ऊचुश्च परमप्रीताः शैलजां मधुरं वचः। ॠषय ऊचुः। अत्यद्भुतमहो पुत्रि ज्ञानमूर्तिरिवामला
ते अत्यंत आनंदित होऊन शैलजेला मधुर शब्दांनी म्हणाले — ऋषी म्हणाले — अरे वा, कन्ये, तू जणू ज्ञानमूर्तीच आहेस, अगदी निर्मळ.
प्रसादयसि नो भावं भवभावप्रतिश्रयात्। ननु विद्मो वयं तस्य देवस्यैश्वर्यमद्भुतम्
भवभवाच्या आश्रयाने तू आमचे मन आनंदित केलेस; खरेच, त्या देवाचे अद्भुत ऐश्वर्य आम्हाला माहीत आहे.
त्वन्निश्चयस्य दृढतां वेत्तुं वयमिहागताः। अचिरादेव तन्वंगि कामस्त्वेष भविष्यति
तुझ्या निश्चयाची दृढता पाहण्यासाठीच आम्ही येथे आलो आहोत; लवकरच, सुंदरी, तुझी ही इच्छा पूर्ण होईल.
आदित्यस्स प्रभो याति रत्नेभ्यः का द्युतिः पृथक्। कोऽर्थो वर्णान्स्वकांस्त्यक्त्वा तथा त्वं गिरिशं विना
सूर्य अस्ताला गेल्यावर रत्नांची वेगळी कांती कुठे उरते? आपले रंग सोडण्यात काय अर्थ? तसंच, गिरीशाशिवाय तुझं काहीच अर्थ नाही.
यामो नेकाभ्युपायेन तमभ्यर्थयितुं वयम्। अस्माकमपि चैषोर्थः सुतरां हृदि वर्तते
आम्ही अनेक उपायांनी त्याची विनंती करायला जाऊ; ही इच्छा आमच्या हृदयातही खोल रुजली आहे.
अतस्त्वमेव सा बुद्धिर्यतो नीतिस्त्वमेव हि। अतो निःसंशयं कार्यं शंकरोपि विधास्यति
म्हणून, तूच खरी बुद्धी आहेस, कारण तूच खरी नीती आहेस; त्यामुळे, शंकरही हे नक्कीच पूर्ण करील.
इत्युक्त्वा पूजितास्सर्वे मुनयो गिरिकन्यया। प्रययुर्गिरिशं द्रष्टुं प्रस्थं हिमवतो महत्
असे म्हणून, सर्व ऋषी शैलजेकडून सन्मानित होऊन, हिमवंताच्या महान निवासस्थानी गिरीशाला भेटायला निघाले.
गंगांभः प्लावितात्मानः पिंगाबद्धजटासटाः। भृंगानुयातपाणिस्थ मंदारकुसुमस्रजः
गंगाजलात स्नान करून, पिंगट जटांनी बांधलेल्या केसांनी, हाताभोवती भुंगे गुंफलेले, मंदार फुलांच्या माळांनी सजलेले होते.
संप्राप्य तु गिरेः प्रस्थं ददृशुः शंकराश्रमम्। प्रशांताशेषसत्वौघं पर्यस्तिमितकाननम्
डोंगराच्या पठारावर पोहोचल्यावर त्यांनी शंकराचं आश्रम पाहिलं, जिथे सगळीकडे शांतता होती, सर्व प्राणी निवांत होते आणि आजूबाजूचं जंगलही स्तब्ध झालं होतं.
निःशब्दक्षोभसलिल प्रयातं सर्वतो दिशम्। तत्रापश्यंस्ततोद्वारि वीरकं वेत्रपाणिनम्
सर्व दिशांना पाणी अगदी शांत आणि निःशब्द होतं; तिथे, तलावाच्या प्रवेशद्वारी, मी एक पहारेकरी पाहिला, ज्याच्या हातात काठी होती.
