नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम्। विशेषे समभावस्य पुरुषस्यानघस्य च
सत्यापेक्षा मोठा धर्म नाही आणि असत्यापेक्षा मोठं पाप नाही; विशेषतः जो माणूस निष्पाप आणि सर्वांशी सारखं वागतो, त्याच्यात हे गुण असतात.
अरौ मित्रेप्युदासीने मनो यस्य समं व्रजेत्। सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्
ज्याचं मन शत्रू, मित्र आणि अपरिचित यांच्याबद्दल सारखंच राहतं, त्याचं सगळं पाप नष्ट होतं आणि तो विष्णूच्या सायुज्यात पोहोचतो.
एवं यो वर्तते नित्यं कुलकोटिं समुद्धरेत्। सत्यं दमः शमश्चैव धैर्यं स्थैर्यमलोभता
जो माणूस असं नेहमी वागतो, तो आपल्या कुळाच्या असंख्य पिढ्यांना तारतो; सत्य, संयम, मनाची शांती, धैर्य, स्थिरता आणि लोभाचा अभाव—
अनाश्चर्यमनालस्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तेन वै देवलोकस्य नरलोकस्य सर्वशः
आश्चर्य न वाटणं आणि आळस न करणं— हे सगळे गुण त्याच्यात असतात; अशा माणसामुळे देव आणि माणसांचं जग टिकून राहतं.
वृत्तं जानाति धर्मज्ञस्तस्यदेहे स्थितो हरिः। लोके तस्य समो नास्ति समः सत्यार्जवेषु च
जो धर्म जाणतो, तो वर्तन ओळखतो; त्याच्या देहात हरि वास करतो; जगात सत्य आणि सरळपणात त्याच्या तोडीचा दुसरा कोणी नाही.
स च धर्ममयः साक्षात्तेनैव धारितं जगत्। द्विज उवाच-। ज्ञातं मे त्वत्प्रसादाच्च तुलाधारस्य कारणम्
तो माणूस म्हणजे प्रत्यक्ष धर्माचं मूर्तिमंत रूप आहे, आणि त्याच्यामुळे हे जग टिकून आहे. द्विज म्हणाले— तुझ्या कृपेने मला तुलाधाराच्या वागण्याचं कारण समजलं.
अद्रोहकस्य यद्वृत्तं तद्ब्रूहि त्वं यदीच्छसि। हरिरुवाच-। पुरैव राजपुत्रस्य कुलस्त्रीनवयौवना
जो कुणालाही त्रास देत नाही, त्याचं वर्तन सांग, असं तुला वाटत असेल तर. हरि म्हणाले— पूर्वी एका राजपुत्राची पत्नी तरुण वयात होती—
पत्नीव कामदेवस्य शचीव वासवस्य च। तस्य प्राणसमा भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी
ती कामदेवाची पत्नी रती किंवा इंद्राची पत्नी शची यांसारखी होती; तिचं नाव सुंदर होती आणि ती राजपुत्राला प्राणाहूनही प्रिय होती.
अकस्मात्पार्थिवस्यैव कार्ये गन्तुं समुद्यतः। मनसालोचितं तेन प्राणेभ्योपि गरीयसीम्
अचानक त्या राजाने काही कामासाठी बाहेर जाण्याचा निर्णय घेतला; त्याने मनाशी विचार केला की, माझ्या प्राणांपेक्षाही काय अधिक महत्त्वाचं आहे.
कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम्। इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति १०० 1.50.
मी तिला कुठे ठेवू, जिथे तिची खात्रीशीर राखण होईल? असं विचारून तो ताबडतोब तुझ्या घरी आला.
उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः। न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः
अशा प्रकारे त्याने काही शब्द बोलले आणि ते ऐकून तो आश्चर्यचकित झाला— 'तुझा वडील, भाऊ किंवा मी, आम्ही तुझे खरे नातेवाईक नाही.'
पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः। कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि
तिच्या वडील आणि आईच्या कुटुंबातही तिला कुणी जवळचं नाही; मग माझ्या घरी राहून तू कसा निर्धास्त राहशील, हे मला सांग.
एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम्। लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः
इतक्यात त्याने योग्य शब्द बोलले— 'या जगात तुझ्यासारखा धर्म जाणणारा आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा दुसरा कोणी नाही.'
स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम्। त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः
त्याने त्याला सांगितलं— 'सर्वज्ञाला दोष देणं योग्य नाही; तिन्ही जगांना मोहात पाडणाऱ्या पत्नीचं रक्षण कोण पुरुष करू शकेल?'
राजपुत्र उवाच-। धरण्यां परिविज्ञाय त्वागतोहं तवान्तिकम्। एषा तिष्ठतु तेऽगारे व्रजामि निजमन्दिरम्
राजपुत्र म्हणाला— 'संपूर्ण पृथ्वीवर विचार करून मी तुझ्याकडे आलो आहे; ती तुझ्या घरी राहू दे, मी माझ्या महालात परततो.'
इत्युक्ते स पुनः प्राह नगरेऽस्मिन्प्रशोभने। बहुकामुक संपूर्णे कथं रक्षा भवेत्स्त्रियाः
असं म्हटल्यावर तो पुन्हा म्हणाला— 'या सुंदर नगरीत, जिथे अनेक वासनेने भरलेले पुरुष आहेत, तिथे स्त्रीचं रक्षण कसं करावं?'
