असद्वृत्तस्य पुण्यं हि क्षयं यात्यंजनोपमम्। अनाचाराद्धतो विप्र आचारात्सुरतां व्रजेत्
दुर्वर्तन असलेल्या माणसाचं पुण्य काळ्या सुरम्यासारखं कमी होतं. वाईट वागणाऱ्या ब्राह्मणाला चांगल्या वर्तनाने स्वर्ग मिळतो.
ततः कंठगतैः प्राणैराचारं कुरुते द्विजः। कर्मणा मनसांगेन सदाचारं सदा कुरु
म्हणून, शेवटचा श्वास असेपर्यंत द्विजानं सदाचार करावा. कृत्य, मन आणि शरीराने नेहमी चांगलं वर्तन करावं.
कश्यपस्योपदेशेन स विनीतोऽभवद्द्विजः। आचारं तु पुनः कृत्वा तपस्तप्तत्वा दिवं गतः
कश्यपांच्या उपदेशाने तो द्विज शिस्तबद्ध झाला. पुन्हा सदाचार करून, तपश्चर्या करून तो स्वर्गात गेला.
अनाचारी हतो विप्रः स्वर्गलोकेषु गर्हितः। आचारं तु पुनः कृत्वा सुरलोके महीयते
सदाचार नसलेला ब्राह्मण स्वर्गलोकात निंदेला पात्र होतो. पण पुन्हा सदाचार केल्यावर तो देवांमध्ये सन्मान मिळवतो.
नारद उवाच-। प्राप्नुवंति गतिं लोकाः पूजयित्वा द्विजोत्तमान्। द्विजानां पीडनं कृत्वा गतिं गच्छति कां प्रभो
नारद म्हणाले — जे लोक श्रेष्ठ द्विजांची पूजा करतात, त्यांना उत्तम गति मिळते. पण ब्राह्मणांना त्रास देणाऱ्याचं पुढे काय होतं, प्रभो?
ब्रह्मोवाच-। क्षुधा संतप्तदेहानां ब्राह्मणानां महात्मनाम्। नार्चयेच्छक्तितो भक्त्या स याति नरकं नरः
ब्रह्मा म्हणाले — ज्यांच्या शरीराला भूक त्रास देते, अशा महात्मा ब्राह्मणांची आपल्याला जमतं तशी भक्तीने पूजा न करणारा माणूस नरकात जातो.
परुषेण क्रोशयित्वा क्रोधाद्यस्तु विसर्जयेत्। स याति नरकं घोरं महारौरवकृच्छ्रकम्
जो कोणी कठोर शब्दांनी, रागाने ब्राह्मणांना हाकलतो, त्यांना रडवतो, तो माणूस महारौरव नावाच्या भयंकर नरकात जातो.
सन्निवृत्तस्ततः कीटाद्यन्त्यजातिषु जायते। ततो रोगी दरिद्रस्तु क्षुधया परिपीडितः
नंतर तो तिथून निघून, किडे किंवा नीच जातीत जन्म घेतो. मग तो रोगी, गरीब आणि उपासमारीने त्रस्त होतो.
नावमन्येत्ततो विप्रं क्षुधया गृहमागतम्। न ददामीति यो ब्रूयाद्देवाग्निब्राह्मणेषु सः
म्हणून, उपाशीपोटी घरात आलेल्या ब्राह्मणाचा तिरस्कार करू नये. जो देव, अग्नी किंवा ब्राह्मणांना 'मी देणार नाही' असं म्हणतो—
तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडाल्यमुपगच्छति। पादमुद्यम्य यो विप्रं हंति गां पितरौ गुरुम्
शंभर पशूंच्या जन्मानंतर तो चांडाळ होतो. जो ब्राह्मण, गाय, आईवडील किंवा गुरूंना पायाने मारतो—
रौरवे नियतो वासस्तस्य नास्तीह निष्कृतिः। यदि पुण्याद्भवेज्जन्म स एव पंगुतां व्रजेत्
त्याला रौरव नरकात राहावं लागतं; त्याचं या जन्मात काहीही प्रायश्चित्त नाही. जर पुण्यामुळे पुन्हा जन्म मिळाला, तरी तो अपंगच होतो.
अतिदीनो विषादी च दुःखशोकाभिपीडितः। एवं जन्मत्रयं प्राप्य भवेत्तस्य च निष्कृतिः
तो फार गरीब, निराश आणि दुःखशोकांनी त्रस्त होतो. असे तीन जन्म भोगल्यावर त्याचं प्रायश्चित्त पूर्ण होतं.
मुष्टिचपेटकीलैश्च हन्याद्विप्रं तु यः पुमान्। तापने रौरवे घोरे कल्पांतं सोपि तिष्ठति
जो पुरुष ब्राह्मणाला मुठीने, थपडा किंवा काठीने मारतो, त्याला तापनी आणि रौरव या भयंकर नरकात एक अख्खा कल्प राहावं लागतं.
अथ जन्म समासाद्य कुक्कुरः क्रूरचंडकः। अंत्यजातिषु जातोपि दरिद्रः कुक्षिशूलवान्
नंतर त्याचा जन्म क्रूर आणि रागीट कुत्रा म्हणून नीच जातीमध्ये होतो, तो गरीब असतो आणि पोटदुखीने त्रस्त असतो.
पादमुद्यच्छते वा यस्तस्य पादे शिलीपदः। खंजो वा मंदजंघो वा खण्डपादो भवेन्नरः
जो कोणी त्यांच्या पायावर पाय उचलतो, त्याच्या पायाला कुष्ठरोग होतो, किंवा तो लंगडा, मंद हालचालीचा किंवा अपंग पायाचा मनुष्य होतो.