तमेते मुनयः पूज्या विनीताः कार्यगौरवात्। ऊचुर्मधुरभाषाभिस्ते वाचं वाग्मिनां वराः
त्या पूज्य ऋषींनी, आपल्या कार्याच्या महत्त्वामुळे नम्रपणे, गोड शब्दांत त्याच्याशी संवाद साधला; ते सर्व वक्तृत्वात अग्रेसर होते.
द्रष्टुं वयमिहायाताः शंकरं गुणनायकं। त्रिलोचनं विजानीहि सुरकार्यप्रचोदिताः
आम्ही इथे शंकराला, गुणांचा अधिपती आणि त्रिनेत्र असलेल्या देवाला पाहायला आलो आहोत; आम्ही देवांच्या कार्यासाठी पाठवले गेलो आहोत, हे जाण.
त्वमेव नो गतिस्तत्र यथाकालानतिक्रमः। स्यात्प्रार्थनैषा प्रायेण प्रतीहारमयी प्रभो
आम्हाला तिथे नेण्याचा मार्ग फक्त तुझ्याकडेच आहे, जेणेकरून योग्य वेळी कोणतीही विलंब होणार नाही; आमची विनंती मुख्यतः आत प्रवेश मिळवण्याबद्दल आहे, प्रभो.
इत्युक्तो मुनिभिः सोथ गौरवात्तानुवाच ह। सवनस्यापरां संध्यां कर्तुं मंदाकिनीं गतः
ऋषींनी असं सांगितल्यावर त्याने आदराने उत्तर दिलं: 'ते मंदाकिनीला संध्याकाळची पूजा करण्यासाठी गेले आहेत.'
क्षणेन भाविता विप्रास्ततो द्रक्ष्यथ शूलिनम्। इत्युक्ता मुनयस्तस्थुर्यत्नात्कार्यविचक्षणाः
'थोड्याच वेळात, ब्राह्मणांनो, तुम्ही त्रिशूळधारी देवाला पाहाल.' असं सांगितल्यावर, ते ऋषी आपलं कार्य लक्षपूर्वक पार पाडत तिथेच थांबले.
गंभीरांबुधरं प्रावृट्तृषिताश्चातका यथा। तथा क्षणेन निष्पन्न समाचारक्रियाविधिम्
जसा पावसाळ्यात तहानलेले चातक पक्षी गडगडणाऱ्या मेघाची वाट पाहतात, तसंच क्षणात सर्व विधी पूर्ण झाले.
वीरासनकृतोद्देशं मृगचर्मनियामितम्। ततो विनीतो जानुभ्यामवलंब्य महीं मुदा
वीरासनासाठी ठरवलेल्या जागी, मृगाच्या कातडीवर, तो नम्रपणे आनंदाने गुडघ्यावर बसला.
उवाच वीरको देवं प्रणयैकसमाश्रयम्। संप्राप्ता मुनयः सप्त द्रष्टुं त्वां दीप्ततेजसं
वीरकाने त्या एकमेव आश्रयदात्या देवाला सांगितलं: 'सप्त ऋषी तुम्हाला, तेजस्वी देवाला, भेटायला आले आहेत.'
विभो समादिश द्रष्टुं ततो ध्यानमिहार्हसि। इत्युक्तो धूर्जटिस्तेन वीरकेण महात्मना
'प्रभो, त्यांना दर्शन देण्याची आज्ञा द्या; त्यानंतर तुम्ही ध्यानात जा.' असं वीरकाने त्या महात्म्याला सांगितलं.
भ्रूभंगसंज्ञया तेषां प्रवेशाज्ञां ददौ तदा। मूर्द्धकंपेन तान्सप्त वीरकोपि महामुनीन्
त्याने भुवयांच्या हलक्याशा हालचालीने त्यांना प्रवेशाची परवानगी दिली; वीरकानेही डोक्याने इशारा करून त्या सात महान ऋषींना बोलावलं.
आजुहाव विदूरस्थान्दर्शनाय पिनाकिनः। त्वराबद्धजटास्ते च लंबकृष्णानिजांबराः
त्यांनी दूर उभ्या असलेल्या ऋषींना धनुर्धारी देवाचं दर्शन घेण्यासाठी बोलावलं; त्यांच्या जटा घाईघाईने बांधलेल्या होत्या आणि काळ्या वस्त्र खाली लोंबत होती.
