जयिष्ये त्रिदशान्सर्वान्विष्णुरुद्रपुरोगमान्। हरिष्ये पर्वतसुतां तया मेऽपहृतं मनः
'मी विष्णू, रुद्र आणि सर्व देवांना जिंकणार; पर्वतराजाची कन्या मी घेऊन जाईन, कारण माझे मन तिच्यामुळे हरपले आहे.'
मंत्रिणा तस्य चाख्यातः कनकस्य वधस्सुरैः। परभार्यानुरक्तस्य कृतो देवैः सवासवैः
त्याच्या मंत्र्याने त्याला सांगितले की, इंद्रासह देवांनी कनकाचा वध करण्याचा कट रचला, कारण तो दुसऱ्याच्या पत्नीवर आसक्त झाला होता.
ततः कोपपरीतात्मा हन्मि देवान्सशंकरान्। तं हत्वा दानवं शक्रो भयादंधासुरस्य च
मग रागाने भरून त्याने ठरवले, 'मी देवांना, शंकरासह, ठार मारीन.' त्या दानवाचा वध केल्यावर, इंद्र अंध असुराच्या भीतीने पळून गेला.
जगाम शरणान्वेषी कैलासं शंकरालयं। दृष्ट्वा प्रणम्य देवेशं चंद्रार्द्धकृतशेखरं
तो आश्रय शोधत कैलासावर, शंकराच्या निवासस्थानी गेला; तिथे चंद्रकोरीने सुशोभित असलेल्या देवाधिदेवाला पाहून त्याने वंदन केले.
भीतो विज्ञापयामास धृतसाहस्रलोचनः। अभयं देहि मे देव दानवादंधकादहं
भीतीने, हजार डोळ्यांचा इंद्र नम्रतेने म्हणाला, 'देवा, मला त्या अंधक दानवापासून संरक्षण दे.'
बिभेमि तस्य पुत्रोद्य मया युधि निपातितः। तद्यावन्न स जानाति हतं पुत्रं महासुरः
'मला त्याची भीती वाटते, कारण मी युद्धात त्याचा मुलगा मारला आहे; तो महादानव आपल्या मुलाचा मृत्यू कळण्याआधी—'
तावत्तत्रस्थ एवाशु हन्यतां मद्भयावहः। स्त्रीलौल्याद्दानवः क्रूरः परभार्यापहारकः
'तो माझ्या भीतीचा कारण असलेला, स्त्रीलंपट, दुसऱ्याच्या पत्नीला पळवणारा क्रूर दानव इथेच त्वरित मारला जावा.'
सर्वथा घातनीयस्ते भवता सुरसत्तम। शक्रस्यैवं वचः श्रुत्वा शरण्यः शंकरस्तदा
'सर्व प्रकारे, हे श्रेष्ठ देवता, तुम्ही त्याचा नाश केला पाहिजे.' इंद्राची ही वचने ऐकून, सर्वांचा आश्रय असलेला शंकर—
ददावभयमेवासौ मा भैरिति शतक्रतोः। दत्ताभयोथ कैलासादाजगाम कुशस्थलीम्
त्याने इंद्राला दिलासा दिला, 'घाबरू नकोस.' असे सांगून, कैलासावरून तो कुशस्थळीला गेला.
वृतो भूतगणैरीशो वधार्थमंधकस्य तु। कृत्वा रूपं महाकायं विश्वरूपं सुभैरवं
भूतगणांनी वेढलेला ईश्वर, अंधकाचा वध करण्यासाठी, त्याने महाकाय, भयंकर आणि विश्वरूप धारण केले.
सर्पैर्ज्वलद्भिर्धावद्भिर्भीमं भीमभुजंगवत्। जटासटाभिराकाशं फणिरत्नशिखार्चिषा
तेजस्वी, धावणाऱ्या, भयंकर सर्पांसारखे नाग त्याच्या भोवती होते; त्याच्या जटांनी आकाश व्यापले होते, आणि नागमण्यांच्या फणांनी मुकुट शोभला होता.
दहन्नतीवतेजोभिः कालाग्निरिव संक्षये। मुखैर्दंष्ट्रांकुरांकैश्च द्वितीयेन्दुकलोज्ज्वलैः
तो प्रलयकाळच्या अग्नीप्रमाणे प्रचंड तेजाने जळत होता; त्याच्या मुखांमध्ये भयानक दात आणि चंद्रकोरी चमकत होत्या.
पातालोदररूपाभैर्भैरवारावनादिभिः। भुजैरनेकसाहस्रैर्बहुशस्त्रकृतग्रहः
पाताळासारख्या गडद रूपांनी, भैरव आणि आरावाच्या गर्जनेसारख्या आवाजांनी, त्याच्या असंख्य हातांत विविध शस्त्रे होती.
बह्वाभरणभूषाढ्यै रणे घोरनिनादिभिः। सिंहचर्मपरीधानं व्याघ्रत्वगुत्तरीयकं
अनेक दागिन्यांनी सजलेला, रणभूमीत भयंकर गजर करणारा, त्याने सिंहाची कातडी वस्त्र म्हणून आणि वाघाची कातडी अंगावर घेतली होती.
गजाजिनकृताटोपं पतद्भृंगरवाकुलं। ईदृग्रूपं विधायेशो दनुदैत्यभयावहं
प्रभूने हत्तीच्या कातडीचं वस्त्र घातलेलं, भोवती गूंजणाऱ्या मधमाश्यांनी भरलेलं आणि दैत्य-दानवांना भीती वाटावी असं रूप धारण केलं.
