शृणु तारक शास्त्रार्थ इह नैव निरूप्यते। शस्त्रैरर्था न दृश्यंते समरे निर्भरं भये
'ऐक तारका, इथे शास्त्राचा अर्थ ठरवायचा नाही; युद्धात तर शस्त्रांनी अर्थ दिसत नाही, विशेषतः मोठ्या भीतीमध्ये.'
शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कष्टो भुजंगमः। दुष्प्रेक्षो भास्करो बालस्तथाहं दुर्जयः शिशुः
'माझ्या बालपणाला कमी लेखू नकोस; लहान सापही धोकादायक असतो, लहान सूर्यही डोळ्यांना सहन होत नाही, तसेच मीही जरी मुलगा असलो तरी मला हरवणे कठीण आहे.'
अल्पाक्षरो न मंत्रः किं सस्फुरो दैत्य दृश्यते। कुमारे प्रोक्तवत्येवं दैत्यश्चिक्षेप मुद्गरं
'मंत्र जरी थोड्या अक्षरांचा असला, तरी तो प्रभावी असतो, हे दैत्या.' असे कुमाराने सांगितल्यावर त्या दैत्याने मोठा गदा फेकला.
कुमारस्तं निरासोग्रं चक्रेणामोघवर्चसा। ततश्चिक्षेप दैत्येंद्रो भिंदिपालमयोमयं
त्या भीषण गदेला कुमाराने आपल्या अपराजित तेजाने चक्राने परतवले; मग दैत्यांचा राजा लोखंडी गदा फेकू लागला.
करेण तं च जग्राह कार्तिकेयोमरारिहा। गदां मुमोच दैत्याय समुत्थाय खरस्वनाम्
कार्तिकेयाने, देवांचा शत्रू संपवणारा, ती गदा हातात पकडली आणि उठून मोठ्या आवाजात गर्जणारी गदा त्या दैत्यावर फेकली.
तया हतस्ततो दैत्यश्चकम्पेचलराडिव। मेने च दुर्जयं दैत्यस्तदाबालं सुदुःसहं
त्या गदेमुळे दैत्य घायाळ झाला आणि पर्वतराजासारखा थरथर कापू लागला; तेव्हा त्या दैत्याने त्या मुलाला खरोखरच अजिंक्य आणि अत्यंत भयंकर समजले.
चिंतयामास बुद्ध्या वै प्राप्तः कालो न संशयः। कंपितं च समालोक्य कालनेमि पुरोगमाः
त्याच्या मनात विचार आला, 'नक्कीच आता माझा काळ आला.' आणि कालनेमि यांच्या पुढेमागे असलेल्यांनी ते थरथरणे पाहिले.
सर्वे देत्यैश्वरा जघ्नुः कुमारं रणदारुणं। स तैः प्रहारैरस्पृष्टस्तथा क्लैशैर्महाद्युतिः1.44.
सर्व दैत्यांचे प्रमुख त्या भयंकर युद्धात त्या मुलावर तुटून पडले; पण त्यांच्या हल्ल्यांनी आणि यातनांनी तो तेजस्वी मुलगा काहीच स्पर्शला नाही.
स बालो बलिभिर्वेगैरयुध्यद्दानवै रणे। रणशौण्डाश्च दैत्येंद्रा पुःनर्जघ्नुः शिलीमुखैः
तो मुलगा बलवान दैत्यांशी मोठ्या वेगाने युद्ध करू लागला; आणि पुन्हा युद्धात कुशल असलेल्या दैत्यराजांनी त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव केला.
कुमारं समरे दैत्या बलिनो देवकंटकाः। कुमारस्य व्यथा नाभूद्दैत्यास्त्रनिहतस्य तु
शक्तिशाली, देवांना त्रास देणारे दैत्य त्या मुलावर युद्धात तुटून पडले; पण दैत्यांच्या शस्त्रांनी जरी घाव घातला तरी त्या मुलाला काहीही वेदना झाली नाही.
प्राणांतकरणं जातं देवानां दानवा हवं। देवान्निपीडितान्दृष्ट्वा कुमारः कोपमाविशत्
दानवांनी केलेल्या यज्ञामुळे देवांवर प्राणघातक संकट ओढावले. देवता त्रस्त झाल्याचे पाहून कुमाराला प्रचंड राग आला.
ततोस्त्रैर्दारयामास दानावानामनीकिनीम्। तैरस्त्रैर्निष्प्रतीकारैस्ताडितास्सुरकंटकाः
मग कुमाराने आपल्या शस्त्रांनी दानवांची फौज चिरडून टाकली. त्या पराक्रमी शस्त्रांच्या आघाताने देवांना त्रास देणारे दानव सगळीकडे पराभूत झाले.
कालनेमिमुखाः सर्वे रणे ह्यासन्पराङ्मुखाः। विद्रुतेषु च दैत्येषु प्रहतेषु समंततः
कालनिमी यांच्या पुढाकाराने सर्व दानव रणांगणात पळू लागले. सगळीकडे दानव पळत होते आणि ठार केले जात होते.
किन्नरोद्गारगीतैश्च हास्यसन्यस्तचेतनः। जघ्ने कुमारं गदया निष्टप्तकनकत्विषा
किंनरांच्या गाण्यांनी आणि हास्याने मन हरवलेल्या कुमाराने, सोन्यासारख्या तेजस्वी गदेद्वारे शत्रूंना ठार केले.
शरैर्मयूरं चित्रैश्च चकार विमुखं रणे। दृष्ट्वा पराड्मुखो देवो मुक्तरक्तं स्ववाहनम्
रंगीत बाणांनी कुमाराने रणांगणात मोराला मागे वळवले. आपले वाहन रक्तबंबाळ होऊन मागे वळलेले पाहून देवता...
