ततो विप्रमुखादग्निः प्रजज्वाल समंततः। ज्वाला तु सकुटुबांतामदहच्च गृहं वसु
तेव्हा त्या ब्राह्मणाच्या घरासमोरून आग सर्व दिशांना पसरली; धुराने वेढलेल्या ज्वाळांनी घर आणि त्यातलं सगळं धन जाळून टाकलं.
हाहा कृत्वा समुत्थाय विललाप तदा द्विजः। विलापांते च जिज्ञासा समारब्धा च तेन हि
तेव्हा तो ब्राह्मण हंबरडा फोडून उठला आणि मोठ्याने रडू लागला; रडून झाल्यावर त्याने विचारू लागला.
कुतश्चाग्निः समुद्भूतो गृहे दाहः कथं मम। ततः खे तमुवाचेदं तेजस्ते ब्राह्मणस्य च
"ही आग कुठून आली? माझं घर कसं जळालं?" तेव्हा आकाशातून त्याच्या तेजाने ब्राह्मणाला उत्तर दिलं.
कथिते तद्यथावृत्ते ब्राह्मणो विस्मयं गतः। विमृश्यार्थमुवाचेदं पुनः खेऽस्य हितं वचः
सगळं घडलं तसं ऐकून ब्राह्मण आश्चर्यचकित झाला; तो विचार करत असतानाच पुन्हा आकाशातून त्याच्या हिताचं बोलणं ऐकू आलं.
विप्रणष्टं सुतेजस्ते तस्माद्धर्मचरो भव। ततो मुनिवरान्गत्वा पप्रच्छात्महितं द्विजः
"ब्राह्मणा, तुझं तेज हरपलं आहे; म्हणून आता धर्माचं आचरण कर." मग स्वतःच्या भल्यासाठी तो ब्राह्मण मोठ्या ऋषींकडे गेला आणि त्यांना विचारलं.
तमूचुर्मुनयः सर्वे दानधर्मं समाचर। ऋषय ऊचुः-। पूयंते सर्वपापेभ्यो ब्राह्मणानि यमैर्व्रतैः
सर्व ऋषींनी त्याला सांगितलं, "दानधर्म पाळा." ऋषी म्हणाले, "ब्राह्मण व्रत आणि नियम पाळून सर्व पापांपासून शुद्ध होतात."
नियमान्शास्त्रदृष्टांश्च पूतत्वार्थमुपाचर। चांद्रायणांश्च कृच्छ्रांश्च तप्तकृच्छ्रान्पुनः पुनः
"शास्त्रात सांगितलेले नियम शुद्धीसाठी पाळा; चांद्रायण, कृच्छ्र आणि तापट कृच्छ्र हे प्रायश्चित्त पुन्हा पुन्हा करा."
प्राजापत्यांश्च दिव्यांश्च दोषशोषाय सत्वरम्। गच्छ तीर्थानि पूतानि गोविंदाराधनं कुरु
"प्रजापत्य आणि दिव्य असे प्रायश्चित्त लवकर करा, दोष दूर करण्यासाठी; पवित्र तीर्थस्थळी जा आणि गोविंदाची पूजा कर."
क्षयमेष्यंति पापानि न चिरेण समंततः। पुण्यतीर्थप्रभावाच्च गोविंदस्य प्रभावतः
"पवित्र तीर्थांची आणि गोविंदाच्या प्रभावामुळे तुझी पापं लवकरच पूर्णपणे नाहीशी होतील."
क्षयमेष्यंति पापानि ब्रह्मत्वं प्राप्स्यते भवान्। शृणु तात यथावृत्तं कथयामः पुरातनम्
"तुझी पापं नाहीशी होतील आणि तुला पुन्हा ब्राह्मणत्व मिळेल; मुला, आम्ही तुला एक प्राचीन कथा सांगतो, ती नीट ऐक."
आहारार्थी पुरा वत्स गरुडो विनतासुतः। पतंगोपि बहिः साक्षादंडान्निस्सृत्य शावकः
"पूर्वी, एकदा अन्नासाठी, विनतेचा मुलगा गरुड बाहेर गेला; त्याच वेळी एक पिल्लू अंड्यातून बाहेर पडून बाहेर होतं."
क्षुधार्थी मातरं प्राह भक्ष्यं मे दीयतामिति। ततः पर्वतसंकाशं गरुडं च महाबलम्
"भुकेने व्याकुळ होऊन त्या पिल्लाने आईला सांगितलं, 'मला काहीतरी खायला दे.' तेव्हा पर्वतासारखा बलवान गरुड तिथे दिसला..."
दृष्ट्वा माता महाभागा तनयं हृष्टमानसा। क्षुधां ते बाधितुं पुत्र न शक्नोमि समंततः
त्याची पुण्यवती आई, आपला पुत्र गरुडासारखा बलवान आणि आनंदी आहे हे पाहून म्हणाली, 'मुला, मी तुझी भूक काही केल्या भागवू शकत नाही.'
तव तातस्तपस्तेपे लौहित्यस्योत्तरे तटे। कश्यपो नाम धर्मात्मा साक्षाल्लोकपितामहः
"मुला, तुझ्या वडिलांनी लोहित्याच्या उत्तरेकडील काठावर तपश्चर्या केली; त्यांचं नाव कश्यप, धर्मात्मा आणि सर्वांचा प्रत्यक्ष पितामह आहे."
