देवारिर्दितिजो दृप्तो नृसिंहं समुपाद्रवत्। स तु तेन ततस्तीक्ष्णैर्मृगेंद्रेण महानखैः
देवतांचा शत्रू, दितीचा गर्विष्ठ पुत्र, नरसिंहावर तुटून पडला; पण मग त्या सिंहराजाच्या तीक्ष्ण नखांनी,
तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि। मही च कालश्च शशीनभश्च ग्रहास्स सूर्याश्च दिशश्च सर्वाः
'ॐ' च्या नादाच्या सहाय्याने, त्याला फाडून युद्धात ठार मारले; आणि पृथ्वी, काळ, चंद्र, ग्रह, सूर्य आणि सगळ्या दिशा,
नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात्। ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः
नद्या, पर्वत आणि मोठ्या समुद्रांनाही दितीपुत्राच्या विनाशामुळे शांती मिळाली; मग देव आणि तपस्वी ऋषी आनंदित झाले.
तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैरादिदेवं सनातनम्। यत्त्वया विधृतं देव नारसिंहमिदं वपुः
त्यांनी त्या आदिदेव, सनातन परमेश्वराचे दिव्य नावांनी स्तुती केली—'हे देव, हे नरसिंह रूप, जे तू धारण केले आहेस—'
एतदेवार्चयिष्यंति परापरविदो जनाः। ब्रह्मोवाच-। भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेंद्रो देवसत्तमः
'हेच रूप परम आणि अपार जाणणारे लोक नेहमी पूजतील.' ब्रह्मा म्हणाले—'तूच ब्रह्मा, रुद्र आणि महेंद्र, सर्व देवांचा श्रेष्ठ आहेस.'
भवान्कर्त्ता विकर्त्ता च लोकानां प्रभवोऽव्ययः। परां च सिद्धिं च परं च सत्वं परं रहस्यं परमं हविश्च
'तूच सृष्टीचा कर्ता आणि संहार करणारा, लोकांचा अविनाशी मूळ आहेस; सर्वोच्च सिद्धी, श्रेष्ठ तत्त्व, गूढ रहस्य आणि श्रेष्ठ होमही तूच आहेस.'
परं च धर्मं परमं यशश्च त्वामाहुरग्र्यं परमं पुराणम्। परं च सत्यं परमं तपश्च परं पवित्रं परमं च मार्गं
'सर्वोच्च धर्म, महान कीर्ती, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात; श्रेष्ठ सत्य, महान तप, पवित्रता आणि सर्वोच्च मार्गही तूच आहेस.'
परं च यज्ञं परमं च होत्रं त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम्। परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम्
'सर्वोच्च यज्ञ, श्रेष्ठ होम, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात; श्रेष्ठ शरीर, महान ब्रह्म, सर्वोच्च योग आणि श्रेष्ठ वाणीही तूच आहेस.'
परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम्। एवमुक्त्वा तु भगवान्सर्वलोकपितामहः
'सर्वोच्च रहस्य, श्रेष्ठ गती, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात.' असे म्हणून सर्व लोकांचे पितामह भगवंत,
स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः। ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यंतीष्वप्सरःसु च
नारायण देवाची स्तुती करून, प्रभू ब्रह्मलोकात गेले; त्या वेळी वाद्यांचा गजर झाला आणि अप्सरा नाचू लागल्या.
क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः। नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमान्
हरि, ईश्वर, क्षीरसागराच्या उत्तरेकडील काठी गेला, आणि तेजस्वी नरसिंह रूप तिथेच ठेवले.
पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरडध्वजः। अष्टचक्रेण यानेन भूतियुक्तेन भास्वता
आपले प्राचीन रूप धारण करून, गरुडध्वज असलेला तो प्रभू, तेजस्वी आणि ऐश्वर्ययुक्त अशा आठ चाकांच्या रथावर निघून गेला.
अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः
अव्यक्त स्वरूप असलेला देव, आपल्याच स्थानावर परत गेला.
श्री भीष्म उवाच-। नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण त्वयेरितं। तथा भवस्य माहात्म्यं भैरवस्याभिधीयताम्
श्री भीष्म म्हणाले—'तुम्ही नरसिंहाचे माहात्म्य विस्ताराने सांगितले; आता भवरूप, भैरवाचे माहात्म्य सांगा.'
पुलस्त्य उवाच। तस्यापि देवदेवस्य शृणु त्वं कर्म चोत्तमं। आसीद्दैत्योंधको नाम भिन्नांजनचयोपमः
पुलस्त्य म्हणाले—'त्या देवाधिदेवाचे श्रेष्ठ कर्म ऐक. एक अंधक नावाचा दैत्य होता, जो फुटलेल्या काजळासारखा काळा होता.'
तपसा महता युक्तो ह्यवध्यस्त्रिदिवौकसाम्। स कदाचिन्महादेवं पार्वत्या सहितं विभुं
महान तपाने युक्त असल्यामुळे तो स्वर्गातील देवांना मारता येत नव्हता; एकदा त्याने पार्वतीसह असलेल्या महादेवाला पाहिले.
