तरुणादित्यसंकाशो मेरुश्चैव महान्गिरिः। यक्षराक्षसगंधर्वैर्नित्यं सेवितकंदरः
तिथे मेरू नावाचा मोठा डोंगर होता, तो उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी होता, आणि त्याच्या गुंफांमध्ये नेहमी यक्ष, राक्षस आणि गंधर्व वावरायचे.
हेमगर्भो महासेनस्तथा मेघसखो गिरिः। कैलासश्चैव शैलेंद्रो दानवेंद्रेण कंपितः
तिथे हेमगर्भ, महालषेण आणि मेघसखा असे डोंगर होते; तसेच कैलास नावाचा डोंगरांचा राजा, जो दैत्यराजामुळे हादरला होता.
हेमपुष्करसञ्छन्नं तेन वैखानसं सरः। कंपितं मानसं चैव हंसकारंडवाकुलम्
त्या ठिकाणी सोन्याच्या कमळांनी आच्छादलेलं वैखानस सरोवर होतं, आणि मानस सरोवरही, जे हंस आणि बगळ्यांनी गजबजलेलं आणि हादरलेलं होतं.
त्रिशृंगः पर्वतश्रेष्ठः कुमारी च सरिद्वरा। तुषारचयसंच्छन्नो मंदरश्चापि पर्वतः
तिथे त्रिशृंग नावाचा डोंगरांचा श्रेष्ठ डोंगर, कुमारिका नावाची उत्तम नदी आणि मंदार नावाचा बर्फाच्या राशींनी झाकलेला डोंगर होता.
उशीरबीजश्च गिरिर्भद्रप्रस्थस्तथाद्रिराट्। प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः
तिथे उशीराबीज नावाचा डोंगर, भद्रप्रस्थ नावाचा डोंगरांचा राजा, प्रजापतीचा डोंगर आणि पुष्कर नावाचा डोंगरही होता.
देवाभः पर्वतश्चैव तथा वै वालुकागिरिः। क्रौंचः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः
तिथे देवाभ नावाचा डोंगर, वाळूने भरलेला डोंगर, क्रौंच, सप्तर्षींचा डोंगर आणि धुरकट रंगाचा डोंगर होता.
एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा। नद्यः ससागराः सर्वाः दानवेनाभिकंपिताः
हे आणि असे इतर डोंगर, प्रदेश, लोक, आणि सर्व नद्या-सागर, हे सगळं त्या दानवामुळे हादरून गेलं होतं.
कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्च प्रकंपितः। खेचराश्च निशापुत्राः पातालतलवासिनः
कपिल हा पृथ्वीचा पुत्र आणि व्याघ्रवान हे दोघंही हादरले; तसेच आकाशात राहणारे, रात्रीचे पुत्र आणि पाताळात राहणारेही हादरले.
गणस्तथापरो रौद्रो मेघनामांकुशायुधः। ऊर्द्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एतेभिकंपिताः
दुसरा एक भयंकर मेघ नावाचा सैन्य, अंकुश घेऊन, प्रचंड वेगाने वर गेला; त्याच्या या वेगाने सगळेच थरथरले.
गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तथा। जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्
हिरण्यकशिपू गदा आणि शूल घेऊन, भयंकर चेहऱ्याने उभा होता; त्याचा गर्जना जणू मेघगर्जना, आणि वेग वाऱ्यासारखा होता.
देवारिर्दितिजो दृप्तो नृसिंहं समुपाद्रवत्। स तु तेन ततस्तीक्ष्णैर्मृगेंद्रेण महानखैः
देवतांचा शत्रू, दितीचा गर्विष्ठ पुत्र, नरसिंहावर तुटून पडला; पण मग त्या सिंहराजाच्या तीक्ष्ण नखांनी,
तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि। मही च कालश्च शशीनभश्च ग्रहास्स सूर्याश्च दिशश्च सर्वाः
'ॐ' च्या नादाच्या सहाय्याने, त्याला फाडून युद्धात ठार मारले; आणि पृथ्वी, काळ, चंद्र, ग्रह, सूर्य आणि सगळ्या दिशा,
नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात्। ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः
नद्या, पर्वत आणि मोठ्या समुद्रांनाही दितीपुत्राच्या विनाशामुळे शांती मिळाली; मग देव आणि तपस्वी ऋषी आनंदित झाले.
तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैरादिदेवं सनातनम्। यत्त्वया विधृतं देव नारसिंहमिदं वपुः
त्यांनी त्या आदिदेव, सनातन परमेश्वराचे दिव्य नावांनी स्तुती केली—'हे देव, हे नरसिंह रूप, जे तू धारण केले आहेस—'
एतदेवार्चयिष्यंति परापरविदो जनाः। ब्रह्मोवाच-। भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेंद्रो देवसत्तमः
'हेच रूप परम आणि अपार जाणणारे लोक नेहमी पूजतील.' ब्रह्मा म्हणाले—'तूच ब्रह्मा, रुद्र आणि महेंद्र, सर्व देवांचा श्रेष्ठ आहेस.'
