले सूर्य आणि बृहस्पती तिथे प्रकट झाले.
मृतसंजीवनीविद्यां सुराणां संजजाप ह। विशल्यकरणीं दिव्यां ब्रह्मविद्यां महाबलां
त्यांनी देवांसाठी मृतांना पुन्हा जिवंत करणारी, जखमा भरून काढणारी, दिव्य आणि बलशाली ब्रह्मविद्या जपली.
ततो धन्वंतरिर्विद्वान्सुरवैद्यो मनोजवः। औषधैस्तत्प्रयोगैश्च रणे पर्यटते मुदा
नंतर, विद्वान आणि वेगवान देवांचा वैद्य धन्वंतरी, औषधं आणि त्यांचा उपयोग घेऊन आनंदाने रणभूमीत फिरू लागला.
तत्र देवाश्च जीवंति ये मृताश्च महाहवे। अव्रणा बलसंपन्नाः प्रयुध्यंति भृशं पुनः
त्या रणभूमीत, जे देव मोठ्या युद्धात मरण पावले होते ते पुन्हा जिवंत झाले; ते कुठलीही जखम नसलेले आणि बळाने भरलेले पुन्हा जोरात लढू लागले.
एवं शतसहस्रं तु गणं दैत्यस्य चोद्धतम्। पतितं पुण्ययोगाच्च शरैर्निर्भिन्नकंधरम्
पुण्याच्या बळावर, त्या दैत्याच्या गर्विष्ठ सैन्याचा शंभर हजारांचा समूह, त्यांच्या गळ्यात बाण घुसून, रणात पडला.
ततस्तु जयशब्देन नंदंति सिद्धचारणाः। ऋषयः खेचराश्चान्ये ये चैवाप्सरसां गणाः
मग विजयाच्या घोषात सिद्ध, चारण, ऋषी, आकाशात राहणारे आणि अप्सरांचा समूह आनंदाने नाचू लागले.
गीतिं गायंति गंधर्वाः शशंसुः परमर्षयः। अथ क्रुद्धो महातेजा दैत्यमुख्यो महाबलः
गंधर्वांनी गाणी गायली, महर्षींनी स्तुती केली; तेव्हा, रागाने पेटलेला, तेजस्वी आणि बलाढ्य दैत्यांचा सेनापती पुढे आला.
कालकेय इति ख्यातः सेनानीर्दैत्यपस्य च। स्यन्दनस्थो महावीर्यो धनुरादाय तत्र च
कालकेय नावाने प्रसिद्ध असलेला, दैत्यांचा सेनापती, आपल्या रथावर उभा राहिला आणि मोठ्या ताकदीने धनुष्य उचलले.
जघान सुरसंघांस्तान्नर्तयामास भूतले। निरंतरशरौघेण च्छादितं गगनं तदा१०० 1.65.
त्याने देवांच्या सैन्यांवर हल्ला केला, त्यांना जमिनीवर नाचवले; त्याच्या अखंड बाणांच्या वर्षावाने आकाश झाकून गेले.
निपतंति शराः सैन्ये कोटिकोटि सहस्रशः। निपतंति ततो देवाः संयुगेष्वनिवर्तिनः
कोट्यवधी बाण सैन्यावर कोसळले; मग युद्धात मागे न हटणारे देवही खाली पडले.
रुधिरोद्गारिणस्सर्वे सिद्धगंधर्वकिन्नराः। विशिखैः पीडिता देवा निपेतुर्धरणीतले
सर्व सिद्ध, गंधर्व, किन्नर रक्ताचे थेंब तोंडातून टाकू लागले; बाणांनी जखमी झालेले देव पृथ्वीवर कोसळले.
केचिच्छरशतैर्भिन्नास्सहस्रैरयुतैस्तथा। पेतुरुर्व्यां महावीर्या ये रणे सुरपुंगवाः
काही रणातले श्रेष्ठ देव, शेकडो, हजारो, दहा हजारो बाणांनी छिन्नविछिन्न होऊन जमिनीवर पडले.
व्यथिताश्चाभवन्सर्वे स्यंदनस्था दिवौकसः। शरैः प्रव्यथितास्ते तु स्थातुं शक्ता न संमुखे
रथावर उभे असलेले सर्व देव घाबरले; बाणांच्या वेदनेने ते त्याच्या समोर ठाम उभे राहू शकले नाहीत.
