वरस्तस्यापि नाहूय सुता देया ह्ययाचतः। दिग्वासा जटिलः शूली दग्धकामोपि कामदः
त्याच्यासाठी देखील, मागणी न करता, मुलगी देऊ नये; तो वस्त्ररहित आहे, जटाधारी आहे, त्रिशूलधारी आहे, कामाने जळलेला असूनही इच्छापूर्ती करणारा आहे.
स तु मत्सुतया घोरः कथं नाम उपास्यते। मुनय ऊचुः-। ऐश्वर्यमवगच्छस्व शंकरस्य सुरासुराः
तो भयंकर माझा जावई म्हणून कसा पूजला जाईल? तेव्हा ऋषी म्हणाले — देव आणि दैत्य ज्याचे ऐश्वर्य मान्य करतात, त्या शंकराचे सामर्थ्य ओळख.
आराध्यमानपादाब्ज युगलाश्च सुनिर्वृताः। यस्योपयोगि यद्रूपं तेन तत्प्रार्थ्यते चिरम्
ज्यांच्या चरणकमळांची भक्ती केली जाते, ते पूर्ण समाधानी होतात; त्याला जे रूप योग्य वाटते, तेच दीर्घकाळ इच्छिले जाते.
घोरं तपस्यते बाला तेन रूपेण निर्वृता। यत्सा व्रतानि दिव्यानि नयिष्यति समापनम्
ती कन्या कठोर तप करत आहे, त्या रूपात तृप्त आहे; ती दिव्य व्रते पूर्ण करील.
तदत्रावहिता तावदस्मास्वेव भविष्यति। इत्युक्त्वा गिरिणा सार्द्धं ययुर्यत्रास्ति शैलजा
म्हणून, ती या संकल्पात असताना, ती आपल्या जवळच राहील; असे म्हणून, पर्वतराजासोबत ते जिथे शैलजा होती तिथे गेले.
जितार्कज्वलनज्वाला तपस्तेजोमयीह्युमा। प्रोक्ता सा मुनिभिः स्निग्धं मानिन्याह वचोर्थवत्
तिचे तप जिंकलेल्या सूर्य आणि अग्नीच्या ज्वाळेपेक्षाही तेजस्वी होते, ते ऋषींनी प्रेमाने गौरविले; त्यांनी त्या अभिमानी कन्येला अर्थपूर्ण शब्दांनी संबोधले.
नाहं क्षुद्रात्किलेच्छामि ॠते शर्वात्पिनाकिनः। स्थितं च तारतम्येन प्राणिनां परमर्द्धिदं
मी कधीही लहान कुणालाही इच्छित नाही, फक्त पिनाकधारी शर्वा सोडून; सर्व प्राण्यांमध्ये त्याचे श्रेष्ठत्व निश्चित आहे, तोच सर्वश्रेष्ठ संपत्ती देणारा आहे.
धीरतैश्वर्यकार्याणि प्रमाणमतुलं महत्। यस्मान्न किंचिदपरं यच्च यस्मात्प्रवर्तते
त्याची धैर्य, ऐश्वर्य आणि कृत्ये यांची तुलना नाही; त्याच्यापासूनच सर्व काही उद्भवते, त्याच्याशिवाय दुसरे काहीही नाही.
यस्यैश्वर्यमनाद्यंतं तमहं शरणं गता। समः सव्यवसायश्च दीर्घेण विपरीतकः
ज्याचे ऐश्वर्य अनादि आणि अनंत आहे, त्याच्याच मी आश्रयाला गेले आहे; तो सर्वांना समान, दृढनिश्चयी आणि दीर्घकाळ कोणालाही विरोध न करणारा आहे.
एवं निशम्य ते वाचं देव्या मुनिवरास्तदा। आनंदाश्रुपरीताक्षाः सस्वजुस्तां तपस्विनीं
देवीचे हे शब्द ऐकून, श्रेष्ठ ऋषी आनंदाश्रूंनी डोळे भरून त्या तपस्विनीला प्रेमाने मिठी मारली.