अवातरन्महीं भीमो दनूनां क्षयकारकः। अंधासुरोपि दनुजः पुत्रं श्रुत्वा हतं युधि
तो भयंकर आणि दानवांचा नाश करणारा पृथ्वीवर उतरला; आणि आंधळ्या असुराने, युद्धात आपला मुलगा मारला गेल्याचं ऐकलं.
क्रोधेन तमसाविष्टो रणतूर्याण्यचोदयत्। संहत्यावहितः प्राप्तो यत्र ते त्रिदशाः स्थिताः
राग आणि अंधार याने पछाडून, त्याने रणवाद्ये वाजवायला सांगितली; मग आपली सेना गोळा करून जिथे देवता जमले होते तिथे पोहोचला.
महत्या सेनया सार्द्धं रथवारणयुक्तया। ते देवा दानवान्वीक्ष्य महाहवकृतादरान्
मोठ्या सैन्यासह, रथ आणि हत्ती घेऊन, देवांनी दानव येताना पाहिले आणि ते मोठ्या युद्धासाठी सज्ज झालेले दिसले.
व्यपयाततनुत्राणाः शंभुं शरणमन्वयुः। मा भैरिति च तान्देवो देवानुक्त्वा त्रिलोचनः
तेव्हा देवांनी आपली हलकी कवचं टाकून शंभूच्या आश्रयाला धाव घेतली; आणि त्रिनेत्री देवाने त्यांना सांगितले, 'भीऊ नका.'
गृहीत्वा शूलमातिष्ठद्दंष्ट्रारवधरो रुषा। अंधकेनाथ रुष्टेन शतकोटिशरैर्गणाः
त्याने त्रिशूळ उचलला, रागाने दात दाखवत उभा राहिला; मग आंधक दानवाने संतापून, कोट्यवधी बाणांनी देवांच्या सैन्यावर हल्ला केला.
निहताश्चापि देवानां बहूनामेकताकृतां। सस्फुलिंगार्चिषो वह्नेर्मुंचमानः पिनाकधृक्
खूप देव, एकत्रित झालेले, मारले गेले; पिनाकधारी प्रभू, जणू काही अग्नीप्रमाणे ठिणग्या आणि ज्वाळा सोडत होता.
शरैः समावृतं चक्रे अंधकं रथगं ततः। दनुनाथो रथस्थोथ शिथिलः शिथिलायुधः
मग त्याने रथावर असलेल्या आंधकाला बाणांनी झाकून टाकले; दानवांचा राजा, रथावर उभा, त्याची शस्त्रे सैल आणि थकलेली होती.
निमंत्र्य दानवान्सर्वान्स योद्धुमुपचक्रमे। बहुधा तद्बलं भग्नं विविधायुधयोधिभिः
त्याने सर्व दानवांना बोलावून युद्ध सुरू केले; पण त्या सैन्याचा विविध शस्त्रांनी लढणाऱ्या वीरांनी अनेक प्रकारे पराभव केला.
युधि वीरैर्हतं देवैः स्थाणुना सख्यमाश्रितैः। दानवश्चांधकः सैन्यं भिन्नं दृष्ट्वा कृतं सुरैः
युद्धात, स्थाणुच्या सोबतीने असलेल्या देवांनी वीर दानवांचा नाश केला; आणि आंधकाने पाहिले की त्याचं सैन्य देवांनी फोडून टाकलंय.
आत्मानं च महेशेन निरुद्धं बाणकोटिभिः। विह्वलीभूतदेहोसौ धैर्यमालंब्य केवलम्
आणि स्वतःला महेशाने असंख्य बाणांनी बांधून ठेवलेलं पाहून, त्याचं शरीर थकून गेलं, तरीही तो फक्त आपल्या धैर्यावर टिकून राहिला.
पिनाकं चैव रुद्रस्य गृह्य रुद्रमताडयत्। पिनाकस्याभिघातेन रुद्रो भूमिमथागमत्
त्याने रुद्राचं पिनाक उचलून रुद्रावर प्रहार केला; त्या प्रहाराने रुद्र पृथ्वीवर कोसळला.
भूमौ निपातिते देवे चलितं भुवनत्रयं। तत्यजुः सागरा वेलां पर्वताः शिखराणि च
देव पृथ्वीवर पडल्यावर, तिन्ही लोक हलले; समुद्रांनी आपली काठं सोडली आणि पर्वतांनी शिखरं गमावली.
नक्षत्राणि वियोगीनि जग्मुर्मुक्तान्यनेकशः। पतिते भुवि देवेशे अंधको गदया पुनः
नक्षत्रं वेगवेगळ्या दिशांना तुटून अनेकदा खाली पडली; देवांचा स्वामी जमिनीवर पडलेला असताना, आंधकाने पुन्हा गदेनं हल्ला केला.
जघान रुषितो नागं हत्वा तं पातयद्भुवि। शिवं त्यक्त्वा नागराजः प्रपलाय्यान्यतो गतः
रागाने त्याने नागावर प्रहार केला; त्याला मारून तो जमिनीवर फेकला; आणि शिवाला सोडून नागराज दुसरीकडे पळून गेला.
मुहूर्त्ताच्चेतनां लब्ध्वा उत्थितः परमेश्वरः। गृहीत्वा परशुं दिव्यं दानवं नैव पश्यति
थोड्या वेळाने परमेश्वर शुद्धीवर आला; त्याने आपली दिव्य कुऱ्हाड उचलली, पण दानव कुठे आहे हे त्याला दिसले नाही.