अपूजयन्सुपुष्पैश्च मुनयो विस्मयं गताः। सर्वैर्मुनिवरैरेवं मनुष्यैर्विविधैस्तदा
त्या अद्भुत घटनेने ऋषी आश्चर्यचकित झाले आणि सुंदर फुलांनी त्याची पूजा केली; तसेच त्या वेळी सर्व श्रेष्ठ ऋषी आणि अनेक लोकांनीही त्याला पूजले.
अर्च्यते तु महातेजाः स च सर्वानपूजयत्। सज्जनाद्रोहकं नाम कृतं देवासुरैर्नृभिः
तो तेजस्वी पुरुष सर्वांच्या पूजेचा मानकरी झाला आणि त्यानेही सर्वांना सन्मान दिला; सज्जनांचा अपमान हा देव, असुर आणि माणसांनी केला.
तस्य पादरजः पूता सस्यपूर्णा धराभवत्। सुराश्चाहुश्च तं तत्र भार्या ते संप्रगृह्यताम्
त्याच्या पायांच्या धुळीने पृथ्वी पवित्र झाली आणि धान्याने समृद्ध झाली; आणि देवांनी तेथे सांगितले, 'तुझी पत्नी तुला परत मिळू दे.'
एतस्य सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति। नास्तीति सांप्रतं पृथ्व्यां कामलोभाजितः पुमान्
अशा प्रकारचा पुरुष या जगात कधीच झाला नाही, आणि होणारही नाही; सध्या पृथ्वीवर अशी वासना व लोभाने पछाडलेली व्यक्ती नाही.
देवासुरमनुष्याणां रक्षसां मृगपक्षिणाम्। कीटादीनां च सर्वेषां काम एष सुदुर्जयः
देव, असुर, माणसे, राक्षस, पशू, पक्षी आणि सर्व किटक यांच्यामध्येही ही वासना जिंकणे फारच कठीण आहे.
कामाल्लोभात्तथाक्रोधान्नित्यं सत्त्वेषु जायते। संसारबंधकः कामो ह्यकामो न क्वचिद्भवेत्
वासनेमुळे लोभ आणि राग सतत सृष्टीतील प्राण्यांमध्ये निर्माण होतात; वासना ही संसाराची बेडी आहे — वासना नसली तर संसार कुठेच राहणार नाही.
अनेनैव जितं सर्वं भुवनानि चतुर्दश। अमुष्य हृदये नित्यं वासुदेवो मुदास्थितः
याच्यामुळेच चौदा ही जग जिंकली गेली; त्याच्या हृदयात वासुदेव नेहमी आनंदाने वास करतो.
एवं स्पृष्ट्वाथ दृष्ट्वा तं मनुष्याः सर्वकल्मषात्। पूयंते ह्यनघाश्चैव लभंते चाक्षयां दिवम्
जो कोणी त्याला स्पर्श करतो किंवा पाहतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; तो निष्कलंक होतो आणि शाश्वत स्वर्ग प्राप्त करतो.
एवमुक्त्वा गता देवा विमानैश्च दिवं मुदा। मनुष्याः प्रययुस्तुष्टा दंपती स्वगृहं तथा
असे म्हणून, देव आपापल्या विमानांतून आनंदाने स्वर्गात परतले; आणि लोकही समाधानी होऊन त्या दांपत्यासह घरी गेले.
दिव्यं चक्षुस्तदा तस्य चासीद्देवान्स पश्यति। त्रैलोक्यस्य च वार्त्तां च जानाति लीलया भृशम्
त्या वेळी त्याला दिव्यदृष्टी मिळाली आणि त्याने देवांना पाहिले; तसेच त्याने सहजपणे त्रैलोक्याची सर्व घडामोडी जाणून घेतल्या.
ततस्तस्य च वीथ्यां च दृष्टस्तेन सहैव सः। स पप्रच्छ मुदा तं च धर्मोद्देशं हितं वद
नंतर, रस्त्यावर त्याला पाहून, त्याने आनंदाने विचारले — 'धर्माचे जे उपदेश हितकारक आहेत, ते मला सांग.'
सज्जनाद्रोह उवाच-। गच्छ बाडव धर्मज्ञ वैष्णवं पुरुषोत्तमम्। तं च दृष्ट्वा त्वभीष्टं ते सांप्रतं च फलिष्यति
सज्जनाद्रोह म्हणाला — 'जा, बाढवा, धर्म जाणणारा, त्या श्रेष्ठ वैष्णवाकडे; त्याला पाहिल्यावर तुझे इच्छित फळ आता नक्की मिळेल.'
बकस्य निधनं यद्वा वस्त्रस्याशोषणं तथा। जानीषे चापरो यश्च कामस्तेऽस्ति हृदिस्थितः
जसं तुला बकाचं मरण किंवा वस्त्र सुकल्याचं कळतं, तसंच तुझ्या हृदयात अजून एक इच्छा आहे, तीही तुला माहीत आहे.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनमागतो वैष्णवं प्रति। विष्णुरूपद्विजेनैव सार्द्धं तेन मुदा ययौ
ही वचने विष्णुभक्ताला ऐकवली तेव्हा, तो विष्णुरूपात असलेल्या त्या ब्राह्मणासोबत आनंदानं पुढे गेला.
अपश्यत्पुरुषं शुद्धं ज्वलंतं च पुरःस्थितम्। सर्वलक्षणसंपूर्णं दीप्यमानं स्वतेजसा
त्याच्या समोर एक शुद्ध, तेजस्वी, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त असा पुरुष उभा होता, जो आपल्या तेजानं झळकत होता.
