लोकानां कुश्रुतिर्वार्ता तेन पुण्यबलाच्छ्रुता। जनापवादमोक्षार्थं बुद्धिस्तस्याभवच्छुभा
लोकांची वाईट किंवा चांगली वदंता त्याच्या पुण्यामुळे त्याला ऐकू आली. जनतेच्या निंदेतून तिला मुक्त करण्यासाठी त्याच्या मनात चांगला विचार आला.
दारूणि स्वयमाहृत्याजिज्वलत्स महानलम्। एतस्मिन्नंतरे तात राजपुत्रः प्रतापवान्
त्याने स्वतः लाकडे आणून मोठी आग पेटवली. एवढ्यात, प्रिय, तो पराक्रमी राजपुत्र—
आगमत्तद्गृहं सद्यः सोपश्यत्तं च योषितम्। प्रोत्फुल्लवदनां नारीं प्रविषादगतं नरं
तो लगेच त्या घरात आला आणि त्या स्त्रीला पाहिले. ती स्त्री, आनंदाने फुललेल्या चेहऱ्याने, घरात आलेल्या त्या पुरुषाकडे पाहू लागली.
अनयोर्मानसं ज्ञात्वा राजपुत्रोवदद्वचः। किं न संभाषसे मां च मित्रकं चिरमागतम्
त्यांच्या मनात काय आहे हे जाणून राजपुत्र म्हणाला, "मित्रा, मी इतक्या दिवसांनी आलोय, तरी तू माझ्याशी का बोलत नाहीस?"
अब्रवीत्सोपि धर्मात्मा राजपुत्रमनष्टधीः। यत्कृतं दुष्करं कर्म मया त्वद्धितकारणात्
त्या धर्मनिष्ठ पुरुषाने, मन शांत ठेवून, राजपुत्राला सांगितले — 'मी केलेले कठीण कार्य तुझ्या भल्यासाठीच होते.'
सर्वं व्यर्थमहं मन्ये जनानां च प्रवादतः। अद्य वह्निमहं यास्ये प्रपश्यंतु नरास्सुराः
लोक काय बोलतात, याला मी काहीच किंमत देत नाही; आज मी अग्नीत प्रवेश करतो — हे सर्व माणसे आणि देव पाहू देत.
इत्युक्त्वा स महाभागः प्रविवेश हुताशनम्। विशतस्तस्य वह्नौ न कुसुमं चिकुरालये
असे म्हणून, तो पुण्यशाली पुरुष अग्नीत शिरला; पण ज्या क्षणी तो ज्वाळांमध्ये गेला, त्याच्या डोक्यावरचे एकही केस जळले नाहीत.
नांगमस्यानलोधाक्षीन्न च वस्त्रं न कुंतलम्। खे च देवा मुदा सर्वेसाधुसाध्विति चाब्रुवन्
त्याच्या अंगाला, कपड्यांना किंवा केसांना अग्नीने काहीही इजा केली नाही; आकाशात सर्व देव आनंदाने म्हणाले, 'छान केले! छान केले!'
अपतन्पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि समंततः। यैर्यैश्च दुष्कृतं वाक्यं गदितं तावुभौ प्रति
त्याच्या डोक्यावर सर्वत्र फुलांचा वर्षाव झाला; आणि ज्यांनी त्या दोघांविषयी वाईट बोलले होते,
तेषां मुखे प्रजायंते कुष्ठानि विविधानि च। तत्रागत्य च देवाश्च वह्नेराकृष्यतं मुदा
त्यांच्या तोंडावर विविध प्रकारचे कोढ उमटले; आणि देव सुद्धा तिथे येऊन आनंदाने अग्नीजवळ आले.
अपूजयन्सुपुष्पैश्च मुनयो विस्मयं गताः। सर्वैर्मुनिवरैरेवं मनुष्यैर्विविधैस्तदा
त्या अद्भुत घटनेने ऋषी आश्चर्यचकित झाले आणि सुंदर फुलांनी त्याची पूजा केली; तसेच त्या वेळी सर्व श्रेष्ठ ऋषी आणि अनेक लोकांनीही त्याला पूजले.
अर्च्यते तु महातेजाः स च सर्वानपूजयत्। सज्जनाद्रोहकं नाम कृतं देवासुरैर्नृभिः
तो तेजस्वी पुरुष सर्वांच्या पूजेचा मानकरी झाला आणि त्यानेही सर्वांना सन्मान दिला; सज्जनांचा अपमान हा देव, असुर आणि माणसांनी केला.
तस्य पादरजः पूता सस्यपूर्णा धराभवत्। सुराश्चाहुश्च तं तत्र भार्या ते संप्रगृह्यताम्
त्याच्या पायांच्या धुळीने पृथ्वी पवित्र झाली आणि धान्याने समृद्ध झाली; आणि देवांनी तेथे सांगितले, 'तुझी पत्नी तुला परत मिळू दे.'
एतस्य सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति। नास्तीति सांप्रतं पृथ्व्यां कामलोभाजितः पुमान्
अशा प्रकारचा पुरुष या जगात कधीच झाला नाही, आणि होणारही नाही; सध्या पृथ्वीवर अशी वासना व लोभाने पछाडलेली व्यक्ती नाही.
देवासुरमनुष्याणां रक्षसां मृगपक्षिणाम्। कीटादीनां च सर्वेषां काम एष सुदुर्जयः
देव, असुर, माणसे, राक्षस, पशू, पक्षी आणि सर्व किटक यांच्यामध्येही ही वासना जिंकणे फारच कठीण आहे.
