देवानां पूजनोपायं क्रमं ब्रूहि सुनिश्चितम्। अग्रे पूज्यतमः कोसौ को मध्यो नित्यपूजने
देवतांची पूजा कशी करावी, त्याची पद्धत आणि क्रम नक्की सांग; सुरुवातीला कोणाची पूजा करावी आणि नित्यपूजेत कोण मध्यस्थ आहे?
अंते च पूजा कस्यैव कस्य को वा प्रभावकः। किंवा कं च फलं ब्रह्मन्पूजयित्वा लभेन्नरः
शेवटी कोणाची पूजा करावी आणि कोणाला कोणती शक्ती आहे? ब्रह्मन्, कोणाची पूजा केल्याने मनुष्याला काय फळ मिळते?
व्यास उवाच- गणेशं पूजयेदग्रे त्वविघ्नार्थं परे त्विह। विनायकत्वमाप्नोति यथा गौरीसुतो हि सः
व्यास म्हणाले – विघ्न टाळण्यासाठी प्रथम गणेशाची पूजा करावी; त्यामुळे विनायकपद मिळते, कारण तो गौरीचा पुत्र आहे.
पार्वत्यजनयत्पूर्वं सुतौ महेश्वरादिमौ। सर्वलोकधरौ शूरौ देवौ स्कंदगणाधिपौ
पूर्वी पार्वतीने दोन पुत्रांना जन्म दिला – महेश्वराचा अग्रज, सर्व लोकांचे धारक, शूर देव, स्कंद आणि गणपती, हे गणांचे अधिपती.
तौ च दृष्ट्वा नगसुता सिध्यर्थं पर्यभाषत। इदं तु मोदकं पुत्रौ देवैर्दत्तं मुदान्वितैः
त्यांना पाहून पर्वतराजकन्या त्यांच्या यशासाठी म्हणाली – 'माझ्या मुलांनो, हे मोदक देवांनी आनंदाने दिले आहेत.'
महाबुद्धीति विख्यातं सुधया परिनिर्मितम्। गुणं चास्य प्रवक्ष्यामि शृणुतं तु समाहितौ
'हे महाबुद्धी म्हणून प्रसिद्ध आहे, अमृतापासून तयार केलेले आहे. याचा गुण मी सांगते, दोघांनी लक्ष देऊन ऐका.'
अस्यैवाघ्राणमात्रेण अमरत्वं लभेद्ध्रुवम्। सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः
याच्या केवळ वास घेतल्याने नक्कीच अमरत्व मिळते; सर्व शास्त्रांचे सार समजणारा आणि सर्व शस्त्रास्त्रांमध्ये कुशल होतो.
निपुणः सर्वतंत्रेषु लेखकश्चित्रकृत्सुधीः। ज्ञानविज्ञानतत्त्वज्ञः सर्वज्ञो नात्र संशयः
तो सर्व तंत्रांमध्ये पारंगत, हुशार लेखणी, चांगला चित्रकार, ज्ञान आणि त्याचे तत्त्व जाणणारा, आणि सर्वज्ञ होतो—यात काहीच शंका नाही.
पुत्रौ धर्मादधिकतां प्राप्य सिद्धिशतं व्रजेत्। यस्तस्य वै प्रदास्यामि पितुस्ते संमतं त्विदम्
त्याचे दोन पुत्र धर्मापेक्षा जास्त उंची गाठतात आणि शंभरपट सिद्धी मिळवतात; जो हे देतो, त्याला मी त्याच्या वडिलांना आवडेल असे सर्व काही देईन.
श्रुत्वा मातृमुखादेवं वचः परमकोविदः। स्कंदस्तीर्थं ययौ सद्यः सर्वं त्रिभुवनस्थितं
आईच्या तोंडून हे शब्द ऐकून, अत्यंत बुद्धिमान स्कंदाने लगेचच पवित्र स्थळी, तीनही लोकांतील सर्वांसह, प्रस्थान केले.
बर्हिणं स्वं समारुह्य त्वभिषेकः कृतः क्षणात्। पितरौ प्रदक्षिणं कृत्वा लंबोदरधरस्सुधीः
आपल्या मोरावर बसून, क्षणात अभिषेक झाला; वडीलधाऱ्यांची प्रदक्षिणा करून, मोठ्या पोटाचा तो बुद्धिमान तिथेच उभा राहिला.
तत एव मुदायुक्तः पित्रोरेवाग्रत स्थितः। पुरतश्च तथा स्कंदो मे देहीति ब्रुवन्स्थितः
नंतर, आनंदाने भरून, तो आपल्या आईवडिलांसमोर उभा राहिला; आणि तसाच स्कंद माझ्यापुढे उभा राहून म्हणाला, 'मला शरीर दे.'
ततस्तु तौ समीक्ष्याथ पार्वती विस्मिताब्रवीत्। सर्वतीर्थाभिषेकैस्तु सर्वदेवैर्न तैस्तथा
ते पाहून, पार्वती आश्चर्यचकित होऊन म्हणाली, 'सर्व तीर्थांमध्ये सर्व देवांनी केलेल्या अभिषेकानेही असे झाले नव्हते.'
सर्वयज्ञव्रतैर्मंत्रैर्योगैरन्यैर्यमैस्तथा। पित्रोरर्चाकृतः कोपि कलां नार्हति षोडशीम्
सर्व यज्ञ, व्रत, मंत्र, इतर योग आणि नियमांनी, आईवडिलांची पूजा करणाऱ्याला सुद्धा सोळाव्या भागाइतकीही प्राप्ती होत नाही.
तस्मात्सुतशतादेषोऽधिकः शतगुणैरपि। अतो ददामि हेरम्बे मोदकं देवनिर्मितम्
म्हणून, तो शंभर पुत्रांपेक्षा शंभरपट श्रेष्ठ आहे; म्हणून मी हे देवांनी बनवलेले मोदक हेरंबाला देत आहे.
