तं दृष्ट्वा किल्बिषाद्धोरान्मुच्यसे जन्मबंधानत्। तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रविश्य सदनं प्रति
त्याचं दर्शन घेतल्यावर भयंकर पापं आणि जन्मबंधनातून तू मुक्त होशील; ही वचने ऐकून तो त्या घरात गेला.
अपश्यत्तं द्विजं विष्णुं तिष्ठंतं पद्मतल्पके। शिरसैव प्रवंद्याथ जग्राह चरणौ मुदा
त्याने त्या द्विजरूपातल्या विष्णूला कमळाच्या आसनावर उभा असलेला पाहिला; त्याने डोक्याने वंदन करून आनंदाने त्याचे पाय धरले.
प्रसादी भव देवेश न ज्ञातस्त्वं पुरा मया। इहामुत्र च देवेश तवाहं किंकरः प्रभो
"देवतांमध्ये स्वामी, कृपा कर. मी तुला आधी ओळखलं नव्हतं. या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही, प्रभो, मी तुझा सेवक आहे."
अनुग्रहश्च मे दृष्टो भवतो मधुसूदन। रूपं ते द्रष्टुमिच्छामि यदि चास्ति कृपा मयि
"मधुसूदन, तुझी कृपा मला मिळाली आहे; जर माझ्यावर तुझी दया असेल, तर मी तुझं रूप पाहायचं इच्छितो."
विष्णुरुवाच-। अस्ति मे त्वयि भूदेव प्रियत्वं च सदैव हि। स्नेहात्पुण्यवतामेव दर्शनं कारितं मया
विष्णु म्हणाला — "हे श्रेष्ठ द्विजा, मला तुझ्यावर नेहमीच प्रेम आहे; पुण्यवानांवरच्या माझ्या प्रेमामुळे मी तुला हे दर्शन दिलं आहे."
दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाद्भाषणात्तथा। सकृत्पुण्यवतामेव स्वर्गं चाक्षयमश्नुते
पुण्यवानांचं एकदाच जरी दर्शन, स्पर्श, ध्यान, कीर्ती किंवा संवाद झाला, तरी त्याने अक्षय स्वर्ग मिळतो.
नित्यमेव तु संसर्गात्सर्वपापक्षयो भवेत्। भुक्त्वा सुखमनंत च मद्देहे प्रविलीयते
सतत त्यांच्या संगतीमुळे सर्व पापं नष्ट होतात; अनंत सुख उपभोगून शेवटी माझ्यात विलीन होतो.
स्नात्वा च पुण्यतीर्थेषु दृष्ट्वा मां चैव सर्वतः। दृष्ट्वा पुण्यवतां देशान्मम देहे विलीयते
पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान करून, सर्वत्र माझं दर्शन घेऊन, आणि पुण्यवानांच्या प्रदेशांचं दर्शन घेऊन, तो माझ्यात विलीन होतो.
कथयित्वा कथां पुण्यां लोकानामग्रतः सदा। स चैव नरशार्दूल मद्देहे प्रविलीयते
सदैव लोकांसमोर पुण्यकथा सांगितल्याने, हे श्रेष्ठ पुरुषा, तोही माझ्यात विलीन होतो.
उपोष्य वासरेस्माकं श्रुत्वा मच्चरितं ध्रुवम्। रात्रौ जागरणं कृत्वा मद्देहे प्रविलीयते
किंवा आमच्या दिवशी उपवास करून, माझी चरित्रं नक्की ऐकून, रात्री जागरण केल्यानेही तो माझ्यात विलीन होतो.
अत्यंतघोषणो नृत्यगीतवाद्यादिकैस्सदा। नामस्मरन्द्विजश्रेष्ठ मद्देहे प्रविलीयते
हे द्विजश्रेष्ठ, जेव्हा माझ्या नावाचा सातत्याने मोठ्या आवाजात गाणे, नृत्य, वाद्य वाजवणे आणि स्मरण केले जाते, तेव्हा मी त्या देहात एकरूप होतो.
मद्भक्तस्तीर्थभूतश्च त्वमेव बकमारणात्। यत्पापं तस्य मोक्षाय सखे स्थित्वा उवाच ह
बकासुराचा वध केल्यापासून तू माझा भक्त आणि पवित्र स्थळ झालास; तुझ्या सर्व पापांचे मोक्ष मी तुला देतो, मित्रा.
गच्छ मूकं महात्मानं तीर्थं पुण्यवतां वरम्। मूकस्य दर्शनात्तात सर्वे दृष्टा महाजनाः
महात्मा मूकाकडे जा, तो पुण्यवानांसाठी श्रेष्ठ तीर्थ आहे; त्याचे दर्शन घेतल्यावर, तात, सर्व थोर लोकांचेही दर्शन घडते.
तेषां च दर्शनादेव तथा संभाषणान्मम। ममसंपर्कभावाच्च मद्गृहं चागतो भवान्
त्यांच्या केवळ दर्शनाने, संवादाने आणि माझ्याशी संबंधाने, तसेच माझ्या घरी तू आल्यामुळे—
जन्मकोटिसहस्रेभ्यो यस्य पापक्षयो भवेत्। स मां पश्यति धर्मज्ञो यथा तेन प्रसन्नता
ज्याचे जन्मोजन्मीचे असंख्य पाप नष्ट होते, तो धर्मज्ञ मला पाहतो आणि त्याने माझे प्रसाद मिळते.