भवान्कर्त्ता विकर्त्ता च लोकानां प्रभवोऽव्ययः। परां च सिद्धिं च परं च सत्वं परं रहस्यं परमं हविश्च
'तूच सृष्टीचा कर्ता आणि संहार करणारा, लोकांचा अविनाशी मूळ आहेस; सर्वोच्च सिद्धी, श्रेष्ठ तत्त्व, गूढ रहस्य आणि श्रेष्ठ होमही तूच आहेस.'
परं च धर्मं परमं यशश्च त्वामाहुरग्र्यं परमं पुराणम्। परं च सत्यं परमं तपश्च परं पवित्रं परमं च मार्गं
'सर्वोच्च धर्म, महान कीर्ती, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात; श्रेष्ठ सत्य, महान तप, पवित्रता आणि सर्वोच्च मार्गही तूच आहेस.'
परं च यज्ञं परमं च होत्रं त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम्। परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम्
'सर्वोच्च यज्ञ, श्रेष्ठ होम, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात; श्रेष्ठ शरीर, महान ब्रह्म, सर्वोच्च योग आणि श्रेष्ठ वाणीही तूच आहेस.'
परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम्। एवमुक्त्वा तु भगवान्सर्वलोकपितामहः
'सर्वोच्च रहस्य, श्रेष्ठ गती, तुझ्याच नावाने तुझे प्राचीन आणि श्रेष्ठ म्हणतात.' असे म्हणून सर्व लोकांचे पितामह भगवंत,
स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः। ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यंतीष्वप्सरःसु च
नारायण देवाची स्तुती करून, प्रभू ब्रह्मलोकात गेले; त्या वेळी वाद्यांचा गजर झाला आणि अप्सरा नाचू लागल्या.
क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः। नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमान्
हरि, ईश्वर, क्षीरसागराच्या उत्तरेकडील काठी गेला, आणि तेजस्वी नरसिंह रूप तिथेच ठेवले.
पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरडध्वजः। अष्टचक्रेण यानेन भूतियुक्तेन भास्वता
आपले प्राचीन रूप धारण करून, गरुडध्वज असलेला तो प्रभू, तेजस्वी आणि ऐश्वर्ययुक्त अशा आठ चाकांच्या रथावर निघून गेला.
अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः
अव्यक्त स्वरूप असलेला देव, आपल्याच स्थानावर परत गेला.
श्री भीष्म उवाच-। नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण त्वयेरितं। तथा भवस्य माहात्म्यं भैरवस्याभिधीयताम्
श्री भीष्म म्हणाले—'तुम्ही नरसिंहाचे माहात्म्य विस्ताराने सांगितले; आता भवरूप, भैरवाचे माहात्म्य सांगा.'
पुलस्त्य उवाच। तस्यापि देवदेवस्य शृणु त्वं कर्म चोत्तमं। आसीद्दैत्योंधको नाम भिन्नांजनचयोपमः
पुलस्त्य म्हणाले—'त्या देवाधिदेवाचे श्रेष्ठ कर्म ऐक. एक अंधक नावाचा दैत्य होता, जो फुटलेल्या काजळासारखा काळा होता.'
तपसा महता युक्तो ह्यवध्यस्त्रिदिवौकसाम्। स कदाचिन्महादेवं पार्वत्या सहितं विभुं
महान तपाने युक्त असल्यामुळे तो स्वर्गातील देवांना मारता येत नव्हता; एकदा त्याने पार्वतीसह असलेल्या महादेवाला पाहिले.
क्रीडमानं तदा दृष्ट्वा हर्तुं देवीं प्रचक्रमे। एतां देवीं हराम्यद्य वियोगे मृत्युमेष्यति
त्या वेळी तिला खेळताना पाहून, त्याने ठरवले, 'आज मी ह्या देवीला घेऊन जाईन; ती माझ्यापासून वेगळी झाली तर मृत्यूच तिच्या वाट्याला येईल.'
ततः स्थिरा भवित्री मे भार्यैषा लोकसुंदरी। बिबौष्ठं चारुवदनं चारुकांततरं मुखं
म्हणूनच ही स्थिर सौंदर्याची स्त्री माझी पत्नी होईल; ती या लोकांमध्ये सर्वांत सुंदर आहे. तिचे ओठ आणि तिचे मोहक मुख सर्वांपेक्षा अधिक सुंदर आहे.
यद्येषा न भवेद्भार्या जीविते किं प्रयोजनम्। एतां मतिमथास्थाय मंत्रिभिः सह मंत्र्य च
जर ती माझी पत्नी झाली नाही, तर जगण्यात काय अर्थ आहे? असे ठरवून त्याने आपल्या मंत्र्यांशी चर्चा केली.
चक्रे योगं ससैन्यस्य सेनापतिमभाषत। आनयस्व रथं मह्यं जैत्रं देवनिपातनम्
त्याने सैन्यासह तयारी केली आणि सेनापतीला सांगितले, 'माझ्यासाठी विजयाचा, देवांना जिंकणारा रथ घेऊन ये.'