स्कंदोथ वदनाद्वह्नेः शुभ्रात्षड्वदनोरिहा। कृत्तिकासलिलादेव शाखाभिः सविशेषतः
स्कंद, अग्नीच्या तोंडातून, शुद्ध आणि सहा मुखांचा येथे प्रकट झाला, विशेषतः कृतिकांच्या पाण्यातून, आणि त्याला अनेक शाखा होत्या.
शाखाः शिवाः समाख्याताः षट्सुवक्त्रेषु विस्तृताः। यतस्ततो विशाखोसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः
त्या शाखा शुभ मानल्या जातात, त्या सहा मुखांमध्ये पसरलेल्या आहेत. म्हणून तो विशाखा आणि षण्मुख या नावांनी लोकांत प्रसिद्ध आहे.
स्कंदो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः। पक्षे चैत्रस्य बहुले पंचदश्यां महाबलौ
स्कंद, विशाखा, सहा मुखांचा आणि कार्तिकेय—तो प्रसिद्ध आहे. चैत्र महिन्याच्या कृष्णपक्षातील पंचदशीला हे दोघे महान शक्तिमान जन्मले.
संभूतावर्कसदृशौ विशाले शरकानने। सिते पक्षे तु पंचम्यां तथैतौ पावकानलौ
ते दोघे सूर्यासारखे भासणारे, विशाल शरवनात जन्मले. शुक्लपक्षातील पंचमीला हे दोघे अग्नीपासून उत्पन्न झालेले तेजस्वी दिसले.
बालकाभ्यां चकारैकं संध्यायामेव भूतये। तस्यामेव ततः षष्ठ्यामभिषिक्तो गुहः प्रभुः
त्या दोन मुलांपासून संध्याकाळी एक रूप तयार केले गेले. त्याच षष्ठीला गुहा या प्रभूचे अभिषेक करण्यात आले.
सर्वैरमरसंघातैर्ब्रह्मोपेंद्रेंद्र भास्करैः। गंधमाल्यैः शुभैर्धूपैस्तथा क्रीडनकैरपि
सर्व देव, ब्रह्मा, उपेंद्र, इंद्र आणि सूर्य यांनी सुगंधी फुले, शुभ धूप आणि खेळणी यांसह त्याचा सत्कार केला.
छत्रैश्चामरजालैश्च भूषणैश्च विलेपनैः। अभिषिक्तो विधानेन यथावत्षण्मुखः प्रभुः
त्याला छत्र, चामर, हार, दागिने आणि सुगंधी उटणे याने योग्य पद्धतीने अभिषेक केला गेला, जसा षण्मुख महाशक्तिशाली आहे तसा.
सुतामस्मै ददौ शक्रो देवसेनेति विश्रुताम्। पत्न्यर्थं देवदेवेशो ददौ विष्णुरथायुधम्1.44.
इंद्राने त्याला देवसेना नावाची, सर्वत्र प्रसिद्ध असलेली आपली कन्या पत्नी म्हणून दिली; आणि देवांचा देव विष्णूने त्याला दिव्य शस्त्र दिले.
यक्षाणां दशलक्षाणि ददावस्य धनाधिपः। ददौ हुताशनस्तेजो ददौ वायुश्च वाहनम्
कुबेराने त्याला एक लाख यक्ष दिले; अग्नीने आपली तेज दिली आणि वायूने वाहन दिले.
ददौ क्रीडनकं त्वष्टा कुक्कुटं कामरूपिणम्। एवं सुरास्तु ते सर्वे परिवारमनन्तकम्
त्वष्ट्याने त्याला एक खेळण्याचा, इच्छेनुसार रूप बदलणारा कोंबडा दिला; अशा प्रकारे सर्व देवांनी त्याला अंतहीन असा परिवार दिला.
ददुर्मुदितचेतस्काः स्कंदायादित्यवर्चसे। जानुभ्यामवनौ स्थित्वा सुरसंघास्तमस्तुवन्
आनंदी मनाने, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या देवांनी या सर्व गोष्टी स्कंदाला दिल्या; मग पृथ्वीवर गुडघे टेकून देवसमूहांनी त्याची स्तुती केली.