स चोवाच पुनस्तं च कुरु रक्षां व्रजाम्यहम्। गृहस्थस्सङ्कटादाह धर्मस्य राजपुत्रकम्
त्याने पुन्हा त्याला सांगितले, "तू जा आणि तिची राखण कर; मी जातो." त्या गृहस्थाने, दुःखाने, राजपुत्राला म्हटले, "हे धर्माचे कर्तव्य आहे."
करोम्यनुचितं कार्यं स्वदास्यमुचितं हितम्। सदा चैवेदृशी भार्या स्थातव्या मद्गृहे पितः
मी जे करतो आहे ते योग्य नाही, पण माझी सेवा मात्र योग्य आणि हितकारक आहे. अशी पत्नी नेहमीच माझ्या घरी राहायला हवी, बाबा.
अरक्षारक्षणे देव वदाभीष्टं कुरु प्रियम्। मम तल्पे मया सार्धं शयानं भार्यया सह
देवा, राखण करायची की नाही हे तुझ्या इच्छेवर आहे; तुला जे आवडेल ते कर. माझी पत्नी माझ्या शेजारी माझ्या पलंगावर झोपते.
मन्यसे दैवतं स्वं चेत्तिष्ठेन्नोचेत्तु गच्छतु। क्षणं विमृश्य तं प्राह राजपुत्रः पुनस्तदा
तुला जर ती स्वतःचे दैवत वाटत असेल तर इथेच रहा; नसेल तर जा. थोडा वेळ विचार करून राजपुत्राने पुन्हा बोलले.
बाढमेतद्वचस्तात यथाभीष्टं तथा कुरु। ततो भार्यां जगादाथ अस्य वाक्याच्छिवाशिवम्
"ठीक आहे, बाबा; तुला जे हवे ते कर." मग त्याने आपल्या पत्नीला शुभ आणि अशुभ दोन्ही शब्दांनी संबोधले.
कर्तव्यं च न ते दोष आज्ञया मम सुंदरि। एतदुक्त्वा गतः सोपि भूपतेः शासनात्पितुः
"हे करणे गरजेचे आहे; सुंदरिये, यात तुझी काही चूक नाही, कारण हे मीच सांगितले आहे." असे म्हणून तोही वडिल, म्हणजे राजाच्या आज्ञेने निघून गेला.
अनंतरं क्षपायां च यदुक्तं च तथाकृतम्। योषितोर्मध्यगः सोपि नित्यं स्वपिति धार्मिकः
त्या रात्री लगेचच जे ठरले होते ते तसेच केले गेले. तो धर्मात्मा नेहमी त्या दोन स्त्रियांच्या मध्ये झोपू लागला.
धर्मान्न चलते सोपि स्वभार्यापरभार्ययोः। संस्पर्शात्स्वस्त्रियश्चास्य कामाभिलषितं मनः
स्वतःच्या आणि दुसऱ्याच्या पत्नीच्या सहवासात असूनही तो धर्मापासून कधीच ढळला नाही. जरी मनात इच्छा निर्माण झाली तरी त्याने दुसऱ्या स्त्रीला स्पर्श केला नाही.
तस्याः संसर्गतश्चैव दुहितैव प्रमन्यते। स्तनौ तस्यास्तु पृष्ठे च लगन्तौ च पुनःपुनः
त्याच्या सहवासामुळे तिने त्याला केवळ मुलीसारखेच मानले. तिचे स्तन वारंवार त्याच्या पाठीवर टेकत.
बालकस्येव पुत्रस्य स्तनौ मातुः समन्यते। तस्या अंगानि चांगेषु लगंति च पुनःपुनः
जसे एखादे मूल आईच्या स्तनांकडे पाहते, तसेच त्याला वाटे. तिचे हातपाय वारंवार त्याच्या अंगाला लागायचे.
ततो मातुस्सुतस्येव सोमन्यत दिने दिने। तस्य योषासुसंसर्गो निवृत्तस्त्वभवत्ततः
मग दिवसागणिक त्याने तिला आई मुलाकडे पाहते तसेच पाहू लागला. त्यामुळे त्या स्त्रीशी असलेला संबंध संपला.
एवं संवत्सरस्यार्द्धे तत्पतिश्चागतः पुरं। अपृच्छत्तं च लोकेषु तस्या वृत्तमथोदितम्
अशा प्रकारे, अर्धा वर्ष उलटल्यानंतर तिचा पती पुन्हा नगरात परत आला. त्याने लोकांकडून विचारले आणि सगळे घडलेले समजले.
केचिद्भद्रं बोधयन्तो युवानोपि सुविस्मिताः। केचिदाहुस्त्वया दत्ता तया सार्द्धं स्वपित्यसौ
काही जण, त्याला शुभेच्छा देत, तरुण असूनही फारच आश्चर्यचकित झाले. काही म्हणाले, "ज्याच्याकडे तू तिला सोपवले होतेस, तो तिच्यासोबत झोपला."
स्त्रीपुंसोरेकसंसर्गात्शांतता तु कथं भवेत्। तस्यां यस्याभिलाषोस्ति न पृष्टस्स वदेद्युवा
एक पुरुष आणि स्त्री एकटे असताना संयम कसा राहील? जर तिच्या मनात इच्छा असेल तर त्या तरुणाला विचारावे.