व्यग्रा तु पृथिवी देवी सर्वभावात्मनोरमा। गृहीत्वा वरुणः साक्षाद्रत्नाढ्याभरणानि च
मग पृथ्वी देवीने सर्व मनापासून आणि वरुणाने स्वतः मौल्यवान रत्नांची दागिने आणली.
पुष्पाणि च विचित्राणि नानारत्नमयानि तु। तस्थौ साभरणो देवः सर्वज्ञः सर्वदेहिनाम्
तसेच अनेक प्रकारची रत्नांनी बनलेली सुंदर फुलेही आणली गेली; सर्व प्राण्यांचा सर्वज्ञ देव त्या दागिन्यांनी सजलेला उभा राहिला.
ज्वलनश्चापि दिव्यानि हैमान्याभरणानि च। जातरूपपवित्राणि प्रयतः समुपस्थितः
अग्नीनेही दिव्य, सुवर्णाची शुद्ध दागिने भक्तीभावाने आणून समोर ठेवली.
वायुर्ववौ च सुरभिः सुखसंस्पर्शनो विभुम्। छत्रं चंद्रकरोद्दामं हासितं च शतक्रतुः
वारा मंद, सुगंधी आणि सुखद स्पर्शाने प्रभूवर वाहू लागला; आणि शतक्रतु इंद्राने चंद्राच्या किरणांसारखा तेजस्वी छत्र धरला, हसत.
जग्राह मुदितः श्रीमान्बाहुभिर्वज्रभूषणः। जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
आनंदी, तेजस्वी, वज्रधारी इंद्राने दोन्ही हातांनी ते छत्र उचलले; गंधर्वांचे प्रमुख गाऊ लागले आणि अप्सरांचा समूह नाचू लागला.
वादयंतोतिमधुरं जगुर्गंधर्वकिन्नराः। मुहूर्तादृतवस्तत्र जगुश्च ननृतुश्च वै
गंधर्व आणि किन्नरांनी अतिशय मधुर वाद्ये वाजवली आणि गाणी गायली; त्या वेळी ऋतूंनीही तिथे गाणे आणि नृत्य केले.
चपलाश्च गणास्तस्थुर्लोडयंतो हिमाचलम्। उपविष्टः क्रमाद्धाता विश्वकृद्भगनेत्रहा
चंचल गण हिमालय पर्वत हलवत उभे राहिले; मग क्रमाने ब्रह्मा, विश्वनिर्माता आणि भगाचे नेत्र काढणारा बसला.
चकारौद्वाहिकं कृत्यं पत्न्या सह यथोदितम्। दत्तार्घ्यो गिरिराजेन सुरवृंदैर्विनोदितः
त्याने आपल्या पत्नीसमवेत सर्व विधीनुसार विवाहाचे कार्य केले; पर्वतराजाने अर्घ्य दिला आणि देवांच्या समूहांनी आनंद दिला.
अवसत्तां क्षपां तत्र पत्न्या सह पुरांतकः। ततो गंधर्वगीतेन नृत्येनाप्सरसामपि
त्या ठिकाणी पुरांतकाने आपल्या पत्नीसमवेत ती रात्र घालवली; मग गंधर्वांच्या गाण्याने आणि अप्सरांच्या नृत्याने वातावरण भरून गेले.
स्तुतिभिर्देवदैत्यानां विबुद्धो विबुधाधिपः। आमंत्र्य हिमशैलेंद्रं प्रभाते जायया सह
देव आणि दैत्यांच्या स्तुतींनी जागा झालेला देवांचा स्वामी, सकाळी आपल्या पत्नीसमवेत हिमालयराजाला संबोधू लागला.
जगाम मंदरगिरिं वायुवेगेन शृंगिणा। ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमनुभूतभूधरः
तो वृषभावर वाऱ्याच्या वेगाने मंदार पर्वताकडे गेला; नीललोहित भगवान उमा समवेत निघून गेल्यावर, पर्वत आनंदाने भरून राहिला.
सबांधवो भवति हि कस्य नो मनो विशृंखलं जगति हि कन्यका पितुः। पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
आपली प्रिय व्यक्ती नातेवाईकांसह निघून गेल्यावर, या जगात कोणाचे मन बांध न सुटता राहते? खरेच, कन्येच्या बाबतीत, वडिलांच्या रम्य बागांत आणि एकांत वने यांत.
सुरक्तहृदयो देव्या विजहार भगाक्षिहा। ततो बहुतिथे काले पुत्रनाम्ना गिरेः सुता
देवीवर अपार प्रेम असलेल्या भगाचं डोळं फोडणाऱ्या शंकरानं तिच्यासोबत आनंदानं वेळ घालवला. बराच काळ गेल्यावर, गिरिराजाची कन्या पुत्रणा नावानं प्रकट झाली.
सखीभिः सहिता क्रीडां चक्रे कृत्रिम पुत्रकैः। कदाचिद्गंधतैलेन गात्रमभ्यज्य शैलजा
ती आपल्या सखींसोबत कृत्रिम मुलांसोबत खेळू लागली. एकदा, शैलजेनं सुगंधी तेलानं आपलं अंग चोळलं.
चूर्णैरुद्वर्तयामास मलेनापूरितां तनुम्। तदुद्वर्त्तनकं गृह्य नरं चक्रे गजाननम्
त्यानंतर तिनं अंगावर चूर्ण लावून धूळ भरलेलं शरीर स्वच्छ केलं. हे उटणं घेऊन तिनं हत्तीच्या डोक्याचं एक पुतळा तयार केला.
