अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः। धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः
मी क्रोध, काम, वरुण, इंद्र, यम, धनाचा स्वामी, धनाध्यक्ष, यक्ष आणि किम्पुरुषांचा राजा व्हावं.
ब्रह्मोवाच -। एष दिव्यो वरस्तात मया दत्तस्तवाद्भुतः। सर्वकामप्रदो वत्स प्राप्स्यसि त्वं न संशयः
ब्रह्मा म्हणाला: बाळा, हा दिव्य आणि अद्भुत वर मी तुला दिला आहे; सर्व इच्छा तुला नक्कीच मिळतील.
एवमुक्त्वा स भगवान्जगामाकाशमेव हि। वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
असं म्हणून भगवंत आकाशात गेला, ब्रह्मर्षींच्या सेवेत असलेल्या वैराज्य ब्रह्मलोकात.
ततो देवाश्च गंधर्वा ऋषिभिः सह चारणाः। वरप्रदानं श्रुत्वैवं पितामहमुपस्थिताः
मग देव, गंधर्व, ऋषी आणि चारण यांनी हा वर मिळाल्याचं ऐकून पितामहाजवळ हजेरी लावली.
देवा ऊचुः-। वरप्रदानाद्भगवन्वधिष्यति स नोऽसुरः। तत्प्रसादश्च भगवन्वधोप्यस्य विचिंत्यताम्
देव म्हणाले: प्रभो, या वरामुळे तो असुर आमचं वध करेल; म्हणून त्याच्या मृत्यूचाही उपाय कृपया ठरवा.
भगवान्सर्वभूतानामादिकर्त्ता स्वयंप्रभुः। स्रष्टा च हव्यकव्यानामव्यक्तप्रकृतिः परः
सर्व जीवांचा आदिकर्ता, स्वयंप्रभू, देव आणि पितरांच्या हव्या-कव्यांचा स्रष्टा, अव्यक्त आणि श्रेष्ठ अशी प्रकृती असलेला भगवंत.
सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः। आश्वासयामास तदा सुशीतैर्वचनांबुभिः
सर्व लोकांच्या हितासाठी सांगितलेले ते शब्द ऐकून, देव प्रजापतीने त्यांना गोड, शीतल आणि दिलासा देणाऱ्या शब्दांनी धीर दिला.
अवश्यं त्रिदशानेन प्राप्तव्यं तपसः फलं। तपसोऽन्तेऽस्य भगवान्वधं विष्णुः करिष्यति
हा देव आपल्या तपस्येचे फळ नक्की मिळवणार आहे; त्याच्या तपश्चर्येच्या शेवटी, भगवान विष्णू त्याचा वध करील.
तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं सर्वे पंकजजाननात्। स्वानि स्थानानि दिव्यानि विप्रजग्मुर्मुदान्विताः
कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाचे हे शब्द ऐकून, सर्व देव आनंदाने आपल्या-आपल्या दिव्य स्थानांकडे परत गेले.
लब्धमात्रे वरे सोथ प्रजास्सर्वा अबाधत। हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन गर्वितः
वर मिळताच, वरामुळे गर्विष्ठ झालेला हिरण्यकशिपू या दैत्याने सर्व प्रजांना त्रास द्यायला सुरुवात केली.
आश्रमेषु महाभागान्मुनीन्वै शंसितव्रतान्। सत्यधर्मपरान्दान्तान्धर्षयामास दानवः
त्या दानवाने आश्रमांमध्ये राहणाऱ्या, सत्य आणि धर्माला वाहिलेल्या, संयमी आणि व्रतस्थ अशा महान ऋषींना छळायला सुरुवात केली.
देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः। त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः
महासुराने त्रिभुवनातील देवांना जिंकून, संपूर्ण त्रैलोक्य आपल्या अधीन करून, स्वर्गात राहू लागला.
यदा वरमदोत्सिक्तश्चोदितः कालधर्मिणा। यज्ञियानकरोद्दैत्यानयज्ञीयांश्च दैवतान्
वरामुळे मदमस्त झालेला आणि काळाच्या प्रवाहाने प्रवृत्त झालेला तो दैत्य, देवांना यज्ञास अयोग्य कर्मे करायला लावू लागला आणि दैत्यांना यज्ञ करायला भाग पाडू लागला.
तथा दैत्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा। रुद्रा देवगणा यक्षा देवद्विजमहर्षयः
त्याप्रमाणे, दैत्य, साध्य, विश्वदेव, वसु, रुद्र, देवगण, यक्ष, देवद्विज आणि महर्षी—
शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम्। देवदेवं यज्ञमयं वासुदेवं सनातनम्
सर्वांनीच, शरण देणाऱ्या, सर्व देवांचे देव, यज्ञमूर्ती, वासुदेव, सनातन आणि पराक्रमी विष्णू यांच्याकडे आश्रय मागितला.
देवा ऊचुः-। नारायण महाभाग देवास्त्वां शरणं गताः। त्रायस्व जहि दैत्येंद्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो
देव म्हणाले: 'नारायण, महाभाग, आम्ही सर्व देव तुझ्या शरण आलो आहोत; प्रभो, आम्हाला वाचव आणि दैत्यांचा राजा हिरण्यकशिपू याचा नाश कर.'