ऊचुश्च परमप्रीताः शैलजां मधुरं वचः। ॠषय ऊचुः। अत्यद्भुतमहो पुत्रि ज्ञानमूर्तिरिवामला
ते अत्यंत आनंदित होऊन शैलजेला मधुर शब्दांनी म्हणाले — ऋषी म्हणाले — अरे वा, कन्ये, तू जणू ज्ञानमूर्तीच आहेस, अगदी निर्मळ.
प्रसादयसि नो भावं भवभावप्रतिश्रयात्। ननु विद्मो वयं तस्य देवस्यैश्वर्यमद्भुतम्
भवभवाच्या आश्रयाने तू आमचे मन आनंदित केलेस; खरेच, त्या देवाचे अद्भुत ऐश्वर्य आम्हाला माहीत आहे.
त्वन्निश्चयस्य दृढतां वेत्तुं वयमिहागताः। अचिरादेव तन्वंगि कामस्त्वेष भविष्यति
तुझ्या निश्चयाची दृढता पाहण्यासाठीच आम्ही येथे आलो आहोत; लवकरच, सुंदरी, तुझी ही इच्छा पूर्ण होईल.
आदित्यस्स प्रभो याति रत्नेभ्यः का द्युतिः पृथक्। कोऽर्थो वर्णान्स्वकांस्त्यक्त्वा तथा त्वं गिरिशं विना
सूर्य अस्ताला गेल्यावर रत्नांची वेगळी कांती कुठे उरते? आपले रंग सोडण्यात काय अर्थ? तसंच, गिरीशाशिवाय तुझं काहीच अर्थ नाही.
यामो नेकाभ्युपायेन तमभ्यर्थयितुं वयम्। अस्माकमपि चैषोर्थः सुतरां हृदि वर्तते
आम्ही अनेक उपायांनी त्याची विनंती करायला जाऊ; ही इच्छा आमच्या हृदयातही खोल रुजली आहे.
अतस्त्वमेव सा बुद्धिर्यतो नीतिस्त्वमेव हि। अतो निःसंशयं कार्यं शंकरोपि विधास्यति
म्हणून, तूच खरी बुद्धी आहेस, कारण तूच खरी नीती आहेस; त्यामुळे, शंकरही हे नक्कीच पूर्ण करील.
इत्युक्त्वा पूजितास्सर्वे मुनयो गिरिकन्यया। प्रययुर्गिरिशं द्रष्टुं प्रस्थं हिमवतो महत्
असे म्हणून, सर्व ऋषी शैलजेकडून सन्मानित होऊन, हिमवंताच्या महान निवासस्थानी गिरीशाला भेटायला निघाले.
गंगांभः प्लावितात्मानः पिंगाबद्धजटासटाः। भृंगानुयातपाणिस्थ मंदारकुसुमस्रजः
गंगाजलात स्नान करून, पिंगट जटांनी बांधलेल्या केसांनी, हाताभोवती भुंगे गुंफलेले, मंदार फुलांच्या माळांनी सजलेले होते.
संप्राप्य तु गिरेः प्रस्थं ददृशुः शंकराश्रमम्। प्रशांताशेषसत्वौघं पर्यस्तिमितकाननम्
डोंगराच्या पठारावर पोहोचल्यावर त्यांनी शंकराचं आश्रम पाहिलं, जिथे सगळीकडे शांतता होती, सर्व प्राणी निवांत होते आणि आजूबाजूचं जंगलही स्तब्ध झालं होतं.
निःशब्दक्षोभसलिल प्रयातं सर्वतो दिशम्। तत्रापश्यंस्ततोद्वारि वीरकं वेत्रपाणिनम्
सर्व दिशांना पाणी अगदी शांत आणि निःशब्द होतं; तिथे, तलावाच्या प्रवेशद्वारी, मी एक पहारेकरी पाहिला, ज्याच्या हातात काठी होती.
