उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः। न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः
अशा प्रकारे त्याने काही शब्द बोलले आणि ते ऐकून तो आश्चर्यचकित झाला— 'तुझा वडील, भाऊ किंवा मी, आम्ही तुझे खरे नातेवाईक नाही.'
पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः। कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि
तिच्या वडील आणि आईच्या कुटुंबातही तिला कुणी जवळचं नाही; मग माझ्या घरी राहून तू कसा निर्धास्त राहशील, हे मला सांग.
एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम्। लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः
इतक्यात त्याने योग्य शब्द बोलले— 'या जगात तुझ्यासारखा धर्म जाणणारा आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा दुसरा कोणी नाही.'
स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम्। त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः
त्याने त्याला सांगितलं— 'सर्वज्ञाला दोष देणं योग्य नाही; तिन्ही जगांना मोहात पाडणाऱ्या पत्नीचं रक्षण कोण पुरुष करू शकेल?'
राजपुत्र उवाच-। धरण्यां परिविज्ञाय त्वागतोहं तवान्तिकम्। एषा तिष्ठतु तेऽगारे व्रजामि निजमन्दिरम्
राजपुत्र म्हणाला— 'संपूर्ण पृथ्वीवर विचार करून मी तुझ्याकडे आलो आहे; ती तुझ्या घरी राहू दे, मी माझ्या महालात परततो.'
इत्युक्ते स पुनः प्राह नगरेऽस्मिन्प्रशोभने। बहुकामुक संपूर्णे कथं रक्षा भवेत्स्त्रियाः
असं म्हटल्यावर तो पुन्हा म्हणाला— 'या सुंदर नगरीत, जिथे अनेक वासनेने भरलेले पुरुष आहेत, तिथे स्त्रीचं रक्षण कसं करावं?'
स चोवाच पुनस्तं च कुरु रक्षां व्रजाम्यहम्। गृहस्थस्सङ्कटादाह धर्मस्य राजपुत्रकम्
त्याने पुन्हा त्याला सांगितले, "तू जा आणि तिची राखण कर; मी जातो." त्या गृहस्थाने, दुःखाने, राजपुत्राला म्हटले, "हे धर्माचे कर्तव्य आहे."
करोम्यनुचितं कार्यं स्वदास्यमुचितं हितम्। सदा चैवेदृशी भार्या स्थातव्या मद्गृहे पितः
मी जे करतो आहे ते योग्य नाही, पण माझी सेवा मात्र योग्य आणि हितकारक आहे. अशी पत्नी नेहमीच माझ्या घरी राहायला हवी, बाबा.
अरक्षारक्षणे देव वदाभीष्टं कुरु प्रियम्। मम तल्पे मया सार्धं शयानं भार्यया सह
देवा, राखण करायची की नाही हे तुझ्या इच्छेवर आहे; तुला जे आवडेल ते कर. माझी पत्नी माझ्या शेजारी माझ्या पलंगावर झोपते.
मन्यसे दैवतं स्वं चेत्तिष्ठेन्नोचेत्तु गच्छतु। क्षणं विमृश्य तं प्राह राजपुत्रः पुनस्तदा
तुला जर ती स्वतःचे दैवत वाटत असेल तर इथेच रहा; नसेल तर जा. थोडा वेळ विचार करून राजपुत्राने पुन्हा बोलले.
बाढमेतद्वचस्तात यथाभीष्टं तथा कुरु। ततो भार्यां जगादाथ अस्य वाक्याच्छिवाशिवम्
"ठीक आहे, बाबा; तुला जे हवे ते कर." मग त्याने आपल्या पत्नीला शुभ आणि अशुभ दोन्ही शब्दांनी संबोधले.
कर्तव्यं च न ते दोष आज्ञया मम सुंदरि। एतदुक्त्वा गतः सोपि भूपतेः शासनात्पितुः
"हे करणे गरजेचे आहे; सुंदरिये, यात तुझी काही चूक नाही, कारण हे मीच सांगितले आहे." असे म्हणून तोही वडिल, म्हणजे राजाच्या आज्ञेने निघून गेला.
अनंतरं क्षपायां च यदुक्तं च तथाकृतम्। योषितोर्मध्यगः सोपि नित्यं स्वपिति धार्मिकः
त्या रात्री लगेचच जे ठरले होते ते तसेच केले गेले. तो धर्मात्मा नेहमी त्या दोन स्त्रियांच्या मध्ये झोपू लागला.
धर्मान्न चलते सोपि स्वभार्यापरभार्ययोः। संस्पर्शात्स्वस्त्रियश्चास्य कामाभिलषितं मनः
स्वतःच्या आणि दुसऱ्याच्या पत्नीच्या सहवासात असूनही तो धर्मापासून कधीच ढळला नाही. जरी मनात इच्छा निर्माण झाली तरी त्याने दुसऱ्या स्त्रीला स्पर्श केला नाही.
तस्याः संसर्गतश्चैव दुहितैव प्रमन्यते। स्तनौ तस्यास्तु पृष्ठे च लगन्तौ च पुनःपुनः
त्याच्या सहवासामुळे तिने त्याला केवळ मुलीसारखेच मानले. तिचे स्तन वारंवार त्याच्या पाठीवर टेकत.