स्तोत्रेणानेन वरदं षण्मुखं मुख्यशः सुराः। देवा ऊचुः-। नमः कुमाराय महाप्रभाय स्कंदाय चास्कंदितदानवाय
या स्तोत्राने प्रमुख देवांनी वर देणाऱ्या षण्मुखाची स्तुती केली: देव म्हणाले— 'महाप्रभा कुमाराला, स्कंदाला, जे अदम्य दैत्यांचा नाश करणारे आहेत, त्यांना नमस्कार.'
नवार्कबिंबप्रतिमप्रभाव नमोस्तु गुह्याय गुहाय तुभ्यम्। नमोस्तु ते लोकभयापहाय नमोस्तु ते लोककृपापराय
ज्यांचे तेज नव्या सूर्याच्या प्रभेसारखे आहे, अशा गूढ आणि गुहा या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या तुला नमस्कार; जगातील भीती दूर करणाऱ्या तुला नमस्कार; जगावर अपार कृपा करणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमो विशालामललोचनाय नमो विशाखाय महाव्रताय। नमो नमस्तेस्तु रणोत्कटाय नमो मयूरोज्ज्वलवाहनाय
विशाल, निर्मळ डोळे असणाऱ्या तुला नमस्कार; विशाखा, महान व्रत पाळणाऱ्या तुला नमस्कार; रणात अत्यंत पराक्रमी असणाऱ्या तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; आणि तेजस्वी मोरावर आरूढ असणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमोस्तु केयूरधराय तुभ्यं नमो धृतोदग्रपताकिने ते। नमः प्रभावप्रणताय तेस्तु नमोऽस्तु घंटाधरधैर्यशालिने
कंकण घालणाऱ्या तुला नमस्कार; उंच ध्वज धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार; ज्यांच्या सामर्थ्याला सर्वजण वंदन करतात अशा तुला नमस्कार; घंटा घालून धैर्य दाखवणाऱ्या तुला नमस्कार.
कुमार उवाच-। कं वः कामं प्रयच्छामि भवंतो ब्रूतनिर्वृताः। यद्यप्य साध्यं कृत्यं नो हृदये चिंतितं चिरम्
कुमार म्हणाले— 'तुम्हाला कोणता वर द्यावा? समाधानाने बोला. जरी ते कार्य कठीण असले, तरी ते माझ्या मनात खूप दिवसांपासून आहे.'
इत्युक्तास्तु सुरास्तेन प्रोचुः प्रणतमौलयः। सर्व एव महात्मानं गुहं मुदितमानसाः
त्यांनी असे म्हटल्यावर, सर्व देवांनी नम्रपणे मस्तक झुकवून, आनंदी मनाने, महान आत्मा असलेल्या गुहाला असे सांगितले.
दैत्येंद्रस्तारको नाम सर्वामरकुलांतकृत्। बलवान्दुर्जयस्तीक्ष्णो दुराचारोतिकोपनः
तारक नावाचा एक दैत्यराजा आहे, जो सर्व देवकुळांचा संहार करणारा आहे; तो बलवान, अजिंक्य, अत्यंत तिखट, वाईट वर्तनाचा आणि फारच क्रोधी आहे.
तमेव जहि दुर्धर्षं दैत्यं सर्वविनाशनम्। उपस्थितः कृत्यशेषो ह्यस्माकं च भयावहः
तो सर्वांचा नाश करणारा, दुर्धर्ष असा दैत्य आहे, त्याचा वध कर; कारण तोच आमच्या उरलेल्या कार्याचा आणि भीतीचा कारण आहे.
हिरण्यकशिपुश्चोग्रो ह्यवध्यो देवतागणैः। यज्ञघ्नः पापकर्मा वै येन ब्रह्मापि तापितः
आणि हिरण्यकशिपू नावाचा उग्र दैत्य आहे, जो देवांना अजिंक्य आहे, यज्ञांचा संहार करणारा, पापी कृत्य करणारा आणि ज्याने ब्रह्मालाही त्रास दिला.
