शृणुयाच्च वचो नूनं न पश्येच्च गुरोः स्त्रियम्। वधूं पुत्रस्य भ्रातुश्च स्वपुत्रीं युवतीं ध्रुवम्
तिचे बोलणे ऐकावे, पण गुरुपत्नी, आपल्या मुलाची किंवा भावाची पत्नी, किंवा आपल्या तरुण मुलीकडे पाहू नये.
अन्यां च गुरुपत्नीं च नेक्षेत्स्पर्शं न कारयेत्। ताभिः सह कथालापं तथा भ्रूभंगदर्शनम्
इतर स्त्री किंवा गुरुपत्नी यांच्याकडे पाहू नये, स्पर्श करू नये, त्यांच्याशी गप्पा किंवा नजरेचा संवाद करू नये.
कलहं निस्त्रपां वाणीं सदैव परिवर्जयेत्। न दद्याच्च सदा पादं तुषांगारास्थिभस्मसु
भांडण किंवा निर्लज्ज बोलणे नेहमीच टाळावे. तांदळाच्या साली, कोळसा, हाडे किंवा राख यावर पाय ठेवू नये.
कार्पासास्थिषु निर्माल्ये चितिकाष्ठे चितौ गुरौ। शुष्कं मीनं न भक्षेत पूतिगंधिममेध्यकम्
कापूस, हाडे, फेकलेली फुले, चितेची लाकडे किंवा गुरूच्या चितेवर पाय ठेवू नये. वाळलेली मासे, कुजलेली किंवा अपवित्र वस्तू खाऊ नये.
विघसं चान्यदुच्छिष्टं पाकार्थं च परस्य च। न स्थातव्यं न गंतव्यं क्षणमप्यसता सह
इतरांनी उरलेले किंवा चाखलेले अन्न, किंवा दुसऱ्यासाठी बनवलेले अन्न खाऊ नये. वाईट लोकांच्या संगतीत एक क्षणही थांबू नये किंवा जाऊ नये.
न तिष्ठेच्च क्षणं धीरो दीपच्छाये कलिद्रुमे। अस्पृश्यैस्सह चालापं पतितैः कुपितैः सह
शहाण्या माणसाने दिव्याच्या सावलीत किंवा कलियुगातील झाडाखाली एक क्षणही उभे राहू नये; अस्पृश्य, पतित किंवा रागावलेल्या लोकांशी बोलू नये.
न कुर्यात्क्षणमात्रं तु कृत्वा गच्छेच्च रौरवम्। कनिष्ठं नाभिवंदेत पितृव्यं मातुलं तथा
एक क्षणही थांबू नये; तसे केल्यास रौरव नरकात जावे लागेल. लहान भावाला, काका किंवा मामा यांना नमस्कार करू नये.
उत्थाय चासनं दद्यात्कृतांजल्यग्रतः स्थितः। तैलाभ्यक्तं तथोच्छिष्टमार्द्रवस्त्रं च रोगिणम्
कोणीतरी समोर उभा असेल तर उठून, हात जोडून त्याला आसन द्यावे; पण तेल लावलेला, जेवून झालेला, ओले कपडे घातलेला किंवा आजारी व्यक्तीला नाही.
पारावारगतोद्विग्नं वहंतं नाभिवादयेत्। यज्ञस्यांतर्गतं नष्टं क्रीडंतं स्त्रीजनैः सह
नदीच्या काठी अस्वस्थ असलेल्या, ओझे वाहणाऱ्या, यज्ञात गुंतलेल्या, हरवलेल्या किंवा स्त्रियांसोबत खेळणाऱ्या व्यक्तीला नमस्कार करू नये.
बालक्रीडागतं चापि पुष्पयुक्तं कुशैर्युतम्। शिरः प्रावृत्य कर्णौ वा अप्सु मुक्तशिखोपि वा
बालकांसोबत खेळणारा, फुलांनी किंवा कुशांनी मढवलेला, डोके किंवा कान झाकलेला, किंवा पाण्यात केस मोकळे सोडलेला याला नमस्कार करू नये.