त्वं हि नः परमोदाता त्वं हि नः परमो गुरुः। त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तमः
तूच आमचा सर्वात मोठा दाता आहेस, तूच आमचा श्रेष्ठ गुरु आहेस, तूच आमचा सर्वोच्च देव आहेस, ब्रह्मादिकांमध्येही सर्वश्रेष्ठ आहेस.
विष्णुरुवाच-। भयं त्यजद्ध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम्। तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत माचिरम्
विष्णू म्हणाले: 'अमरांनो, भीती सोडा, मी तुम्हाला निर्भयता देतो; आणि देवांनो, लवकरच पुन्हा तुमचे स्वर्गलोक मिळवा.'
एनं हि सगणं दैत्यं वरदानेन गर्वितम्। अवध्यममरेंद्राणां दानवेंद्रं निहन्म्यहम्
हा वरामुळे गर्विष्ठ झालेला दैत्य आणि त्याचे सगळे साथीदार, जो देवेंद्रांनाही जिंकू शकत नाही, अशा या दानवराजाचा मी नाश करीन.
एवमुक्त्वा तु भगवान्विश्वपो विष्णुरव्ययः। हिरण्यकशिपुस्थानं जगाम हरिरीश्वरः
असे म्हणून, सर्वत्र व्यापणारा, अविनाशी भगवान विष्णू, हरि, हिरण्यकशिपूच्या निवासस्थानी गेला.
तेजसा भास्काराकारः शशीकांत्येव चापरः। नरस्य कृत्वार्धतनुं सिंहस्यार्द्धतनुं तथा
सूर्यासारखा तेजस्वी आणि चंद्रासारखा शीतल, त्याने अर्धा मानव आणि अर्धा सिंह असे रूप धारण केले.
नारसिंहेन वपुषा पाणिं संगृह्य पाणिना। ततो ददर्श विस्तीर्णां दिव्यां रम्यां मनोरमाम्
नरसिंह रूपात, हातात पकडून, त्याने ती विशाल, दिव्य, सुंदर आणि रम्य अशी सभा पाहिली.
सर्वकामयुतां शुभ्रां हिरण्यकशिपोः सभाम्। विस्तीर्णां योजनशतं शतमध्यर्द्धमायताम्
सर्व सुखांनी परिपूर्ण, उजळ, हिरण्यकशिपूची ती सभा फार मोठी होती—शंभर-पन्नास योजन लांब.
वैहायसीं कामगमां पंचयोजनमुच्छ्रिताम्। जराशोकक्षमापेतां निष्प्रकम्प्यां शिवां सुखाम्
ती सभा आकाशात तरंगणारी, इच्छेनुसार फिरणारी, पाच योजन उंच, वृद्धत्व आणि दुःखापासून मुक्त, अढळ, मंगलमय आणि सुखद होती.
वेश्मासनवतीं रम्यां ज्वलंतीमिव तेजसा। अंतःसलिलसंयुक्तां विहितां विश्वकर्मणा
त्याने एक सुंदर, तेजस्वी सभागृह पाहिले, जणू काही प्रकाशाने उजळून निघाले होते. आतमध्ये पाण्याची तलाव होती आणि ते विश्वकर्म्याने बांधले होते.
दिव्यवर्णमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युताम्। नीलपीतासितश्यामैः श्वेतैर्लोहितकैरपि
त्या सभागृहाभोवती आकाशी, पिवळी, काळी, गडद, पांढरी आणि लाल रंगांची फळे व फुले देणारी दिव्य रंगांची झाडे फुलली होती.
अवदातैस्तथा गुल्मै रक्तमंजरिधारिभिः। सिताभ्रघनसंकाशां प्लवंतीं च ददर्श सः
तिथे पांढऱ्या ढगांसारखी चमकणारी, लाल मंजिरी असलेली उजळ झुडपे होती, जी जणू काही तरंगत होती—हे सर्व त्याने पाहिले.
रश्मिमती स्वभावेन दिव्यगंधमनोरमा। सुसुखा न च दुःखा सा न शीता न च घर्मदा
ते सभागृह आपोआपच प्रकाशमान होते, दिव्य सुवासाने मनमोहक, अत्यंत सुखदायक, कुठलाही त्रास, थंडी किंवा उष्णता न देणारे होते.
न क्षुत्पिपासे ग्लानिं वा प्राप्यतां प्राप्नुवंति ते। नानरूपैरुपकृता सुचित्रैश्च सुभास्वरैः
तिथे कुणालाही भूक, तहान किंवा थकवा जाणवत नव्हता; विविध सुंदर आणि तेजस्वी रूपांनी त्यांची सेवा केली जात होती.
अतिचंद्रातिसूर्याति शिखिकान्ति स्वयंप्रभा। दीप्यते नाकपृष्ठस्था भासयंती विभासुरा
ती सभा चंद्र-सूर्याहूनही उज्ज्वल, मोराच्या पिसासारखी चमकदार, स्वयंप्रकाशी होती आणि आकाशाच्या शिखरावरून सर्वत्र प्रकाश पसरवत होती.