अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु तथा चांडालजातिषु। पतितो वान्नयोनिभ्यां न हंतव्यः कथंचन
अंत्यज, म्लेच्छ, चांडाळ किंवा दोन्ही बाजूने पतित असला तरी, त्याचा कधीही वध करू नये.
सर्वजातिस्त्रियं गत्वा सर्वाभक्ष्यस्य भक्षणात्। द्विजत्वं न विनश्येत पुण्याद्विप्रो भवेत्पुनः
सर्व जातींच्या स्त्रियांकडे गेल्यावर किंवा सर्व निषिद्ध अन्न खाल्ल्यावरही द्विजत्व नष्ट होत नाही; पुण्य केल्याने तो पुन्हा ब्राह्मण होतो.
नारद उवाच-। ईदृशं दुष्कृतं कृत्वा पश्चात्पुण्यं समाचरेत्। कां गतिं यात्यसौ विप्रः सर्वलोकपितामह
नारद म्हणाले— अशी वाईट कृत्ये केल्यानंतर, नंतर पुण्य केले तर, हे सर्व लोकांचे पितामह, त्या ब्राह्मणाला कोणती स्थिती मिळते?
ब्रह्मोवाच-। कृत्वा सर्वाणि पापानि पश्चाद्यस्तु जितेंद्रियः। मुच्यते सर्वपापेभ्यः पुनर्ब्रह्मत्वमर्हति
ब्रह्मा म्हणाले— सर्व पापे केल्यानंतर, जर नंतर इंद्रिय संयम केला, तर तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि पुन्हा ब्राह्मण होण्यास पात्र ठरतो.
शृणु पुत्र कथां रम्यां विचित्रां च पुरातनीम्। कस्यचिद्ब्राह्मणस्यापि यौवनाढ्यः सुतोऽभवत्
मुला, एक रम्य आणि अद्भुत अशी प्राचीन गोष्ट सांगतो— एका ब्राह्मणाचा तरुण मुलगा होता.
ततो यौवनसंपत्तेर्मोहाच्च पूर्वकर्मणः। चांडालीमगमत्सद्यस्तस्याः प्रियतरोऽभवत्
नंतर, तारुण्य, मोह आणि पूर्वजन्मीच्या कर्मामुळे, तो ताबडतोब चांडाळ स्त्रीकडे गेला आणि तिला फार प्रिय झाला.
तस्यामुत्पादितास्तेन पुत्रा दुहितरस्तथा। स्वकुटुंबं परित्यज्य गृहे तस्याश्चिरं स्थितः
त्याने तिच्यापासून मुले आणि मुली जन्माला घातल्या, स्वतःचे कुटुंब सोडले आणि तिच्या घरी खूप दिवस राहिला.
अन्या भक्ष्यं न चाश्नाति घृणया च सुरां त्यजेत्। तमुवाच सदा सा च भक्षयान्यतरां सुराम्
तो दुसरे काही खात नसे आणि घृणेने मद्य टाळत असे; पण ती नेहमी त्याला दुसरे खाण्यास आणि मद्य प्यायला सांगत असे.
तामुवाच तदा शौचं गदितुं नार्हसि प्रिये। उत्कारो जायते तस्याः श्रवणात्सततं मम
तेव्हा त्याने तिला सांगितले, 'प्रिय, तू शुचिता बोलू नकोस; तिच्याकडून ते ऐकले की मला नेहमीच तिरस्कार वाटतो.'
एकदा स मृगान्वेषात्श्रांतः सुप्तो गृहे दिवा। गृहीत्वा सा सुरां तस्य हसित्वा च मुखे ददौ
एकदा तो शिकार करून दमून घरी दिवसा झोपला असताना, तिने मद्य घेतले, हसली आणि त्याच्या तोंडात ओतले.
ततो विप्रमुखादग्निः प्रजज्वाल समंततः। ज्वाला तु सकुटुबांतामदहच्च गृहं वसु
तेव्हा त्या ब्राह्मणाच्या घरासमोरून आग सर्व दिशांना पसरली; धुराने वेढलेल्या ज्वाळांनी घर आणि त्यातलं सगळं धन जाळून टाकलं.
हाहा कृत्वा समुत्थाय विललाप तदा द्विजः। विलापांते च जिज्ञासा समारब्धा च तेन हि
तेव्हा तो ब्राह्मण हंबरडा फोडून उठला आणि मोठ्याने रडू लागला; रडून झाल्यावर त्याने विचारू लागला.
कुतश्चाग्निः समुद्भूतो गृहे दाहः कथं मम। ततः खे तमुवाचेदं तेजस्ते ब्राह्मणस्य च
"ही आग कुठून आली? माझं घर कसं जळालं?" तेव्हा आकाशातून त्याच्या तेजाने ब्राह्मणाला उत्तर दिलं.
कथिते तद्यथावृत्ते ब्राह्मणो विस्मयं गतः। विमृश्यार्थमुवाचेदं पुनः खेऽस्य हितं वचः
सगळं घडलं तसं ऐकून ब्राह्मण आश्चर्यचकित झाला; तो विचार करत असतानाच पुन्हा आकाशातून त्याच्या हिताचं बोलणं ऐकू आलं.
विप्रणष्टं सुतेजस्ते तस्माद्धर्मचरो भव। ततो मुनिवरान्गत्वा पप्रच्छात्महितं द्विजः
"ब्राह्मणा, तुझं तेज हरपलं आहे; म्हणून आता धर्माचं आचरण कर." मग स्वतःच्या भल्यासाठी तो ब्राह्मण मोठ्या ऋषींकडे गेला आणि त्यांना विचारलं.