विविशुर्वेदिकां दिव्यां गिरीशस्य विभोस्ततः। बद्धपाणिपुटा क्षिप्त नाकपुष्पोत्त्करास्ततः
ते सर्वजण पर्वतीच्या प्रभूच्या दिव्य वेदिकेत शिरले, हात जोडून, आकाशातील फुलांचे ढीग उधळत.
पिनाकिपादयुगलं वंद्य नाकनिवासिनः। ततः स्निग्धेक्षिताः संतो मुनयः शूलपाणिना
स्वर्गवासी लोकांनी धनुर्धारी देवाच्या पायांची पूजा केली; त्यानंतर त्रिशूळधारी देवाच्या प्रेमळ नजरेने पाहिल्यावर ऋषी तृप्त झाले.
गिरीशं ते ततो दृष्ट्वा ते समं तुष्टवुर्मुदा
पर्वतीच्या प्रभूचं दर्शन घेतल्यावर, त्यांनी सर्वांनी मिळून आनंदाने त्याची स्तुती केली.
मुनय ऊचुः-। अहो कृतार्था वयमेव सांप्रतं सुरेश्वरैर्वंदितपादपल्लवम्। विलोकयामो गुणगौरवर्द्धिभिः समादिशेः कार्यमशेषरक्षणम्
ऋषी म्हणाले: 'आहो, आज आम्ही खरोखरच कृतार्थ झालो, कारण आम्ही त्या कमलासारख्या पायांचं दर्शन घेतलं, ज्यांची देवतांनीही पूजा केली आहे; तुझ्या गुणांच्या महिम्यामुळे तू सर्व कर्तव्यांचं रक्षण करण्याची आज्ञा देतोस.'
ततः प्रहस्य सर्वज्ञ उवाच मुनिसत्तमान्। भवतां यद्धृदिगतं कार्यं तत्कुरुताधुना
मग सर्वज्ञ देवाने हसून त्या श्रेष्ठ ऋषींना सांगितलं: 'तुमच्या मनात जे कार्य आहे, ते आता पूर्ण करा.'
इत्युक्ता मुनयस्तूर्णं ययुर्यत्र च शैलजा। बभाषिरे विभागज्ञा गिरिजां गिरिगह्वरे। रम्यं प्रियमनोहारि मारूपं तपसादह
असं सांगितल्यावर, ते ऋषी पटकन जिथे शैलजादेवी होत्या तिथे गेले. जे विभाजन जाणणारे होते, त्यांनी गिरिजेला त्या डोंगराच्या गुहेत भेटून तिच्या तपामुळे अधिकच सुंदर, प्रिय आणि मनाला भुरळ घालणाऱ्या रूपाचं कौतुक केलं.
प्रीतस्ते शंकरः पाणिमेष प्रतिग्रहीष्यति। वयमर्थितवंतस्ते पितरं पूर्वमागताः
शंकर तुमच्यावर प्रसन्न आहेत; ते तुमचा हात स्वीकारतील. आम्ही तुमच्या वडिलांच्या सांगण्यावरून आधीच आलो आहोत.
पित्रा सह गृहं गच्छ वयं यामः स्वमंदिरं। इत्युक्ता तपसः सत्यं फलमस्तीति चिंत्य सा
तुम्ही वडिलांसोबत घरी जा; आम्ही आमच्या आश्रमात परततो. असं सांगितल्यावर, तिने मनात विचार केला की, आपल्या तपाचं फळ खरंच मिळालं.
त्वरमाणा ययौ वेश्म पितुर्दिव्यं सुशोभितं। सा तत्र रजनीं मेने वर्षायुतसमां सती
ती घाईने वडिलांच्या दिव्य आणि शोभिवंत घराकडे गेली; तिथे सतीला ती रात्र जणू दहा हजार वर्षांसारखी वाटली.