तत्र गच्छस्व पितरं पृच्छ कामं यथा तव। अस्योपदेशतस्तात क्षुधा ते शममेष्यति
"तिथे जाऊन वडिलांना हवं ते विचार; त्यांच्या सांगण्याने, मुला, तुझी भूक शमेल."
ततो मातुर्वचः श्रुत्वा वैनतेयो महाबलः। अगमत्पितुरभ्याशं समुहूर्तान्मनोजवः
आईचं बोलणं ऐकून, बलवान विनतेचा मुलगा क्षणात वडिलांच्या जवळ गेला.
दृष्ट्वा तातं मुनिश्रेष्ठं ज्वलंतमिव पावकम्। प्रणम्य शिरसा वाक्यमुवाच पितरं खगः
वडिलांना, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आणि ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, पाहून त्या पक्ष्याने वाकून नमस्कार केला आणि वडिलांना म्हणाला—
भक्षार्थी समनुप्राप्तः सुतोहं ते महात्मनः। क्षुधया पीडितो नाथ भक्ष्यं मे दीयतां प्रभो
"मी तुमचा मुलगा, अन्नासाठी आलो आहे; प्रभो, भुकेने त्रस्त झालोय, मला काहीतरी खायला द्या."
ततो ध्यानं समालभ्य ज्ञात्वा तं विनतासुतं। पुत्रस्नेहाद्वचश्चेदं प्रोवाच मुनिसत्तमः
मग ध्यानात मग्न होऊन, तो विनतेचा मुलगा आहे हे ओळखून, त्या श्रेष्ठ ऋषीने आपल्या मुलावर असलेल्या प्रेमापोटी असे शब्द सांगितले.
अनेकशतसाहस्रा निषादाः सरितांपतेः। तीरे तिष्ठंति पापिष्ठास्तान्संभक्ष्य सुखी भव1.47.
नदीच्या काठी असंख्य पापी निषाद उभे आहेत; त्यांना खाऊन टाक आणि आनंदी रहा.
तीर्थमुत्सादयंति स्म तीर्थकाका दुरासदाः। विना विप्रं निषादेषु भक्षय त्वमलक्षितं
तीर्थस्थळी येणारे हे कठीण कावळे तीर्थ दूषित करत आहेत; ब्राह्मण सोडून, निषादांना कुणालाही न कळता खाऊन टाक.
इत्युक्तः प्रययौ पक्षी भक्षयामास तांस्ततः। अलक्ष्यभावो विप्रोपि गिलितस्तेन पक्षिणा
असे सांगितल्यावर तो पक्षी निघून गेला आणि त्याने त्यांना खायला सुरुवात केली; कुणालाही न कळता त्या पक्ष्याने ब्राह्मणालाही गिळले.
स तस्य गलके गाढं लालगीति द्विजस्तदा। वमितुं गिलितुं चापि न शशाक द्विजोत्तमः
त्या वेळी ब्राह्मण त्याच्या घशात घट्ट अडकला, उलटीही करता आली नाही, गिळताही आले नाही, तो श्रेष्ठ ब्राह्मण काहीच करू शकला नाही.
गत्वाथ पितरं प्राह किमेतदिति मे पितः। लग्नं मे गलके सत्वं प्रतिकर्तुं न शक्नुयां
मग तो आपल्या वडिलांकडे गेला आणि म्हणाला, 'बाबा, हे काय झाले? माझ्या घशात काहीतरी अडकले आहे आणि ते काढता येत नाही.'
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपस्तमुवाच ह। मयोक्तं ते पुरा वत्स ब्राह्मणोयं न बुध्यसे
त्याचे बोल ऐकून कश्यप म्हणाले, 'मुला, मी तुला आधीच सांगितले होते, हा ब्राह्मण आहे, पण तुला ते समजले नाही.'
इत्युक्त्वा च मुनिर्धीमान्द्विजं प्राह स धार्मिकः। आगच्छ त्वं ममासन्नं हितं ते प्रवदाम्यहं
असे सांगून, तो बुद्धिमान ऋषी त्या धर्मात्मा ब्राह्मणाला म्हणाला, 'इथे माझ्या जवळ ये, मी तुझ्या हिताचे सांगतो.'
तमुवाच तदा विप्रः कश्यपं मुनिपुंगवम्। ममैते सुहृदो नित्यं सर्वे संबंधिनः प्रियाः
तेव्हा तो ब्राह्मण त्या श्रेष्ठ ऋषी कश्यपाला म्हणाला, 'हे सर्व माझे नेहमीचे मित्र आणि आप्त आहेत, ते मला प्रिय आहेत.'
श्वशुराः स्यालकाश्चाप्तास्सबालाश्च तथापरे। एतैः सह प्रयास्यामि निरयं चापि वा शिवम्
सासरे, मेव्हणे, जवळचे नातेवाईक, मुले आणि इतरही—त्यांच्यासोबत मी नरकात जाऊ किंवा शुभ मार्गावर, मी त्यांना सोडणार नाही.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितः कश्यपोऽब्रवीत्। द्विजानां च कुले जातश्चांडालैः पतितो भवान्
त्याचे बोल ऐकून कश्यप आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'तू ब्राह्मणांच्या कुळात जन्माला आलास, पण चांडाळांसोबत राहून पडला आहेस.'
पुरुषास्ते प्रतिष्ठंते घोरे च निरये ध्रुवम्। चिराय निष्कृतिस्तेषां नैवास्तीह कथंचन
ते लोक नक्कीच भयंकर नरकात राहतात; त्यांच्यासाठी फार काळपर्यंत काहीही प्रायश्चित्त नाही.