पक्षवातेन चांगानि प्रकंपंते सदैव हि। मातरं पितरं विप्रं स्नातकं च तपस्विनम्
मुलगा, आई, वडील, ब्राह्मण, स्नातक किंवा तपस्वी यांच्याविरुद्ध असे केल्याने त्याच्या अंगांना पक्षाघातामुळे नेहमी कंप सुटतो.
हत्वा गुरुगणं क्रोधात्कुंभीपाके चिरं भवेत्। उषित्वा चैव जायेत कीटजातिषु तत्परम्
जो कोणी रागाच्या भरात गुरूंच्या समूहाचा वध करतो, तो कुंभिपाक या नरकात खूप काळ राहतो; तिथे राहून झाल्यावर तो किड्यांच्या जातीमध्ये जन्म घेतो.
विरुद्धं परुषं वाक्यं यो वदेद्धि द्विजातिषु। अष्टौ कुष्ठाः प्रजायंते तस्य देहे दृढं सुत
जो कोणी द्विजांशी विरोधी किंवा कठोर बोलतो, त्याच्या शरीरात आठ प्रकारचे कुष्ठरोग पक्के निर्माण होतात, हे बाळा.
विचर्चिकाथ दद्रूश्च मंडलः शुक्ति सिध्मकौ। कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः
हे म्हणजे खरुज, दाद, गोल चट्टे, शिंपल्यासारखे डाग, फोड, काळा कुष्ठरोग, पांढरा कुष्ठरोग आणि अतिशय भयंकर तरुणपणीचा प्रकार.
ततो भिषक्प्रयोगे च पापात्पुण्यं पलायते। अपुण्याज्जलरेखेव तेनैव निधनं व्रजेत्
मग औषध लावलं तरी पापामुळे पुण्य निघून जातं; जसं पाण्यात ओढलेली रेघ तशीच त्याचा शेवट होतो.
एषां मध्ये महाकुष्ठास्त्रय एव प्रकीर्तिताः। कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः
यामध्ये तीन प्रकारचे मोठे कुष्ठरोग सांगितले आहेत: काळा कुष्ठरोग, पांढरा कुष्ठरोग आणि अत्यंत भयंकर तरुणपणीचा प्रकार.
महापातकभावानां ज्ञानात्संसर्गतोपि वा। अतिपातकिनामेव त्रयो देहे भवंति वै
महापाप करणाऱ्यांशी संगती किंवा त्यांचं ज्ञान झाल्याने हे तीन प्रकार त्यांच्या शरीरात उत्पन्न होतात.
संसर्गात्सहसंबंधाद्रोगः संचरते नृणाम्। दूरात्परित्यजेद्धीरः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्
संगती आणि जवळच्या संबंधामुळे रोग लोकांमध्ये पसरतो; शहाण्याने लांबून टाळावं आणि स्पर्श केल्यावर स्नान करावं.
पतितं कुष्ठसंयुक्तं चांडालं च गवाशिनम्। श्वानं रजस्वलां भिल्लं स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्
पतित, कुष्ठरोगी, चांडाळ, गायीचं मांस खाणारा, कुत्रा, रजस्वला स्त्री किंवा भील यांना स्पर्श केल्यावर स्नान करावं.
दुरितस्यानुरूपेण देहे कुष्ठा व्यवस्थिताः। इहलोके परत्रैवाप्यत्र नास्ति तु संशयः
पापाच्या स्वरूपानुसार कुष्ठरोग शरीरात ठरतो, या जगात आणि पुढच्या जन्मातही; यात काहीच शंका नाही.
न्यायेनोपार्जितां वृत्तिं ब्रह्मस्वं हरते तु यः। अक्षयं नरकं प्राप्य पुनर्जन्म न विद्यते
जो कोणी न्यायाने मिळवलेलं ब्राह्मणाचं धन चोरतो, तो नाश न होणाऱ्या नरकात जातो आणि त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही.
पिशुनो यस्तु विप्राणां रंध्रान्वेषणतत्परः। तं दृष्ट्वाप्यथवा स्पृष्ट्वा सचेलो जलमाविशेत्
जो ब्राह्मणांचे दोष शोधतो किंवा निंदा करतो, त्याला पाहिल्यावर किंवा स्पर्श केल्यावर कपड्यासकट पाण्यात जावं.
ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम्। विक्रमेण तु भुंजानो दशपूर्वान्दशापरान्
आपुलकीने खाल्लेलं ब्राह्मणाचं धन सात पिढ्या जाळून टाकतं; पण जबरदस्तीने घेतल्यास दहा पूर्वज आणि दहा पुढील पिढ्या नष्ट होतात.
न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते। विषमेकाकिनं हंति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम्
लोक विषाला विष म्हणत नाहीत; ब्राह्मणाचं धन हेच खरं विष आहे. विष एकट्याला मारतं, पण ब्राह्मणाचं धन मुलं आणि नातवंडं यांनाही नष्ट करतं.
मोहाच्च मातरं गत्वा ब्राह्मणीं च गुरोस्त्रियम्। पतित्वा रौरवे घोरे पुनरुत्पत्तिदुर्लभः
मोहामुळे जर कोणी आपल्या आईकडे, ब्राह्मणाची किंवा गुरूची पत्नी यांच्याकडे जातो, तर तो रौरव या भयंकर नरकात पडतो आणि त्याला पुन्हा जन्म मिळणं कठीण होतं.