प्रदक्षिणं जलावर्तं शुभ्रं पापहरं शुभम्। तज्जलस्पर्शमात्रेण कुठारः शुद्धतां गतः
त्याने त्या कुंडात प्रदक्षिणा करणारे, निर्मळ, पाप नष्ट करणारे आणि शुभ असे पाणी पाहिले; त्या पाण्याचा स्पर्श होताच कुऱ्हाड शुद्ध झाली.
ततो रामोभिषेकं तु कृतवान्प्रमुदान्वितः। शुद्धात्मनस्त्वपापस्य बुद्धिर्जाता प्रपाविनी५० 1.55.
मग राम आनंदाने अभिषेक केला; तो शुद्ध अंतःकरणाचा आणि पापमुक्त झाला, आणि त्याची बुद्धी मुक्तीच्या मार्गाकडे वळली.
स रामः सुचिरं स्थित्वा तीर्थराजं प्रसाद्य तम्। ततस्ततोऽचलात्प्राप्य पुरं वेगसमन्वितः
राम तिथे बराच काळ थांबून, त्या पवित्र तीर्थराजाला संतुष्ट करून, नंतर तिथून झपाट्याने निघून शहरात पोहोचला.
ख्यातं कृत्वा ततश्चोर्व्यां गतोसौ लवणार्णवम्। अयं तीर्थवरः साक्षात्पितामहकृतो भुवि
त्याने त्या तीर्थाला पृथ्वीवर प्रसिद्ध करून, पुढे जाऊन क्षारसमुद्र गाठला; हे श्रेष्ठ तीर्थ प्रत्यक्ष ब्रह्मदेवाने पृथ्वीवर स्थापले आहे.
सुखदः सर्वतः शुद्धो मुक्तिमार्गप्रदः किल। एवं कामप्रभावं च विद्धि दुर्वारदुःसहम्
हे तीर्थ सर्वत्र आनंद देणारे, पूर्णपणे पवित्र आणि खऱ्या अर्थाने मुक्तीचा मार्ग दाखवणारे आहे; अशा रीतीने, कामाची ताकद किती प्रबळ आणि सहन करणे कठीण आहे हे जाणून ठेव.
कामाज्जातं वृषं पापं पुण्यं पुण्यप्रयोगतः। स जातश्चैव लौहित्यो विरंचेश्चैव चौरसः
कामापासून पाप उत्पन्न होते आणि पुण्याच्या आचरणाने पुण्य मिळते; अशा प्रकारे लौहित्य नावाची नदी, ब्रह्मदेवाचा खरा पुत्र म्हणून जन्माला आली.
शंतनो क्षेत्र संजातस्त्वमोघागर्भसंभवः। विरिञ्चिना जितः कामः शांतनोरप्यमत्सरात्
तू शांतनूच्या क्षेत्रात, निष्कलंक गर्भातून जन्मलेला आहेस; ब्रह्मदेवाने कामावर विजय मिळवला आणि शांतनूनेही मत्सर नसल्यामुळे कामावर नियंत्रण मिळवले.
तस्याः पतिव्रतात्वाच्च तीर्थात्तीर्थवरो हि सः। एवं यस्तु पठेन्नित्यं पुण्याख्यानमिदं शिवम्
तिच्या पतीव्रतेमुळे ते तीर्थ सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ ठरले; जो कोणी हा पुण्याचा आणि मंगल कथा दररोज वाचतो,
शृणुयाद्वा मुदा पृथ्व्यां मुक्तिमार्गं स गच्छति
किंवा आनंदाने पृथ्वीवर ऐकतो, तो मुक्तीचा मार्ग प्राप्त करतो.
सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः। । श्रीभगवानुवाच- पुरा शर्वः स्त्रियो दृष्ट्वा युवती रूपशालिनीः। गंधर्वकिन्नराणां च मनुष्याणां च सर्वतः
श्रीभगवान म्हणाले: पूर्वी शर्वाने, गंधर्व, किन्नर आणि सर्व मानवांमधील तरुण आणि सुंदर स्त्रिया पाहिल्या,
मंत्रेण ताः समाकृष्य त्वतिदूरे विहायसि। तपोव्याजपरो देवस्तासु संगतमानसः
मंत्राच्या सहाय्याने त्यांना आकाशात दूरवरून एकत्र बोलावले; आणि तपश्चर्येचे कारण सांगून, त्या सर्व स्त्रियांसोबत देव एकरूप झाला.
अतिरम्यां कुटीं कृत्वा ताभिः सह महेश्वरः। क्रीडां चकार सहसा मनोभव पराभवः
महेश्वराने अतिशय रम्य अशी एक झोपडी तयार केली आणि त्या स्त्रियांसोबत एकदम खेळू लागला, तोच मनोभवावर विजय मिळवणारा.
एतस्मिन्नंतरे गौर्याश्चित्तमुद्भ्रांततां गतम्। अपश्यद्ध्यानयोगेन क्रीडंतं जगदीश्वरम्
याच वेळी, गौरीच्या मनात अस्वस्थता निर्माण झाली; ध्यानयोगाने तिने विश्वाच्या ईश्वराला खेळताना पाहिले.
स्त्रीभिरंतर्गतं ज्ञात्वा रोषस्य वशगाभवत्। ततः क्षेमंकरी रूपा भूत्वा च प्रविवेश सा
तो स्त्रियांसोबत आहे हे समजताच ती रागाच्या वश झाली; मग क्षेमंकरीचे रूप घेऊन ती तिथे गेली.
व्योमैकांतेतिदूरे च कामदेव समप्रभम्। वामातिमध्यगं शुभ्रं पुरुषं पुरुषोत्तमम्
आकाशाच्या एका दूरच्या ठिकाणी, तिने कामदेवासारखा तेजस्वी, अतिशय सुंदर, गोरा आणि स्त्रियांनी वेढलेला असा पुरुषोत्तम पाहिला.
