अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे चैव जाह्नवी। ऋषयो रोमकूपेषु मुखतः पृष्ठतो यमः
गायीच्या अपानभागात सर्व तीर्थे, आणि स्त्रावात गंगा असते; केसांच्या मुळांमध्ये ऋषी, आणि तोंड व पाठीमागे यम असतो.
धनदो वरुणश्चैव दक्षिणं पार्श्वमाश्रितौ। वामपार्श्वे स्थिता यक्षास्तेजस्वंतो महाबलाः
गायीच्या उजव्या बाजूला कुबेर आणि वरुण, डाव्या बाजूला तेजस्वी आणि बलवान यक्ष वास करतात.
मुखमध्ये च गंधर्वा नासाग्रे पन्नगास्तथा। खुराणां पश्चिमे पार्श्वेऽप्सरसश्च समाश्रिताः
गायीच्या तोंडाच्या मध्यभागी गंधर्व, नाकाच्या टोकावर सर्प, आणि खुरांच्या मागच्या बाजूला अप्सरा असतात.
गोमये वसते लक्ष्मीर्गोमूत्रे सर्वमंगला। पादाग्रे खेचरा वेद्या हंभाशब्दे प्रजापतिः
गायीच्या शेणात लक्ष्मी, गोमूत्रात सर्व मंगल असते; पायांच्या टोकावर आकाशातील देवता, आणि 'हंभा' या आवाजात प्रजापती असतो.
चत्वारः सागराः पूर्णा धेनूनां च स्तनेषु वै। गां च स्पृशति यो नित्यं स्नातो भवति नित्यशः
चारही सागरे गायीच्या स्तनात भरलेले आहेत; जो माणूस रोज गायीला स्पर्श करतो, तो नेहमी पवित्र राहतो.
अतो मर्त्यः प्रपुष्टैस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते। गवां रजः खुरोद्धूतं शिरसा यस्तु धारयेत्
म्हणून, जो माणूस गायीच्या खुरांनी उडणारे धूळ डोक्यावर घेतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
स च तीर्थजले स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते। नारद उवाच-। गवां च दशवर्णानां कस्य दाने च किंफलम्
जो कोणी तीर्थाच्या पाण्यात स्नान करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो. नारद म्हणाले — दहा रंगांच्या गायींपैकी, प्रत्येक गायीचे दान केल्याने काय फळ मिळते, हे मला खरीखुरी सांग, गुरुवर्य, जर ते परब्रह्माला प्रिय असेल.
ब्रूहि तत्त्वं गुरुश्रेष्ठ परमेष्ठिन्प्रियं यदि। ब्रह्मोवाच-। श्वेतां गां ब्राह्मणे दत्वा मानवश्चेश्वरो भवेत्
ब्रह्मा म्हणाले — जो मनुष्य ब्राह्मणाला पांढरी गाय दान देतो, तो स्वतःच स्वामी होतो; तो नेहमी राजवाड्यात राहतो आणि सुख उपभोगतो.
प्रासादे वसते नित्यं भोगी च सुखमेधते। धूम्रा तु स्वर्गकांतार संसारे पापमोक्षिणी
धुरकट रंगाची गाय स्वर्गात नेते आणि संसारातील पाप दूर करते. तपकिरी गाय अमर पुण्य देते; काळी गाय दिल्यास कोणीही अधःपतित होत नाही.
अक्षयं कपिलादानं कृष्णां दत्वा न सीदति। पांडुरा दुर्लभा लोके गौरी च कुलनंदिनी
फिकट रंगाची गाय जगात दुर्मिळ असते; पांढरी गाय घराण्याला आनंद देते. लाल डोळ्यांची गाय सौंदर्याची इच्छा असणाऱ्यांसाठी, निळी गाय धनाची इच्छा असणाऱ्यांसाठी असते. एकच तपकिरी गाय दिल्यास सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.
रक्ताक्षी रूपकामस्य धनकामस्य नीलिका। एकां च कपिलां दत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
लाल डोळ्यांची गाय सौंदर्याची इच्छा असणाऱ्यांसाठी, निळी गाय धनाची इच्छा असणाऱ्यांसाठी आहे. एकच तपकिरी गाय दिल्यास सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.
यत्तु बाल्यकृतं पापं यौवने वार्धके कृतम्। वाचाकृतं कर्मकृतं मनसा यत्प्रचिंतितं
बालपणात, तारुण्यात किंवा वृद्धापकाळात, बोलण्यात, कृतीत किंवा मनात केलेले पाप —
अगम्यागमनं चैव मित्रद्रोहे च पातकम्। मानकूटं तुलाकूटं कन्यानृतं गवानृतम्
अयोग्य संबंध, मित्राचा विश्वासघात, खोटी मापे, खोटी तुळशी, कन्येचा किंवा गायीचा खोटा आरोप —
सर्वं च नाशयेत्क्षिप्रं कपिलां यः प्रयच्छति। दशयोजनविस्तीर्णा महापारा महानदी
हे सर्व पाप तपकिरी गाय दान केल्याने लगेच नष्ट होते. एक मोठी नदी आहे, जी दहा योजन रुंद आहे.