तेनावगाहितं सैन्यं गजेनेव सरोवनम्। शरैस्तस्यार्दिता देवा वज्रानलसमप्रभैः
त्याने सैन्यात अशी घुसखोरी केली जशी हत्ती कमळाच्या तलावात शिरतो; त्याच्या वज्र आणि अग्निसारख्या तेजस्वी बाणांनी देव फार त्रस्त झाले.
न शेकुः समरे स्थातुं मघवंतं ययुस्तदा। चित्ररथ इति ख्यातो देवश्शस्त्रभृतां वरः
ते युद्धात उभे राहू शकले नाहीत आणि मग त्यांनी मघवानकडे धाव घेतली; त्यावेळी, देवांमध्ये प्रसिद्ध आणि शस्त्रधारींचा श्रेष्ठ चित्ररथ तिथे आला.
ययौ स्यंदनमारुह्य युद्धं प्रति धनुर्धरः। अब्रवीद्वचनं सोपि सेनान्यं तु महासुरम्
चित्ररथ धनुष्य घेऊन रथावर बसला आणि युद्धासाठी पुढे गेला; मग त्याने त्या दैत्य सेनापतीला असे शब्द सांगितले.
यथा हंसि महाशूर सुरसेनां मुदान्वितः। स त्वं प्रशंसनीयश्च शूरोसि सुरसंमतः
जसा तू, महाबली, आनंदाने देवांची सेना नष्ट केलीस, तसाच तू कौतुकास पात्र आहेस आणि देवांना मान्य असलेला खरा वीर आहेस.
हिरण्याक्षप्रियं कर्म कृतं युद्धे त्वयाधुना। इदानीं मम बाणैश्च गच्छस्व यममंदिरम्
युद्धात तू आता हिरण्याक्षाला आवडेल असं कृत्य केलंस; आता माझ्या बाणांनी यमाच्या घरी जा.
ततश्च कालकेयस्तु स्मितो वचनमब्रवीत्। पुरैव विजितो देव गणः सर्वः प्रलीलया
मग कालकेय हसत म्हणाला, 'पूर्वी मी सर्व देवगणांना सहज जिंकून संपवले होते.'
इदानीं तु स्थितं युद्धे बलं सर्वं तु हेलया। यदि ते निधने प्रीतिरस्तीह सुरपुंगव
पण आता मी सगळं बळ कमी लेखून युद्धात उभा आहे; जर तुला माझा मृत्यूच आवडत असेल, हे देवश्रेष्ठ, तर तसंच होऊ दे.
एभिस्त्वां निशितैर्बाणैर्नयामि यममंदिरम्। इत्युक्त्वा परमक्रुद्धो बाणमंतकसन्निभम्
'या तीक्ष्ण बाणांनी मी तुला यमाच्या घरी पाठवतो,' असं म्हणून तो अत्यंत रागाने मृत्यूसारखा बाण उचलतो.
जघान समरे वीरस्त्रिभिश्चिच्छेद सोंबरे। पुनर्बाणांश्च समरे योजयित्वा द्रुतं रुषा
समरभूमीत त्या वीराने तिघांना मारून खाली पाडलं; मग तो पुन्हा रागाने झपाट्याने बाण लावू लागला.
जघान प्रचुरान्दैत्यांस्तांश्चकर्त्त स लाघवात्। ततोन्योन्यं शरैस्तीक्ष्णैः कालानलसमप्रभैः
त्याने अनेक दैत्यांना मारून झटपट तुकडे केले; मग दोघांनीही काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी तीक्ष्ण बाणांनी एकमेकांवर वार केले.
युद्धे धनुष्मतां श्रेष्ठश्चिच्छेद भुवि वेगतः। तद्युद्धमभवद्देवदैत्ययोर्धर्मतो भृशम्
युद्धात धनुर्धारकांत श्रेष्ठ असणाऱ्याने वेगाने शत्रूंना भूमीवर पाडलं; देव आणि दैत्य यांचं ते युद्ध अत्यंत धर्मयुक्त झालं.
द्रष्टुकामागताः पार्श्वमृषि देवाः सुरोरगाः। एवं शतसहस्राणि बाणानां विधृतानि च
हे युद्ध पाहण्यासाठी ऋषी, देव आणि नाग बाजूला आले; अशा प्रकारे शेकडो हजारो बाण सोडले गेले.
अन्योन्यं समरे वीरौ विजयाय विरेजतुः। अथ क्रुद्धो महातेजा गंधर्वाणां पतिस्तदा
दोन्ही वीर विजयासाठी युद्धात झगडत तेजाने चमकत होते; तेव्हा रागाने गंधर्वांचा तेजस्वी स्वामी पुढे आला.