अस्यैव कारणादस्य अग्रे पूजा मखेषु च। वेदशास्त्रस्तवादौ च नित्यं पूजाविधासु च
याच कारणामुळे, सर्व यज्ञ आणि पूजांमध्ये, वेदशास्त्रांच्या स्तुतीच्या आरंभी आणि रोजच्या पूजाविधीत, त्याची प्रथम पूजा केली पाहिजे.
पार्वत्या सह भूतेशो ददौ तस्मै वरं महत्। अस्यैव पूजनादग्रे देवास्तुष्टा भवंतु च
पार्वतीसह भूतांचे स्वामी त्याला मोठा वर दिला: त्याची प्रथम पूजा केल्याने सर्व देव संतुष्ट होतील.
सर्वासामपि देवीनां पितॄणां च समंततः। तपो भवतु नित्यं च पूजितेऽग्रे गणेश्वरे
सर्व देवी आणि पितरांसाठीही, गणेशाची प्रथम पूजा केल्यावर नेहमीच तपश्चर्या फळदायी होवो.
ततः सर्वेषु यज्ञेषु पूजयेद्गणपं द्विजः। कोटिकोटिगुणं तेषु देवदेवी वचो यथा
म्हणून, सर्व यज्ञांमध्ये द्विजांनी गणपतीची पूजा करावी; त्यात देव-देवींचे शब्द कोटीने वाढतात.
दत्वा सर्वगुणं पुण्यं देवदेव्या तथा मुदा। कृतं गणाधिपत्यं च सर्वदेवाग्रतस्तदा
सर्व गुण आणि पुण्य देवतेला आनंदाने देऊन, त्या वेळी सर्व देवांसमोर गणाधिपत्याचा मान गणेशाला मिळाला.
तस्मात्प्राज्येषु यज्ञेषु स्तोत्रेषु नित्यपूजने। गणेशं पूजयित्वा तु सर्वसिद्धिं लभेन्नरः
म्हणून, मोठ्या यज्ञ, स्तोत्रे आणि रोजच्या पूजेत गणेशाची पूजा केल्याने मनुष्याला सर्व सिद्धी प्राप्त होतात.
एवं ज्ञात्वा तु देवैस्तु दयितप्राप्ति काम्यया। पूजितश्चाथसर्वैस्तु स्वर्गमोक्षार्थतो ध्रुवम्
असे समजून, आपल्या प्रियाची प्राप्ती व्हावी म्हणून सर्व देवांनी त्याची पूजा केली; आणि सर्वांनी नक्कीच स्वर्ग व मोक्ष मिळवला.
नक्ताहारश्चतुर्थ्यां तु पूजयित्वा गणाधिपं। लिंगे वा प्रतिमा चित्रे देवः पूज्यो भवेद्यदि
चतुर्थीच्या दिवशी रात्रभर उपवास करून, गणाधिपतीची पूजा करावी; लिंग, मूर्ती किंवा चित्रात जरी असला तरी देवाची पूजा करावी.
गणाधिप नमस्तुभ्यं सर्वविघ्नप्रशांतिद। उमानंदप्रद प्राज्ञ त्राहि मां भवसागरात्
गणाधिपती, तुला नमस्कार, सर्व विघ्न दूर करणारा; उमा आनंद देणारा, बुद्धिमान, मला या संसारसागरातून तार.
हरानंदकरध्यान ज्ञानविज्ञानद प्रभो। विघ्नराज नमस्तुभ्यं प्रसन्नो भव सर्वदा
हराला आनंद देणारा, ज्ञान आणि विवेक देणारा प्रभु, विघ्नांचा राजा, तुला माझा नमस्कार. तू नेहमीच प्रसन्न राहो.
कृतोपवासो गणपं पूजयेद्यो नरो मुदा। सर्वपापविनिर्मुक्तः सुरलोके महीयते
जो मनुष्य उपवास करून आनंदाने गणपतीची पूजा करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि देवांच्या लोकात त्याचा सन्मान होतो.
स्तोत्रं तस्य प्रवक्ष्यामि नामद्वादशकं शुभं। ॐनमो गणपतये मंत्र एष उदाहृतः
मी आता त्याचे शुभ द्वादश नावांचे स्तोत्र सांगतो. 'ॐ नमो गणपतये' हा मंत्र म्हणून दाखवला आहे.
गणपतिर्विघ्नराजो लंबतुंडो गजाननः। द्वैमातुरश्च हेरम्ब एकदंतो गणाधिपः
गणपती, विघ्नांचा राजा, लांब सोंड असलेला, हत्तीचे मुख असलेला, दोन मातांचा पुत्र, हेरंब, एकदंत, गणांचा अधिपती—
विनायकश्चारुकर्णः पशुपालो भवात्मजः। द्वादशैतानि नामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत्
विनायक, सुंदर कान असलेला, सर्व प्राण्यांचा रक्षक, भवाचा पुत्र—ही बारा नावे, जो सकाळी उठल्यावर म्हणतो,
विश्वं तस्य भवेद्वश्यं न च विघ्नं भवेत्क्वचित्। महाप्रेताश्शमं यांति पीड्यते व्याधिभिर्न च। सर्वपापाद्विनिर्मुक्तो ह्यक्षयं स्वर्गमश्नुते
त्याच्या वशात सारे जग येते, त्याला कधीच विघ्न येत नाहीत. मोठमोठ्या प्रेतात्म्यांचा त्रास कमी होतो, आजारपण जमत नाही, आणि सर्व पापांपासून मुक्त होऊन तो अक्षय स्वर्ग मिळवतो.