ममैवानुग्रहाद्वत्सअहंदृष्टस्त्वयानघ। तस्माद्वरं गृहाण त्वं यत्ते मनसि वर्तते
माझ्या कृपेने, बाळा, तू मला पाहिले आहेस, पावन; म्हणून, तुझ्या मनात जे आहे ते वर माग.
विप्र उवाच-। अस्माकं सर्वथा नाथ मानसं त्वयि तिष्ठतु। त्वदृते सर्वलोकेश कदाचिन्न तु रोचताम्
ब्राह्मण म्हणाला— हे नाथा, माझे मन नेहमी तुझ्यातच राहो; तुझ्याशिवाय, सर्व लोकांचे स्वामी, मला दुसरे काहीही कधीच आवडू नये.
माधव उवाच-। यस्मादेतादृशी बुद्धिः स्फुरते ते सदानघ। तस्मान्मत्सदृशान्भोगान्मद्गेहे संप्रलप्स्यसे
माधव म्हणाले— अशी बुद्धी नेहमी तुझ्यात जागृत होते, पावन; म्हणून, माझ्या घरी माझ्यासारखेच सुख तुला मिळेल.
किंतु ते पितरौ पूजामाप्नुतो न त्वयानघ। पूजयित्वा तु पितरौ पश्चाद्यास्यसि मत्तनुम्
पण, पावन, तुझ्या आईवडिलांना तुझ्याकडून पूजेला मिळणार नाही; त्यांची पूजा केल्यावरच तू माझ्या स्वरूपाला येऊ शकशील.
तयोर्निश्श्वासवातेन मन्युना च भृशं पुनः। तपः क्षरति ते नित्यं तस्मात्पूजय तौ द्विज
त्यांच्या उसासण्याने आणि तीव्र रागाने तुझे तप नेहमी कमी होते; म्हणून, ब्राह्मणा, त्यांची पूजा कर.
मन्युर्निपतते यस्मिन्पुत्रे पित्रोश्च नित्यशः। तन्निरयं नाबाधेहं न धाता न च शंकरः
ज्या मुलावर आईवडिलांचा राग नेहमी पडतो, त्याच्या नरकापासून मी, ब्रह्मा किंवा शंकरही वाचवू शकत नाही.
तस्मात्त्वं पितरौ गच्छ कुरु पूजां प्रयत्नतः। ततस्त्वं हितयोरेव प्रसादान्मत्पदं व्रज
म्हणून, तू आईवडिलांकडे जा आणि मन लावून त्यांची पूजा कर; मग त्यांच्या कृपेनेच तू माझ्या पदाला पोहोचशील.
इत्युक्ते तु द्विजश्रेष्ठः पुनराह जगद्गुरुम्। प्रसन्नो यदि मे नाथ रूपं स्वं दर्शयाच्युत
असे ऐकून, द्विजश्रेष्ठाने पुन्हा जगद्गुरूंना म्हटले— हे नाथा, जर तुम्ही माझ्यावर प्रसन्न असाल, अच्युत, तर मला तुमचे खरे रूप दाखवा.
ततो द्विजप्रणयतः प्रसन्नहृदयो वशी। रूपं स्वं दर्शयामास ब्रह्मण्यो ब्रह्मकर्मणे
मग त्या ब्राह्मणाच्या प्रेमामुळे, प्रसन्न मनाने, ब्राह्मणप्रिय भगवानांनी आपले स्वरूप दाखवले.
शंखचक्रगदापद्मधारणं पुरुषोत्तमम्। कारणं सर्वलोकस्य तेजसा पूरयज्जगत्
शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण करणारे, सर्व जगाचे कारण असलेले, तेजाने संपूर्ण विश्व व्यापणारे पुरुषोत्तम रूप त्यांनी दाखवले.
प्रणम्य दंडवद्विप्र उवाच पुनरच्युतम्। अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे चक्षुषी शिवे
ब्राह्मणाने दंडवत घालून पुन्हा अच्युताला म्हटले— आज माझे जन्म सफल झाले, आज माझ्या डोळ्यांना खरे सौभाग्य लाभले.
अद्य मे च करौ श्लाघ्यौ धन्योहं जगदीश्वर। अद्य मे पुरुषा यांति ब्रह्मलोकं सनातनम्
आज माझे हात गौरवाचे झाले, मी धन्य झालो, हे जगदीश्वर; आज माझे पूर्वज सनातन ब्रह्मलोकाला पोहोचले.
नंदंति बांधवा मेद्य त्वत्प्रसादाज्जनार्दन। इदानीं च प्रसिद्धा मे सर्वे चैव मनोरथाः
माझे नातेवाईक तुझ्या कृपेने आनंदित झाले, जनार्दना; आणि आता माझी सर्व मनोकामना पूर्ण झाली.
किंतु मे विस्मयो नाथ मूकादि ज्ञानिनो भृशम्। कथं जानंति मद्वृत्तं देशांतरमुपस्थितम्
माझ्या प्रभो, मला फारच आश्चर्य वाटतं — मूक आणि इतर ज्ञानी लोक, मी दूरदेशी असतानाही, माझ्या वागणुकीची माहिती कशी घेतात?
तस्य गेहोदराकाशे स्थितो विप्रोतिशोभनः। तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारशिरस्यपि
त्या घराच्या अंतरात तो तेजस्वी ब्राह्मण वास करतो; तसंच, पतिव्रता स्त्रीच्या घरात आणि तुलाधाराच्या डोक्यावरही.