पुरुषं क्रीडती देवी तच्चाप्यक्षिपदंभसि। जाह्नव्या शिवया सख्या ततः सोभूद्बृहत्तनुः
देवी खेळता खेळता त्या पुतळ्याला पाण्यात ठेवली. गंगेच्या काठी, शिवा सखी असताना, तेथून एक मोठ्या देहाचं रूप प्रकट झालं.
कायेनातिविशालेन जगदापूरयत्तदा। पुत्रेत्युवाच तं देवी पुत्रेत्यूचे च जाह्नवी
त्या विशाल देहानं सारा जग व्यापलं. देवीनं त्याला 'माझा मुलगा' म्हणून हाक मारली आणि जाह्नवीनेही त्याला 'मुलगा' असं संबोधलं.
गांगेय इति देवैस्तु पूजितोऽभूद्गजाननः। विनायकाधिपत्यं च ददावस्य पितामहः
देवतांनी त्याला 'गांगेय', म्हणजेच हत्तीमुख, म्हणून पूजलं. ब्रह्मदेवानं त्याला विघ्नांचा अधिपतीपद दिलं.
पुनः सा क्रीडती चक्रे तरुं च वरवर्णिनी। मनोज्ञमंकुरं रूढमशोकस्य शुभानना
पुन्हा एकदा, सुंदर कांती असलेल्या देवीनं खेळता खेळता एक झाड तयार केलं. शुभमुखीने मोहक अशोकाचं रोप उगवलं.
वर्द्धयामास तं चापि कृतसंस्कारमंगलम्। बृहस्पतिमुखैर्विप्रैर्दिवस्पतिपुरोहितैः
तिनं ते रोप वाढवलं, योग्य संस्कार आणि मंगल विधी करून, बृहस्पतीसह देवांचे पुरोहित ब्राह्मण बोलावले.
ततो देवैः समुनिभिः प्रोक्ता देवी त्विदं वचः। अधुना दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि
मग सर्व देवांनी एकत्र येऊन देवीला सांगितलं, 'आता मार्ग दाखवला आहे, तू एक नीती ठरवावी.'
फलं किं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः। इत्युक्ता हर्षपूर्णांगी प्रोवाचातिशुभां गिरं
'हे झाडांसारख्या मुलांपासून काय फळ मिळेल, देवी?' असं विचारल्यावर, आनंदानं भरलेल्या अंगानं तिनं अत्यंत शुभ वचनं बोलली.
एकं निरुदके ग्रामे यः कूपं कारयेद्बुधः। बिंदौबिंदौ च तोयस्य स वसेद्वत्सरं दिवि
'जो कुणी पाण्याशिवाय असलेल्या गावात विहीर बांधतो, त्याला प्रत्येक थेंबासाठी एक वर्ष स्वर्गात वास मिळतो.'
दशकूपसमावापी दशवापीसमो ह्रदः। दशह्रदसमा कन्या दशकन्यासमो द्रुमः
'दहा विहिरींइतकी एक तलाव, दहा तलावांइतका एक सरोवर, दहा सरोवरांइतकी एक कन्या, आणि दहा कन्यांइतकं एक झाड असतं.'
एषा वै शुभ मर्यादा नियता लोकभाविनी। इत्युक्तास्तु ततो विप्रा बृहस्पतिपुरोगमाः
'हीच शुभ मर्यादा जगासाठी निश्चित केली आहे.' असं सांगितल्यावर, बृहस्पतीसह ब्राह्मणांनी—
जग्मुः स्वमंदिराण्येव भवानीं वंद्य मातरं। गतेषु तेषु देवोपि शंकरः पर्वतात्मजां
भवानी मातेची पूजा करून, ते सर्व आपल्या घरी परतले. त्यांच्यानंतर, शंकर आणि पर्वताची कन्या—
पाणिनालम्ब्यमानेन न स्वमावासमगच्छत। चित्तप्रसादजननं प्रासादाट्टालगोपुरं
शंकरानं तिचा हात धरून आपल्या निवासस्थानी गेला नाही, तर मनाला आनंद देणाऱ्या प्रासादाच्या उंच मनोऱ्यांमध्ये गेला.
लंबमौक्तिकदामानं मालिकाकुलवेदिकं। सुनद्धकलधौतं च क्रीडागृहमनोगतं
लटकणाऱ्या मोत्यांच्या माळांनी सजलेलं, फुलांच्या माळांनी गच्च झालेलं, सुगंधी पाण्यानं स्वच्छ धुतलेलं ते खेळघर मनाला भुरळ घालत होतं.
प्रकीर्णकुसुमामोद मत्तालिकुलकूजितम्। किन्नरोद्गीतसंगीत गृहांतरितभित्तिकम्
फुलांच्या सुगंधानं दरवळलेलं, मधु प्यायलेल्या भुंग्यांच्या गुंजनानं भरलेलं, किन्नरांच्या गाण्यांनी घराच्या भिंती निनादत होत्या.
सुगंधिधूपसंघातं मनःप्राप्यमलक्षितं। क्रीडामयूरनारीभिरभितो रभसार्पितं
सुगंधी धूपानं भरलेलं, मनानं पूर्णपणे जाणता न येणारं, खेळणाऱ्या मयूरिणी आणि स्त्रियांनी सर्व बाजूंनी गजबजलेलं होतं.