तमेते मुनयः पूज्या विनीताः कार्यगौरवात्। ऊचुर्मधुरभाषाभिस्ते वाचं वाग्मिनां वराः
त्या पूज्य ऋषींनी, आपल्या कार्याच्या महत्त्वामुळे नम्रपणे, गोड शब्दांत त्याच्याशी संवाद साधला; ते सर्व वक्तृत्वात अग्रेसर होते.
द्रष्टुं वयमिहायाताः शंकरं गुणनायकं। त्रिलोचनं विजानीहि सुरकार्यप्रचोदिताः
आम्ही इथे शंकराला, गुणांचा अधिपती आणि त्रिनेत्र असलेल्या देवाला पाहायला आलो आहोत; आम्ही देवांच्या कार्यासाठी पाठवले गेलो आहोत, हे जाण.
त्वमेव नो गतिस्तत्र यथाकालानतिक्रमः। स्यात्प्रार्थनैषा प्रायेण प्रतीहारमयी प्रभो
आम्हाला तिथे नेण्याचा मार्ग फक्त तुझ्याकडेच आहे, जेणेकरून योग्य वेळी कोणतीही विलंब होणार नाही; आमची विनंती मुख्यतः आत प्रवेश मिळवण्याबद्दल आहे, प्रभो.
इत्युक्तो मुनिभिः सोथ गौरवात्तानुवाच ह। सवनस्यापरां संध्यां कर्तुं मंदाकिनीं गतः
ऋषींनी असं सांगितल्यावर त्याने आदराने उत्तर दिलं: 'ते मंदाकिनीला संध्याकाळची पूजा करण्यासाठी गेले आहेत.'
क्षणेन भाविता विप्रास्ततो द्रक्ष्यथ शूलिनम्। इत्युक्ता मुनयस्तस्थुर्यत्नात्कार्यविचक्षणाः
'थोड्याच वेळात, ब्राह्मणांनो, तुम्ही त्रिशूळधारी देवाला पाहाल.' असं सांगितल्यावर, ते ऋषी आपलं कार्य लक्षपूर्वक पार पाडत तिथेच थांबले.
गंभीरांबुधरं प्रावृट्तृषिताश्चातका यथा। तथा क्षणेन निष्पन्न समाचारक्रियाविधिम्
जसा पावसाळ्यात तहानलेले चातक पक्षी गडगडणाऱ्या मेघाची वाट पाहतात, तसंच क्षणात सर्व विधी पूर्ण झाले.
वीरासनकृतोद्देशं मृगचर्मनियामितम्। ततो विनीतो जानुभ्यामवलंब्य महीं मुदा
वीरासनासाठी ठरवलेल्या जागी, मृगाच्या कातडीवर, तो नम्रपणे आनंदाने गुडघ्यावर बसला.
उवाच वीरको देवं प्रणयैकसमाश्रयम्। संप्राप्ता मुनयः सप्त द्रष्टुं त्वां दीप्ततेजसं
वीरकाने त्या एकमेव आश्रयदात्या देवाला सांगितलं: 'सप्त ऋषी तुम्हाला, तेजस्वी देवाला, भेटायला आले आहेत.'
विभो समादिश द्रष्टुं ततो ध्यानमिहार्हसि। इत्युक्तो धूर्जटिस्तेन वीरकेण महात्मना
'प्रभो, त्यांना दर्शन देण्याची आज्ञा द्या; त्यानंतर तुम्ही ध्यानात जा.' असं वीरकाने त्या महात्म्याला सांगितलं.
भ्रूभंगसंज्ञया तेषां प्रवेशाज्ञां ददौ तदा। मूर्द्धकंपेन तान्सप्त वीरकोपि महामुनीन्
त्याने भुवयांच्या हलक्याशा हालचालीने त्यांना प्रवेशाची परवानगी दिली; वीरकानेही डोक्याने इशारा करून त्या सात महान ऋषींना बोलावलं.