जग्राह शक्तिं विमलां रणे कनकभूषणाम्। बाहुना हेमकेयूर रुचिरेण षडाननः
मग षडाननाने रणांगणात आपल्या सोन्याच्या कंकणांनी शोभणाऱ्या हाताने, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेली निर्मळ शक्ती उचलली.
ततोब्रवीन्महासेनस्तारकं दानवाधिपम्। तिष्ठतिष्ठ सुदुर्बुद्धे यमलोकं विलोकय
मग महासेनाने तारक दानवाधिपतीला म्हटले, "थांब, थांब, वाईट बुद्धीच्या! यमलोक कसा असतो ते पाहा."
हतो ह्यसि मया शक्त्या स्मर स्वं दैत्यचेष्टितम्। इत्युक्त्वा तु ततः शक्तिं मुमोच दितिजं प्रति
"या शक्तीने मी तुला ठार केले आहे. दानव म्हणून केलेली तुझी कृत्ये आठव." असे म्हणून त्याने ती शक्ती दितीच्या पुत्रावर सोडली.
सा कुमारभुजोत्सृष्टा तत्केयूररवानुगा। बिभेद दैत्यहृदयं वज्रशैलेंद्रकर्कशम्
कुमाराच्या हातून सोडलेली आणि कंकणांचा आवाज करत जाणारी ती शक्ती, वज्र किंवा पर्वतासारख्या कठीण असलेल्या दानवाच्या हृदयाला भेदून गेली.
गतासुः स पपातोर्व्यां प्रलये भूधरो यथा। विकीर्णमकुटोष्णीषो विस्रस्ताखिलभूषणः
त्याचा प्राण गेलेला तो दानव, महाप्रलयात पर्वत कोसळावा तसा जमिनीवर पडला. त्याचे मुकुट, उष्णीष विखुरले गेले आणि सर्व अलंकार गळून पडले.
तस्मिन्विनिहते दैत्ये दानवानां धुरंधरे। नाभूत्कश्चित्तदा दुःखी नरकेष्वपि पापकृत्
तो दानव, दानवांचा आधार, मारला गेला तेव्हा, त्या वेळी कुणालाही दुःख झाले नाही, अगदी नरकातील पापी लोकांनाही नाही.
स्तुवंतः षण्मुखं देवाः प्राक्रीडन्नागतस्मिताः। जग्मुः स्वानेव भुवनान्निरस्यासंस्तथोत्सुकाः
देवतांनी षण्मुखाचे स्तुतीगान केले आणि हसतमुखाने आनंदाने खेळले. मग ते सर्वजण उत्सुकतेने आपापल्या लोकांना परत गेले.
ददुश्चापि वरं सर्वे देवाश्च षण्मुखं प्रति। तुष्टाः संप्राप्तसर्वार्थास्सहसिद्धैस्तपोधनैः
सर्व देवता, तपाच्या बळावर सिद्धी लाभलेल्या ऋषींसह, अत्यंत संतुष्ट होऊन, सर्व इच्छा पूर्ण झालेल्या अवस्थेत, षण्मुखाला वर दिला.
देवा ऊचुः। यः पठेत्स्कंदसंबंधां कथामेतां महामतिः। शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स भवेत्कीर्तिमान्नरः
देवतांनी म्हटले, "जो कोणी या स्कंदाच्या चरित्राची कथा मोठ्या मनाने वाचेल, ऐकेल किंवा इतरांना ऐकवेल, तो माणूस जगात कीर्ती मिळवेल."
बह्वायुः सुभगः श्रीमान्कीर्तिमान्शुभदर्शनः। भूतेभ्यो निर्भयश्चापि सर्वदुःखविवर्जितः
तो दीर्घायुषी, भाग्यवान, श्रीमंत, कीर्तीमान आणि शुभदर्शनी होईल. सर्व भूतांमध्ये निर्भय राहील आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त राहील.
संध्यामुपास्य यः पूर्वां स्कंदस्य चरितं पठेत्। स युक्तः किन्नरैः सर्वैर्महाधनपतिर्भवेत्
जो कोणी सकाळच्या संध्याकाळी पूजा करून स्कंदाचे चरित्र वाचेल, त्याला सर्व किंनरांच्या संगतीने मोठ्या धनाचा स्वामीपद मिळेल.
भीष्म उवाच-। इदानीं श्रोतुमिच्छामि हिरण्यकशिपोर्वधम्। नरसिंहस्य माहात्म्यं तथा पापविनाशनम्
भीष्म म्हणाले, "आता मला हिरण्यकशिपूचा वध, नरसिंहाचे माहात्म्य आणि पापांचा नाश याबद्दल ऐकायचे आहे."
पुलस्त्य उवाच-। पुरा कृतयुगे राजन्हिरण्यकशिपुः प्रभुः। दैत्यानामादिपुरुषश्चकार सुमहत्तपः
पुलस्त्य म्हणाले, "पूर्वी कृतयुगात, राजन, हिरण्यकशिपू हा दानवांचा स्वामी आणि आदिपुरुष, त्याने फार मोठे तप केले."
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। जलवासी समभवत्स्नानमौनधृतव्रतः
दहा हजार वर्षं आणि आणखी एक हजार वर्षं, तो पाण्यात राहिला, रोज स्नान आणि मौन यांचं व्रत पाळत.
वृतः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि। ब्रह्मा प्रीतोऽभवत्तस्य तपसा नियमेन च
त्याच्यात शांतता, संयम आणि ब्रह्मचर्य होतं; त्याच्या या कठोर तपामुळे ब्रह्मा प्रसन्न झाला.