बालकस्येव पुत्रस्य स्तनौ मातुः समन्यते। तस्या अंगानि चांगेषु लगंति च पुनःपुनः
जसे एखादे मूल आईच्या स्तनांकडे पाहते, तसेच त्याला वाटे. तिचे हातपाय वारंवार त्याच्या अंगाला लागायचे.
ततो मातुस्सुतस्येव सोमन्यत दिने दिने। तस्य योषासुसंसर्गो निवृत्तस्त्वभवत्ततः
मग दिवसागणिक त्याने तिला आई मुलाकडे पाहते तसेच पाहू लागला. त्यामुळे त्या स्त्रीशी असलेला संबंध संपला.
एवं संवत्सरस्यार्द्धे तत्पतिश्चागतः पुरं। अपृच्छत्तं च लोकेषु तस्या वृत्तमथोदितम्
अशा प्रकारे, अर्धा वर्ष उलटल्यानंतर तिचा पती पुन्हा नगरात परत आला. त्याने लोकांकडून विचारले आणि सगळे घडलेले समजले.
केचिद्भद्रं बोधयन्तो युवानोपि सुविस्मिताः। केचिदाहुस्त्वया दत्ता तया सार्द्धं स्वपित्यसौ
काही जण, त्याला शुभेच्छा देत, तरुण असूनही फारच आश्चर्यचकित झाले. काही म्हणाले, "ज्याच्याकडे तू तिला सोपवले होतेस, तो तिच्यासोबत झोपला."
स्त्रीपुंसोरेकसंसर्गात्शांतता तु कथं भवेत्। तस्यां यस्याभिलाषोस्ति न पृष्टस्स वदेद्युवा
एक पुरुष आणि स्त्री एकटे असताना संयम कसा राहील? जर तिच्या मनात इच्छा असेल तर त्या तरुणाला विचारावे.
लोकानां कुश्रुतिर्वार्ता तेन पुण्यबलाच्छ्रुता। जनापवादमोक्षार्थं बुद्धिस्तस्याभवच्छुभा
लोकांची वाईट किंवा चांगली वदंता त्याच्या पुण्यामुळे त्याला ऐकू आली. जनतेच्या निंदेतून तिला मुक्त करण्यासाठी त्याच्या मनात चांगला विचार आला.
दारूणि स्वयमाहृत्याजिज्वलत्स महानलम्। एतस्मिन्नंतरे तात राजपुत्रः प्रतापवान्
त्याने स्वतः लाकडे आणून मोठी आग पेटवली. एवढ्यात, प्रिय, तो पराक्रमी राजपुत्र—
आगमत्तद्गृहं सद्यः सोपश्यत्तं च योषितम्। प्रोत्फुल्लवदनां नारीं प्रविषादगतं नरं
तो लगेच त्या घरात आला आणि त्या स्त्रीला पाहिले. ती स्त्री, आनंदाने फुललेल्या चेहऱ्याने, घरात आलेल्या त्या पुरुषाकडे पाहू लागली.
अनयोर्मानसं ज्ञात्वा राजपुत्रोवदद्वचः। किं न संभाषसे मां च मित्रकं चिरमागतम्
त्यांच्या मनात काय आहे हे जाणून राजपुत्र म्हणाला, "मित्रा, मी इतक्या दिवसांनी आलोय, तरी तू माझ्याशी का बोलत नाहीस?"
अब्रवीत्सोपि धर्मात्मा राजपुत्रमनष्टधीः। यत्कृतं दुष्करं कर्म मया त्वद्धितकारणात्
त्या धर्मनिष्ठ पुरुषाने, मन शांत ठेवून, राजपुत्राला सांगितले — 'मी केलेले कठीण कार्य तुझ्या भल्यासाठीच होते.'
सर्वं व्यर्थमहं मन्ये जनानां च प्रवादतः। अद्य वह्निमहं यास्ये प्रपश्यंतु नरास्सुराः
लोक काय बोलतात, याला मी काहीच किंमत देत नाही; आज मी अग्नीत प्रवेश करतो — हे सर्व माणसे आणि देव पाहू देत.
इत्युक्त्वा स महाभागः प्रविवेश हुताशनम्। विशतस्तस्य वह्नौ न कुसुमं चिकुरालये
असे म्हणून, तो पुण्यशाली पुरुष अग्नीत शिरला; पण ज्या क्षणी तो ज्वाळांमध्ये गेला, त्याच्या डोक्यावरचे एकही केस जळले नाहीत.
नांगमस्यानलोधाक्षीन्न च वस्त्रं न कुंतलम्। खे च देवा मुदा सर्वेसाधुसाध्विति चाब्रुवन्
त्याच्या अंगाला, कपड्यांना किंवा केसांना अग्नीने काहीही इजा केली नाही; आकाशात सर्व देव आनंदाने म्हणाले, 'छान केले! छान केले!'
अपतन्पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि समंततः। यैर्यैश्च दुष्कृतं वाक्यं गदितं तावुभौ प्रति
त्याच्या डोक्यावर सर्वत्र फुलांचा वर्षाव झाला; आणि ज्यांनी त्या दोघांविषयी वाईट बोलले होते,
तेषां मुखे प्रजायंते कुष्ठानि विविधानि च। तत्रागत्य च देवाश्च वह्नेराकृष्यतं मुदा
त्यांच्या तोंडावर विविध प्रकारचे कोढ उमटले; आणि देव सुद्धा तिथे येऊन आनंदाने अग्नीजवळ आले.