स्त्रीभिः सह समालिग्य प्रक्रीडंतं मुहुर्मुहुः। चुंबंतं निर्भरं देवं हरं रागप्रपीडितम्
त्या स्त्रियांसोबत वारंवार खेळत, देवाला उत्कटतेने चुंबन देत, हराला कामाच्या वेडाने ग्रासलेले तिने पाहिले.
वृत्तं क्षेमंकरी दृष्ट्वा निपपाताग्रतस्तदा। तासां केशेषु चाकृष्य चकार चरणाहतिम्
हे दृश्य पाहून क्षेमंकरी पुढे जाऊन पडली; तिने त्यांच्या केसांना पकडून पायांनी त्यांना मारले.
त्रपया पीडितश्शर्वः पराङ्मुखमवस्थितः। केशेष्वाकृष्य रोषात्ताः पातयामास भूतले
शर्व लाजेने त्रस्त होऊन तोंड वळवून उभा राहिला; गौरीने रागाने त्यांच्या केसांना ओढून त्या स्त्रियांना जमिनीवर पाडले.
स्त्रियः सर्वाधरां प्राप्य सहसा विकृताननाः। उमाशापप्रदग्धांगा म्लेच्छानां वशमागताः
त्या स्त्रिया अत्यंत नीच स्थितीत गेल्या आणि त्यांचे चेहरे विकृत झाले; उमाच्या शापामुळे जळून त्या म्लेच्छांच्या अधीन झाल्या.
ताश्चांडालस्त्रियः ख्याता अधवा धवसंयुताः। अद्याप्युमाकृतं शापं सर्वास्ताश्च समश्नुयुः
त्या स्त्रिया चांडाळांच्या म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या किंवा अधम पुरुषांसोबत राहणाऱ्या ठरल्या; आजही सर्वजणी उमाने दिलेला शाप भोगत आहेत.
अथोमा शतधा रूपं कृत्वेशं संगता तदा। एवं प्रभावं जानीहि कामस्य सततं द्विज
त्या वेळी तिने शंभर रूपे धारण करून प्रभूच्या जवळ गेली; द्विजा, कामाचा हा प्रभाव नेहमीच असाच आहे, हे जाण.
ततश्चिरात्तया सार्द्धं गतः कैलासमंदिरं। अतः क्षेमंकरीं दृष्ट्वा येभिनंदंति मानवाः
नंतर बराच काळ गेल्यावर, ती आणि तो दोघे मिळून कैलासाच्या महालात गेले; तिला पाहून, जी सर्वांना कल्याण देते, लोक आनंदी होतात.
तेषां वित्तर्द्धि विभवा भवंतीह परत्र च। कुंकुमारक्तसर्वांगि कुंदेन्दुधवलानने
त्यांना या जगात आणि पुढच्या जन्मातही संपत्ती आणि ऐश्वर्य मिळते; तिचे सर्व अंग केशरासारखे लाल आणि चेहरा कुंद व चंद्रासारखा शुभ्र आहे.
सर्वमंगलदे देवि क्षेमंकरि नमोस्तु ते। योगिनीसाम्यं तेनैव संमुखा विमुखापि वा
सर्व मंगल देणारी देवी, क्षेमंकारी, तुला माझा नमस्कार; समोर असो वा नसू दे, ती योगिनींसारखीच आहे.
दृष्ट्वा तां नाभिवंदेद्यस्तस्य युद्धे पराजयः। राजगृहेषु विद्यायां नमस्काराज्जयो भवेत्
कोणी तिला पाहून वंदन केले नाही, तर त्याचा युद्धात पराभव होतो; पण वंदन केल्याने राजदरबारात आणि विद्या मिळवताना विजय मिळतो.
एवं कामस्य माहात्म्यं भवो मोहवशं गतः। अयं देवासुराणां च क्षमया प्रभुतां गतः
असा हा कामाचा महात्म्य आहे, आणि भव मोहाच्या वश झाला; तिच्या सहनशीलतेमुळे त्याला देव आणि दानवांवर प्रभुत्व मिळाले.
अस्यैव सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति। रामामङ्कस्थितां रम्यां क्षमातल्पगतेन च
या जगात तिच्यासारखी कोणी झाली नाही आणि होणारही नाही; ती सुंदर, रामाच्या मांडीवर बसलेली, क्षमाच्या शय्येवर विसावलेली आहे.
त्यक्त्वैव साधिता लोकास्सुरासुरसुदुर्लभाः। एवं वैष्णवमुख्यश्च सुरासुरगणार्चितः
सर्व काही सोडून तिने देव-दानवांनाही दुर्लभ असलेली लोकांची सिद्धी मिळवली; अशा प्रकारे, श्रेष्ठ वैष्णव देव-दानवांच्या समूहांनी पूजिला जातो.
यो नो ददाति भुक्त्यग्र्यं शेषं च स्वयमश्नुते। एवमभ्यासधैर्येण दीर्घकाले सुखंगते
जो आम्हाला उत्तम अन्न देत नाही, तो स्वतः उरलेले खातो; सराव आणि संयमाने, दीर्घकाळाने सुख मिळते.
प्राक्संगमात्स्वभार्यां च दृष्ट्वा मां प्रददौ मुदा। द्वादशाब्दं प्रसंकल्प्य प्राग्भोगो मयि वेशितः
संयोगाच्या आधी, त्याने स्वतःच्या पत्नीला आनंदाने मला दिले; बारा वर्षे ठरवून, त्याने आपला भोग माझ्यावर अर्पण केला.