अकृत्वा पादयोः पूजां नाचामेद्दक्षिणामुखः। उपवीतविहीनश्च नग्नको मुक्तकच्छकः
पायांची पूजा न करता, दक्षिणेकडे तोंड करून पाणी पिऊ नये; तसेच उपवित न घालता, नग्न अवस्थेत किंवा कमरेचा कापड सैल सोडूनही पाणी पिऊ नये.
एकवस्त्रपिधानश्च आचांतो नैव शुध्यति। मध्यमाभिर्मुखं पूर्वं तिसृभिः समुपस्पृशेत्
फक्त एकच वस्त्र घालून आणि अपवित्र अवस्थेत राहून शुद्धी मिळत नाही; प्रथम, मधल्या तीन बोटांनी तोंडाला स्पर्श करावा.
अंगुष्ठदेशिनीभ्यां च नासां च तदनंतरम्। अंगुष्ठानामिकाभ्यां च चक्षुषी समुपस्पृशेत्
नंतर अंगठा आणि तर्जनीने नाकाला स्पर्श करावा; त्यानंतर अंगठा आणि अनामिकेने डोळ्यांना स्पर्श करावा.
कनिष्ठांगुष्ठतश्श्रोत्रे नाभिमंगुष्ठकेन तु। तलेन हृदयं न्यस्य सर्वाभिर्मस्तकोपरि
कनिष्ठा आणि अंगठ्याने कानांना, अंगठ्याने नाभीला, तळहाताने हृदयावर आणि सर्व बोटांनी डोक्याच्या टोकावर स्पर्श करावा.
बाहूचाग्रेण संस्पृश्य ततः शुद्धो भवेन्नरः। अनेनाचमनं कृत्वा मानवः प्रयतो भवेत्
बाहूच्या टोकांना स्पर्श केल्यावर मनुष्य शुद्ध होतो; असे आचमन केल्यावर माणूस पवित्र होतो.
सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः स्वर्गं चाक्षयमश्नुते। प्राणस्त्रिपुटशृंग्या च व्यानोपानश्च मुद्रया
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन तो अक्षय स्वर्ग प्राप्त करतो; प्राण, व्यान आणि अपान या तीन मुद्रांनी.
समानस्तु समस्ताभिरुदानस्तर्जनीं विना। नागः कूर्मश्च कृकरो देवदत्तो धनंजयः
समान प्राण सर्व बोटांनी, फक्त तर्जनी वगळून; नाग, कुर्म, कर्कर, देवदत्त आणि धनंजय हे.
उपप्रीणंतु ते प्रीता येभ्यो भूमौ प्रदीयते। शयनं चार्द्रपादेन शुष्कपादेन भोजनम्
ज्यांना पृथ्वीवर अर्पण केले जाते, ते संतुष्ट होवोत आणि तृप्त होवोत; ओल्या पायाने झोपणे आणि कोरड्या पायाने जेवणे.
नांधकारे च शयनं भोजनं नैव कारयेत्। पश्चिमे दक्षिणे चैव न कुर्याद्दंतधावनम्
अंधारात कधीही झोपू नये किंवा जेवू नये; पश्चिम किंवा दक्षिण दिशेला दात घासू नयेत.
उत्तरे पश्चिमे चैव न स्वपेद्धि कदाचन। स्वप्नादायुः क्षयं याति ब्रह्महा पुरुषो भवेत्
उत्तर किंवा पश्चिम दिशेला कधीही झोपू नये; अशा झोपेमुळे आयुष्य कमी होते आणि ब्रह्महत्येचा दोष लागतो.