एतौ हरस्व भद्रं ते तावकं च महाबलम्। एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सर्वामरपदानुगः
हे दोघे नष्ट कर, तुझ्या कल्याणासाठी आणि मोठ्या बळासाठी शुभेच्छा असोत. असे सांगितल्यावर, तो 'तसेच होईल' असे म्हणाला आणि सर्व देवांसह पुढे गेला.
जगाम जगतांनाथस्तूयमानोमरेश्वरैः। तारकस्य वधार्थाय जगतां कंटकस्य च
सर्व जगाचा स्वामी, देवेंद्रांनी स्तुती केली असता, तारक आणि जगाचा कंटक यांचा वध करण्यासाठी निघाला.
ततश्च प्रेषयामास शक्रो गूढसमाश्रयः। दूतं दानवसिंहस्य परुषाक्षरवादिनम्
मग इंद्राने, लपून राहून, दैत्यसिंहाकडे कठोर बोलणारा एक दूत पाठवला.
स तु गत्वाब्रवीद्दैत्यमभयो भीमदर्शनम्। दूत उवाच। शक्रस्त्वामाह देवेशो दैत्यकेतुं दिवस्पतिः
तो दूत त्या भीतीदायक, भयंकर दिसणाऱ्या दैत्याकडे गेला आणि म्हणाला— 'देवांचा स्वामी इंद्र, दैत्यांचा ध्वज, स्वर्गाचा स्वामी, तुला सांगतो आहे.'
तारकासुर तच्छक्त्या घटयस्व यथेच्छया। यज्जगज्ज्वलनोद्दीप्तं किल्बिषं च त्वया कृतम्
तारकासुर, तुझ्या त्या शक्तीने तू हवे तसे कर. या जगात ज्या पापांनी ज्वाळा पेटल्या आहेत, ती सर्व तुझ्यामुळेच घडली आहेत.
तस्याहं सादकस्तेद्य राजास्मि भुवनत्रये। श्रुत्वैतदद्भुतं वाक्यं कोपसंरक्तलोचनः
त्यामुळेच मी माझं उद्दिष्ट साध्य केलं आहे आणि आज मी तिन्ही लोकांचा राजा आहे. ही अद्भुत वचने ऐकून त्याच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला.
उवाच दूतं दुष्टात्मा नष्टप्रायविभूतिकः। तारक उवाच-। दृष्टं ते पौरुषं शक्र शतशोथ महारणे
दुष्ट अंतःकरणाचा, जवळजवळ संपलेली कीर्ती असलेला तो दूताला म्हणाला— तारक म्हणाला— 'हे इंद्र, तुझं शौर्य मी शेकडो वेळा मोठ्या युद्धांत पाहिलं आहे.'
निस्त्रपत्वान्न ते शांतिर्विद्यते शक्र दुर्मते। एवमुक्ते गते दूते चिंतयामास दानवः
'हे इंद्र, तुझ्या चंचलतेमुळे तुला कधीच शांती मिळणार नाही.' असं म्हणून दूत निघून गेला, तेव्हा त्या दैत्याने विचार करायला सुरुवात केली.
नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवमिहार्हति। जातः स्कंदोधुना शक्राज्ज्ञायते समुपाश्रयात्
'इंद्राला जर कुठेही आधार मिळाला नसता, तर तो असं बोलण्याचं धाडसच केलं नसतं; आता स्कंदामुळेच इंद्राला आधार मिळाला आहे, हे त्याच्या आत्मविश्वासावरून स्पष्ट होतं.'
निमित्तौघांस्तदा दुष्टान्सोपश्यन्नाशवेदिनः। पांसुवर्षमसृक्पातं गगनादवनीतले
त्या वेळी त्याने अनेक वाईट अपशकुन पाहिले, जे विनाशाची चिन्हं होती: आकाशातून पृथ्वीवर धूळ आणि रक्ताचा वर्षाव होत होता.