क्रीडमानं तदा दृष्ट्वा हर्तुं देवीं प्रचक्रमे। एतां देवीं हराम्यद्य वियोगे मृत्युमेष्यति
त्या वेळी तिला खेळताना पाहून, त्याने ठरवले, 'आज मी ह्या देवीला घेऊन जाईन; ती माझ्यापासून वेगळी झाली तर मृत्यूच तिच्या वाट्याला येईल.'
ततः स्थिरा भवित्री मे भार्यैषा लोकसुंदरी। बिबौष्ठं चारुवदनं चारुकांततरं मुखं
म्हणूनच ही स्थिर सौंदर्याची स्त्री माझी पत्नी होईल; ती या लोकांमध्ये सर्वांत सुंदर आहे. तिचे ओठ आणि तिचे मोहक मुख सर्वांपेक्षा अधिक सुंदर आहे.
यद्येषा न भवेद्भार्या जीविते किं प्रयोजनम्। एतां मतिमथास्थाय मंत्रिभिः सह मंत्र्य च
जर ती माझी पत्नी झाली नाही, तर जगण्यात काय अर्थ आहे? असे ठरवून त्याने आपल्या मंत्र्यांशी चर्चा केली.
चक्रे योगं ससैन्यस्य सेनापतिमभाषत। आनयस्व रथं मह्यं जैत्रं देवनिपातनम्
त्याने सैन्यासह तयारी केली आणि सेनापतीला सांगितले, 'माझ्यासाठी विजयाचा, देवांना जिंकणारा रथ घेऊन ये.'
जयिष्ये त्रिदशान्सर्वान्विष्णुरुद्रपुरोगमान्। हरिष्ये पर्वतसुतां तया मेऽपहृतं मनः
'मी विष्णू, रुद्र आणि सर्व देवांना जिंकणार; पर्वतराजाची कन्या मी घेऊन जाईन, कारण माझे मन तिच्यामुळे हरपले आहे.'
मंत्रिणा तस्य चाख्यातः कनकस्य वधस्सुरैः। परभार्यानुरक्तस्य कृतो देवैः सवासवैः
त्याच्या मंत्र्याने त्याला सांगितले की, इंद्रासह देवांनी कनकाचा वध करण्याचा कट रचला, कारण तो दुसऱ्याच्या पत्नीवर आसक्त झाला होता.
ततः कोपपरीतात्मा हन्मि देवान्सशंकरान्। तं हत्वा दानवं शक्रो भयादंधासुरस्य च
मग रागाने भरून त्याने ठरवले, 'मी देवांना, शंकरासह, ठार मारीन.' त्या दानवाचा वध केल्यावर, इंद्र अंध असुराच्या भीतीने पळून गेला.
जगाम शरणान्वेषी कैलासं शंकरालयं। दृष्ट्वा प्रणम्य देवेशं चंद्रार्द्धकृतशेखरं
तो आश्रय शोधत कैलासावर, शंकराच्या निवासस्थानी गेला; तिथे चंद्रकोरीने सुशोभित असलेल्या देवाधिदेवाला पाहून त्याने वंदन केले.
भीतो विज्ञापयामास धृतसाहस्रलोचनः। अभयं देहि मे देव दानवादंधकादहं
भीतीने, हजार डोळ्यांचा इंद्र नम्रतेने म्हणाला, 'देवा, मला त्या अंधक दानवापासून संरक्षण दे.'
बिभेमि तस्य पुत्रोद्य मया युधि निपातितः। तद्यावन्न स जानाति हतं पुत्रं महासुरः
'मला त्याची भीती वाटते, कारण मी युद्धात त्याचा मुलगा मारला आहे; तो महादानव आपल्या मुलाचा मृत्यू कळण्याआधी—'
तावत्तत्रस्थ एवाशु हन्यतां मद्भयावहः। स्त्रीलौल्याद्दानवः क्रूरः परभार्यापहारकः
'तो माझ्या भीतीचा कारण असलेला, स्त्रीलंपट, दुसऱ्याच्या पत्नीला पळवणारा क्रूर दानव इथेच त्वरित मारला जावा.'
सर्वथा घातनीयस्ते भवता सुरसत्तम। शक्रस्यैवं वचः श्रुत्वा शरण्यः शंकरस्तदा
'सर्व प्रकारे, हे श्रेष्ठ देवता, तुम्ही त्याचा नाश केला पाहिजे.' इंद्राची ही वचने ऐकून, सर्वांचा आश्रय असलेला शंकर—
ददावभयमेवासौ मा भैरिति शतक्रतोः। दत्ताभयोथ कैलासादाजगाम कुशस्थलीम्
त्याने इंद्राला दिलासा दिला, 'घाबरू नकोस.' असे सांगून, कैलासावरून तो कुशस्थळीला गेला.
वृतो भूतगणैरीशो वधार्थमंधकस्य तु। कृत्वा रूपं महाकायं विश्वरूपं सुभैरवं
भूतगणांनी वेढलेला ईश्वर, अंधकाचा वध करण्यासाठी, त्याने महाकाय, भयंकर आणि विश्वरूप धारण केले.