न कुर्वीत ततः स्वप्नं शस्तं च पूर्वदक्षिणम्। आयुष्यं प्राङ्मुखो भुंक्तेऽयशस्यं दक्षिणामुखः
म्हणून अशा प्रकारे झोपू नये; पूर्व किंवा दक्षिण दिशेला झोपणे योग्य आहे; पूर्वेकडे तोंड करून जेवल्यास दीर्घायुष्य मिळते, दक्षिणेकडे तोंड केल्यास अपकीर्ती येते.
श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुंक्ते यशो भुङ्क्त उदङ्मुखः। प्राच्यां नरो लभेदायुर्याम्यां प्रेतत्वमश्नुते
पश्चिमेकडे तोंड करून जेवल्यास संपत्ती मिळते, उत्तरेकडे तोंड केल्यास कीर्ती मिळते; पूर्वेकडे माणसाला दीर्घायुष्य मिळते, दक्षिणेकडे प्रेतावस्था प्राप्त होते.
वारुणे च भवेद्रोगी आयुर्वित्तं तथोत्तरे। देवानामेकभुक्तं तु द्विभुक्तं स्यान्नरस्य च
पश्चिम दिशेला रोग येतो; उत्तर दिशेला आयुष्य आणि धन मिळते; देव एकदाच जेवतात, माणसे दोनदा जेवतात.
त्रिभुक्तं प्रेतदैत्यस्य चतुर्थं कौणपस्य तु। निरामिषं हविर्देवा मत्स्यमांसादि मानुषाः
प्रेत आणि दैत्य तीनदा जेवतात; कुपात्र चारदा जेवतात; देव मांसाशिवाय नैवेद्य घेतात, माणसे मासे आणि मांस खातात.
पूतिपर्युषितं दुष्टमन्ये भुंजंत्यनावृताः। स्वर्गस्थितानामिह जीवलोके चत्वारि तेषां हृदये च संति
इतर लोक सडलेले, शिळे आणि खराब अन्न उघडे ठेवून खातात; स्वर्गात राहणाऱ्यांपैकी, या जिवंत जगात, त्यांच्या हृदयात चारजण वास करतात.
दानं प्रशस्तं मधुरा च वाणी देवार्चनं ब्राह्मणतर्पणं च। कार्पण्यवृत्तिस्वजनेषु निंदा कुचेलता नीचजनेषु भक्तिः
उत्तम दान, गोड बोलणे, देवांची पूजा आणि ब्राह्मणांना तृप्त करणे; आप्तांमध्ये कंजूषपणा आणि निंदा, दारिद्र्य, नीचांमध्ये भक्ती.
अतीव रोषः कटुका च वाणी नरस्य चिह्नं नरकागतस्य। नवनीतोपमा वाणी करुणा कोमलं मनः
अती राग आणि कडू बोलणे हे नरकात जाणाऱ्याची चिन्हे आहेत; लोण्यासारखी गोड वाणी, करुणा आणि कोमल मन.
धर्मबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्ष लक्षणम्। दयादरिद्रहृदयं वचः क्रकच कर्कशम्
धर्माच्या बीजापासून जन्मलेल्या यांचे हे स्पष्ट लक्षण आहे; ज्यांच्या हृदयात दया नाही आणि ज्यांची वाणी करवतीसारखी कठोर आहे.
पापबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्ष लक्षणम्। श्रावयेच्छृणुयाद्वापि सदाचारादिकं नरः
पापाचं बीज ज्यांच्यातून उगवलं आहे, त्यांची ही एक स्पष्ट खूण आहे — असा माणूस जेव्हा चांगल्या वागणुकीबद्दल किंवा सदाचाराबद्दल ऐकतो किंवा ऐकवतो, तेव्हा त्याला त्यात रस वाटत नाही.
आचारादेः फलं लब्ध्वा पापात्पूतोऽच्युतो दिवि
सदाचाराचं फळ मिळवल्यावर माणूस पापातून शुद्ध होतो आणि स्वर्गात अक्षय परमेश्वराला पोहोचतो.