अब्रवीत्स च धर्मात्मा ध्यानस्थं च हरेः प्रियम्। वदनो यद्यद्वृत्तं वै दूरात्त्वां चागतो ह्यहम्
तो धर्मात्मा त्या ध्यानस्थ हरिप्रियाला म्हणाला, "काय घडलं ते मला सांग, कारण मी दूरवरून तुझ्याकडे आलो आहे."
वैष्णव उवाच-। प्रसन्नस्ते सुरश्रेष्ठो दानवारीश्वरः सदा। दृष्ट्वा त्वां च मनोऽस्माकं हृष्यतीवाधुना द्विज
विष्णुभक्त म्हणाला — "देवतांमध्ये श्रेष्ठ, दानवांचा शत्रू असलेला देव नेहमीच तुझ्यावर प्रसन्न आहे; तुला पाहून आमचं मनही आज खूप आनंदित झालं आहे, हे द्विजा."
कल्याणं चातुलं तेद्य फलिष्यति मनोरथः। सुरवर्त्मनि ते नित्यं चेलं शुष्यति नान्यथा
आज तुझं अद्वितीय भाग्य फळाला येईल; देवांच्या मार्गावर तुझं वस्त्र नेहमी सुकत राहील, दुसरं काही होणार नाही.
दृष्ट्वा देवं सुरश्रेष्ठं मम गेहे हरिं स्थितम्। इत्युक्ते वैष्णवेनाथ स तु तं पुनब्रवीत्
माझ्या घरी उभा असलेला देवतांमध्ये श्रेष्ठ हरि मी पाहिला — असं विष्णुभक्तानं सांगितल्यावर, त्यानं पुन्हा त्याला विचारलं.
क्वासौ विष्णुः स्थितो नित्यं दर्शयाद्य प्रसादतः। वैष्णव उवाच-। अस्मिन्देवगृहे रम्ये प्रविश्य परमेश्वरम्१५० 1.50.
"तो सनातन विष्णु कुठे आहे? आज तुझ्या कृपेने मला दाखव." विष्णुभक्त म्हणाला — "या सुंदर देवालयात ये आणि त्या परमेश्वराचं दर्शन घे."
तं दृष्ट्वा किल्बिषाद्धोरान्मुच्यसे जन्मबंधानत्। तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रविश्य सदनं प्रति
त्याचं दर्शन घेतल्यावर भयंकर पापं आणि जन्मबंधनातून तू मुक्त होशील; ही वचने ऐकून तो त्या घरात गेला.
अपश्यत्तं द्विजं विष्णुं तिष्ठंतं पद्मतल्पके। शिरसैव प्रवंद्याथ जग्राह चरणौ मुदा
त्याने त्या द्विजरूपातल्या विष्णूला कमळाच्या आसनावर उभा असलेला पाहिला; त्याने डोक्याने वंदन करून आनंदाने त्याचे पाय धरले.
प्रसादी भव देवेश न ज्ञातस्त्वं पुरा मया। इहामुत्र च देवेश तवाहं किंकरः प्रभो
"देवतांमध्ये स्वामी, कृपा कर. मी तुला आधी ओळखलं नव्हतं. या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही, प्रभो, मी तुझा सेवक आहे."
अनुग्रहश्च मे दृष्टो भवतो मधुसूदन। रूपं ते द्रष्टुमिच्छामि यदि चास्ति कृपा मयि
"मधुसूदन, तुझी कृपा मला मिळाली आहे; जर माझ्यावर तुझी दया असेल, तर मी तुझं रूप पाहायचं इच्छितो."
विष्णुरुवाच-। अस्ति मे त्वयि भूदेव प्रियत्वं च सदैव हि। स्नेहात्पुण्यवतामेव दर्शनं कारितं मया
विष्णु म्हणाला — "हे श्रेष्ठ द्विजा, मला तुझ्यावर नेहमीच प्रेम आहे; पुण्यवानांवरच्या माझ्या प्रेमामुळे मी तुला हे दर्शन दिलं आहे."
दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाद्भाषणात्तथा। सकृत्पुण्यवतामेव स्वर्गं चाक्षयमश्नुते
पुण्यवानांचं एकदाच जरी दर्शन, स्पर्श, ध्यान, कीर्ती किंवा संवाद झाला, तरी त्याने अक्षय स्वर्ग मिळतो.
नित्यमेव तु संसर्गात्सर्वपापक्षयो भवेत्। भुक्त्वा सुखमनंत च मद्देहे प्रविलीयते
सतत त्यांच्या संगतीमुळे सर्व पापं नष्ट होतात; अनंत सुख उपभोगून शेवटी माझ्यात विलीन होतो.
स्नात्वा च पुण्यतीर्थेषु दृष्ट्वा मां चैव सर्वतः। दृष्ट्वा पुण्यवतां देशान्मम देहे विलीयते
पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान करून, सर्वत्र माझं दर्शन घेऊन, आणि पुण्यवानांच्या प्रदेशांचं दर्शन घेऊन, तो माझ्यात विलीन होतो.
कथयित्वा कथां पुण्यां लोकानामग्रतः सदा। स चैव नरशार्दूल मद्देहे प्रविलीयते
सदैव लोकांसमोर पुण्यकथा सांगितल्याने, हे श्रेष्ठ पुरुषा, तोही माझ्यात विलीन होतो.
उपोष्य वासरेस्माकं श्रुत्वा मच्चरितं ध्रुवम्। रात्रौ जागरणं कृत्वा मद्देहे प्रविलीयते
किंवा आमच्या दिवशी उपवास करून, माझी चरित्रं नक्की ऐकून, रात्री जागरण केल्यानेही तो माझ्यात विलीन होतो.