नारा च जलकांतारे प्रसृते चोदकार्णवे। यावद्वत्सस्य द्वौ पादौ मुखं यावन्न जायते
समुद्राच्या मध्यभागी पाणी आहे आणि वासराची दोन पाय व तोंड तयार होईपर्यंत —
तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति। सुवर्णशृंगीं वस्त्राढ्यां सर्वालंकारभूषिताम्
गाय वासरू सोडत नाही तोपर्यंत तिला पृथ्वीप्रमाणे मानावे. सोन्याचे शिंग, भरपूर वस्त्रे, सर्व अलंकारांनी सजलेली गाय —
ताम्रपृष्ठीं रौप्यखुरां तथा कांस्योपदोहनाम्। शोभितां गंधपुष्पैश्च सर्वालंकारभूषितां
तांबड्या पाठाची, चांदीच्या खुरांची, कांस्याच्या दुहणीची, सुगंधी फुलांनी व सर्व अलंकारांनी सजलेली गाय —
ईदृशीं कपिलां दद्याद्द्विजातौ वेदपारगे। सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुलोकेऽच्युतो भवेत्
अशी तपकिरी गाय वेदपारंगत द्विजाला द्यावी. त्याची सर्व पापे नष्ट होतात आणि तो विष्णूच्या लोकात अचल होतो.
तस्यां तु दुह्यमानायां भूमौ पतंति बिंदवः। आरामादि विजायंते बहुपुष्पफलोत्तमाः
ती गाय दुध देताना तिच्या दुधाचे थेंब जमिनीवर पडतात आणि त्यातून सुंदर बागा व उत्तम फळफुलांची झाडे उगवतात.
यत्र कामफला वृक्षा नद्यः पायसकर्दमाः। प्रासादाश्चापि सौवर्णास्तत्र गच्छंति गोप्रदाः
जिथे इच्छेप्रमाणे फळ देणारी झाडे, दूध व चिखलाने भरलेल्या नद्या आणि सोन्याचे राजवाडे आहेत — तिथे गायी दान करणारे जातात.
दशधेनूश्च यो दद्यादेकं चैव धुरंधरं। समानं तु फलं प्रोक्तं ब्रह्मणा समुदाहृतम्
जो कोणी दहा गायी आणि एक बलवान बैल दान करतो, त्याला ब्रह्मदेवाने सांगितलेल्या प्रमाणे तेच फळ मिळते.
एकं च दशभिर्दद्यात्सहस्राणां शतं फलम्। तस्यानुसारतो वेद्यं फलं नारद यत्नतः
दहा गायींबरोबर एक बैल दिल्यास, शंभर हजार गायी दान केल्याचे फळ मिळते. त्यामुळे, हे नारद, हे फळ काळजीपूर्वक समजून घ्यावे.
पितॄनुद्दिश्य यः पुत्रो वृषं च मोक्षयेद्भुवि। पितरो विष्णुलोकेषु महीयंते यथेप्सितम्
जो पुत्र पितरांसाठी पृथ्वीवर बैल सोडतो, त्याचे पितर विष्णूच्या लोकात इच्छेनुसार सन्मानित होतात.
चतस्रो वत्सतर्यश्च एकस्यैव वृषस्य च। मोक्ष्यंते सर्वतः पुत्र विधिरेष सनातनः
चार वासरे आणि एक बैल — यामुळे सर्वांचा उद्धार होतो, हे पुत्रा. हा सनातन नियम आहे.
यावंति चैव रोमाणि तस्य तासां च सर्वशः। तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गं भुजंति मानवाः
ज्या त्या बैलाच्या अंगावर जितक्या केसांचा संख्येने, तितक्या हजार वर्षे माणसांना स्वर्गसुख मिळते.
लांगूलेन वृषो यच्च जलं चोत्क्षिपति ध्रुवं। तत्तोयं तु सहस्राब्दं पितॄणाममृतं भवेत्
बैल आपल्या शेपटीने जे पाणी उडवतो, ते पाणी नक्कीच पितरांसाठी हजार वर्षे अमृतासारखे होते.
खुरेण कर्षयेद्भूमिं ततो लोष्ठं च कर्दमः। पितृभ्यश्च स्वधा तत्र लक्षकोटिगुणं भवेत्
बैलाने खुराने जमीन नांगरली आणि त्यातून माती किंवा चिखल तयार झाला, तर तो पितरांसाठी लाखो कोटी पट अधिक स्वाधा म्हणून मिळतो.
विद्यमाने च जनके यदि माता विनश्यति। चंदनेनांकिता धेनुस्तस्याः स्वर्गाय दीयते
वडील जिवंत असताना जर आईचे निधन झाले, तर तिच्या स्वर्गप्राप्तीसाठी चंदन लावलेली गाय दान दिली जाते.
दाता चैव पितॄणां च ऋणं चैव प्रमुंचति। अक्षयं लभते स्वर्गं पूजितो मघवा यथा
दान करणारा पितरांचे ऋण फेडतो आणि अक्षय स्वर्ग मिळवतो, जसा इंद्राला सन्मान मिळतो तसा.
सर्वलक्षणसंयुक्ता तरुणा गौः पयस्विनी। समाप्रसूतिका भद्रा सा च गौः पृथिवी स्मृता
सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, तरुण, दूध देणारी, एकदाच वासरू दिलेली आणि शांत स्वभावाची गाय पृथ्वीप्रमाणे मानली जाते.