तमूचुर्मुनयः सर्वे दानधर्मं समाचर। ऋषय ऊचुः-। पूयंते सर्वपापेभ्यो ब्राह्मणानि यमैर्व्रतैः
सर्व ऋषींनी त्याला सांगितलं, "दानधर्म पाळा." ऋषी म्हणाले, "ब्राह्मण व्रत आणि नियम पाळून सर्व पापांपासून शुद्ध होतात."
नियमान्शास्त्रदृष्टांश्च पूतत्वार्थमुपाचर। चांद्रायणांश्च कृच्छ्रांश्च तप्तकृच्छ्रान्पुनः पुनः
"शास्त्रात सांगितलेले नियम शुद्धीसाठी पाळा; चांद्रायण, कृच्छ्र आणि तापट कृच्छ्र हे प्रायश्चित्त पुन्हा पुन्हा करा."
प्राजापत्यांश्च दिव्यांश्च दोषशोषाय सत्वरम्। गच्छ तीर्थानि पूतानि गोविंदाराधनं कुरु
"प्रजापत्य आणि दिव्य असे प्रायश्चित्त लवकर करा, दोष दूर करण्यासाठी; पवित्र तीर्थस्थळी जा आणि गोविंदाची पूजा कर."
क्षयमेष्यंति पापानि न चिरेण समंततः। पुण्यतीर्थप्रभावाच्च गोविंदस्य प्रभावतः
"पवित्र तीर्थांची आणि गोविंदाच्या प्रभावामुळे तुझी पापं लवकरच पूर्णपणे नाहीशी होतील."
क्षयमेष्यंति पापानि ब्रह्मत्वं प्राप्स्यते भवान्। शृणु तात यथावृत्तं कथयामः पुरातनम्
"तुझी पापं नाहीशी होतील आणि तुला पुन्हा ब्राह्मणत्व मिळेल; मुला, आम्ही तुला एक प्राचीन कथा सांगतो, ती नीट ऐक."
आहारार्थी पुरा वत्स गरुडो विनतासुतः। पतंगोपि बहिः साक्षादंडान्निस्सृत्य शावकः
"पूर्वी, एकदा अन्नासाठी, विनतेचा मुलगा गरुड बाहेर गेला; त्याच वेळी एक पिल्लू अंड्यातून बाहेर पडून बाहेर होतं."
क्षुधार्थी मातरं प्राह भक्ष्यं मे दीयतामिति। ततः पर्वतसंकाशं गरुडं च महाबलम्
"भुकेने व्याकुळ होऊन त्या पिल्लाने आईला सांगितलं, 'मला काहीतरी खायला दे.' तेव्हा पर्वतासारखा बलवान गरुड तिथे दिसला..."
दृष्ट्वा माता महाभागा तनयं हृष्टमानसा। क्षुधां ते बाधितुं पुत्र न शक्नोमि समंततः
त्याची पुण्यवती आई, आपला पुत्र गरुडासारखा बलवान आणि आनंदी आहे हे पाहून म्हणाली, 'मुला, मी तुझी भूक काही केल्या भागवू शकत नाही.'
तव तातस्तपस्तेपे लौहित्यस्योत्तरे तटे। कश्यपो नाम धर्मात्मा साक्षाल्लोकपितामहः
"मुला, तुझ्या वडिलांनी लोहित्याच्या उत्तरेकडील काठावर तपश्चर्या केली; त्यांचं नाव कश्यप, धर्मात्मा आणि सर्वांचा प्रत्यक्ष पितामह आहे."
तत्र गच्छस्व पितरं पृच्छ कामं यथा तव। अस्योपदेशतस्तात क्षुधा ते शममेष्यति
"तिथे जाऊन वडिलांना हवं ते विचार; त्यांच्या सांगण्याने, मुला, तुझी भूक शमेल."
ततो मातुर्वचः श्रुत्वा वैनतेयो महाबलः। अगमत्पितुरभ्याशं समुहूर्तान्मनोजवः
आईचं बोलणं ऐकून, बलवान विनतेचा मुलगा क्षणात वडिलांच्या जवळ गेला.
दृष्ट्वा तातं मुनिश्रेष्ठं ज्वलंतमिव पावकम्। प्रणम्य शिरसा वाक्यमुवाच पितरं खगः
वडिलांना, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आणि ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, पाहून त्या पक्ष्याने वाकून नमस्कार केला आणि वडिलांना म्हणाला—
भक्षार्थी समनुप्राप्तः सुतोहं ते महात्मनः। क्षुधया पीडितो नाथ भक्ष्यं मे दीयतां प्रभो
"मी तुमचा मुलगा, अन्नासाठी आलो आहे; प्रभो, भुकेने त्रस्त झालोय, मला काहीतरी खायला द्या."
ततो ध्यानं समालभ्य ज्ञात्वा तं विनतासुतं। पुत्रस्नेहाद्वचश्चेदं प्रोवाच मुनिसत्तमः
मग ध्यानात मग्न होऊन, तो विनतेचा मुलगा आहे हे ओळखून, त्या श्रेष्ठ ऋषीने आपल्या मुलावर असलेल्या प्रेमापोटी असे शब्द सांगितले.
अनेकशतसाहस्रा निषादाः सरितांपतेः। तीरे तिष्ठंति पापिष्ठास्तान्संभक्ष्य सुखी भव1.47.
नदीच्या काठी असंख्य पापी निषाद उभे आहेत; त्यांना खाऊन टाक आणि आनंदी रहा.