कामाल्लोभात्तथाक्रोधान्नित्यं सत्त्वेषु जायते। संसारबंधकः कामो ह्यकामो न क्वचिद्भवेत्
वासनेमुळे लोभ आणि राग सतत सृष्टीतील प्राण्यांमध्ये निर्माण होतात; वासना ही संसाराची बेडी आहे — वासना नसली तर संसार कुठेच राहणार नाही.
अनेनैव जितं सर्वं भुवनानि चतुर्दश। अमुष्य हृदये नित्यं वासुदेवो मुदास्थितः
याच्यामुळेच चौदा ही जग जिंकली गेली; त्याच्या हृदयात वासुदेव नेहमी आनंदाने वास करतो.
एवं स्पृष्ट्वाथ दृष्ट्वा तं मनुष्याः सर्वकल्मषात्। पूयंते ह्यनघाश्चैव लभंते चाक्षयां दिवम्
जो कोणी त्याला स्पर्श करतो किंवा पाहतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; तो निष्कलंक होतो आणि शाश्वत स्वर्ग प्राप्त करतो.
एवमुक्त्वा गता देवा विमानैश्च दिवं मुदा। मनुष्याः प्रययुस्तुष्टा दंपती स्वगृहं तथा
असे म्हणून, देव आपापल्या विमानांतून आनंदाने स्वर्गात परतले; आणि लोकही समाधानी होऊन त्या दांपत्यासह घरी गेले.
दिव्यं चक्षुस्तदा तस्य चासीद्देवान्स पश्यति। त्रैलोक्यस्य च वार्त्तां च जानाति लीलया भृशम्
त्या वेळी त्याला दिव्यदृष्टी मिळाली आणि त्याने देवांना पाहिले; तसेच त्याने सहजपणे त्रैलोक्याची सर्व घडामोडी जाणून घेतल्या.
ततस्तस्य च वीथ्यां च दृष्टस्तेन सहैव सः। स पप्रच्छ मुदा तं च धर्मोद्देशं हितं वद
नंतर, रस्त्यावर त्याला पाहून, त्याने आनंदाने विचारले — 'धर्माचे जे उपदेश हितकारक आहेत, ते मला सांग.'
सज्जनाद्रोह उवाच-। गच्छ बाडव धर्मज्ञ वैष्णवं पुरुषोत्तमम्। तं च दृष्ट्वा त्वभीष्टं ते सांप्रतं च फलिष्यति
सज्जनाद्रोह म्हणाला — 'जा, बाढवा, धर्म जाणणारा, त्या श्रेष्ठ वैष्णवाकडे; त्याला पाहिल्यावर तुझे इच्छित फळ आता नक्की मिळेल.'
बकस्य निधनं यद्वा वस्त्रस्याशोषणं तथा। जानीषे चापरो यश्च कामस्तेऽस्ति हृदिस्थितः
जसं तुला बकाचं मरण किंवा वस्त्र सुकल्याचं कळतं, तसंच तुझ्या हृदयात अजून एक इच्छा आहे, तीही तुला माहीत आहे.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनमागतो वैष्णवं प्रति। विष्णुरूपद्विजेनैव सार्द्धं तेन मुदा ययौ
ही वचने विष्णुभक्ताला ऐकवली तेव्हा, तो विष्णुरूपात असलेल्या त्या ब्राह्मणासोबत आनंदानं पुढे गेला.
अपश्यत्पुरुषं शुद्धं ज्वलंतं च पुरःस्थितम्। सर्वलक्षणसंपूर्णं दीप्यमानं स्वतेजसा
त्याच्या समोर एक शुद्ध, तेजस्वी, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त असा पुरुष उभा होता, जो आपल्या तेजानं झळकत होता.
अब्रवीत्स च धर्मात्मा ध्यानस्थं च हरेः प्रियम्। वदनो यद्यद्वृत्तं वै दूरात्त्वां चागतो ह्यहम्
तो धर्मात्मा त्या ध्यानस्थ हरिप्रियाला म्हणाला, "काय घडलं ते मला सांग, कारण मी दूरवरून तुझ्याकडे आलो आहे."
वैष्णव उवाच-। प्रसन्नस्ते सुरश्रेष्ठो दानवारीश्वरः सदा। दृष्ट्वा त्वां च मनोऽस्माकं हृष्यतीवाधुना द्विज
विष्णुभक्त म्हणाला — "देवतांमध्ये श्रेष्ठ, दानवांचा शत्रू असलेला देव नेहमीच तुझ्यावर प्रसन्न आहे; तुला पाहून आमचं मनही आज खूप आनंदित झालं आहे, हे द्विजा."
कल्याणं चातुलं तेद्य फलिष्यति मनोरथः। सुरवर्त्मनि ते नित्यं चेलं शुष्यति नान्यथा
आज तुझं अद्वितीय भाग्य फळाला येईल; देवांच्या मार्गावर तुझं वस्त्र नेहमी सुकत राहील, दुसरं काही होणार नाही.
दृष्ट्वा देवं सुरश्रेष्ठं मम गेहे हरिं स्थितम्। इत्युक्ते वैष्णवेनाथ स तु तं पुनब्रवीत्
माझ्या घरी उभा असलेला देवतांमध्ये श्रेष्ठ हरि मी पाहिला — असं विष्णुभक्तानं सांगितल्यावर, त्यानं पुन्हा त्याला विचारलं.
क्वासौ विष्णुः स्थितो नित्यं दर्शयाद्य प्रसादतः। वैष्णव उवाच-। अस्मिन्देवगृहे रम्ये प्रविश्य परमेश्वरम्१५० 1.50.
"तो सनातन विष्णु कुठे आहे? आज तुझ्या कृपेने मला दाखव." विष्णुभक्त म्हणाला — "या सुंदर देवालयात ये आणि त्या परमेश्वराचं दर्शन घे."