तमुवाच विभो पाहि पाहि पापर्द्धिकादथ । तपसा किं च धर्मेण मौनेन च जपेन च
ती त्याला म्हणाली, 'प्रभो, पापाच्या शत्रूपासून मला वाचवा, वाचवा. तप, धर्म, मौन किंवा जप यांपैकी कशानेही असो.'
भीतत्राणात्परं नान्यत्पुण्यमस्ति तपोधन । एवमुक्तवती भीता सालसांगी तपस्विनम्
भीतीत असलेल्या माणसाला वाचवण्यासारखे पुण्य दुसरे नाही, हे तपस्वी. असे म्हणून ती घाबरून त्याला बिलगली.
तावत्प्राप्तः सदुष्टात्मा सर्वजीवप्रबंधकः । वृंदादेवी भयत्रस्ता हरिकंठे समाश्लिषत्
तेवढ्यात सर्व जीवांना पकडणारा तो दुष्ट तिथे आला. भयाने थरथर कापणारी वृंदा हरिच्या गळ्यात बिलगली.
सुखस्पर्शं भुजाभ्यां सा शोकवल्लीव लिंगिता । तवालिंगनभावेन पुनरेव भविष्यति
ती त्याच्या मिठीत सुखाचा स्पर्श अनुभवत, दुःखाच्या वेलीसारखी त्याला घट्ट बिलगली. तुझ्या मिठीमुळे ती पुन्हा पूर्वीसारखी होईल.
शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम्
सर्व अंगांनी युक्त असलेले हे शिर, गुणांनी तुझ्या पतीपेक्षा श्रेष्ठ आहे. आता, स्त्री, पतीसाठी तू त्या सुंदर सभागृहात जा.
सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः
म्हणून त्या तपस्व्याने सांगितल्यावर ती चित्रशाळेत गेली. तिने दिव्य पलंगावर चढून आपल्या प्रियकराचे शिर उचलले.
चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति
ती डोळे मिटून, उत्कट ओढीने त्याच्या ओठांवरून अमृतासारखे पाणी प्यायली; आणि त्या क्षणी राजाने जलंधराचा रूप घेतले.
तत्कांतसदृशाकारस्तद्वक्षस्तद्वदुन्नतिः । तद्वाक्यस्तन्मनोभावस्तदासीज्जगदीश्वरः
त्याचे रूप तिच्या प्रियासारखेच होते, छाती व उंचीही तशीच, बोलणे आणि मनही तसेच; अशा प्रकारे तो जगाचा स्वामी झाला.
अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे
मग आपल्या प्रियाचा पूर्ण देह पाहून तिने सांगितले, "स्वामी, मी तुला हवे ते करीन; मला सांग, तुझे मन काय आहे ते ऐकू दे."
वृंदावचनमाकर्ण्य प्राह मायासमुद्रजः । शृणु देवि यथा युद्धं वृत्तं शंभोर्मया सह
वृंदेचे बोलणे ऐकून मायासागरातून जन्मलेला म्हणाला, "देवी, ऐक, शंभू आणि माझ्यातील युद्ध कसे घडले ते सांगतो."
प्रिये रुद्रेण रौद्रेण छिन्नं चक्रेण मे शिरः । तावत्वत्सिद्धियोगाच्च त्वद्गतेन ममात्मना
प्रिये, रुद्राच्या भयंकर चक्राने माझे डोके छाटले गेले; पण तुझ्या सामर्थ्यामुळे आणि माझ्या आत्म्याचा तुझ्याशी संयोग झाल्यामुळे,
छिन्नं तदत्र चानीतं जीवितं तेंगसंगतः । प्रिये त्वं मद्वियोगेन बाले जातासि दुःखिता
ते छाटलेले डोके इथे आणले गेले आणि माझे प्राण त्याच्याशी एकरूप झाले; प्रियेस, माझ्या वियोगामुळे तू दु:खी झालीस, बाळ.
क्षंतव्यं विप्रियं मह्यं यत्त्वां त्यक्त्वा रणं गतः । इत्यादि वचनैस्तेन वृंदा संस्मारिता तदा
माझ्याकडून तुझ्याशी वाईट झाले, मी तुला सोडून युद्धाला गेलो, हे क्षमा कर; अशा शब्दांनी त्याने त्या वेळी वृंदेला सर्व आठवण करून दिली.
तांबूलैश्च विनोदैश्च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । अथ वृंदारिका देवी सर्वभोगसमन्विता
तांबूल, खेळ, सुंदर वस्त्रे आणि अलंकार यांनी मग देवी वृंदारिका सर्व सुखांचा अनुभव घेत होती.
प्रियं गाढं समालिंग्य चुचुंब रतिलोलुपा । मोक्षादप्यधिकं सौख्यं वृंदा मोहनसंभवम्
प्रियाला घट्ट मिठी मारून, ती उत्कटतेने त्याला चुंबन देत होती; मोहातून उत्पन्न झालेले, मुक्तीपेक्षाही अधिक सुख वृंदेला मिळाले.
मेने नारायणो देवो लक्ष्मीप्रेमरसाधिकम् । वृंदां वियोगजं दुःखं विनोदयति माधवे
नारायण देवाला लक्ष्मीच्या प्रेमाचा अमृतरसही याहून अधिक वाटला; माधवाने वृंदेच्या वियोगाचे दु:ख दूर केले.
तत्क्रीडाचारुविलसद्वापिका राजहंसके । तद्रूपभावात्कृष्णोऽसौ पद्मायां विगतस्पृहः
त्या रम्य खेळात, सुंदर हंस असलेल्या तलावाजवळ, तिच्या रूपामुळे आणि भावनेमुळे कृष्णाला पद्मेची इच्छा उरली नाही.
अभूद्वृंदावने तस्मिंस्तुलसीरूप धारिणी । वृंदांगस्वेदतो भूम्यां प्रादुर्भूताति पावनी
त्या वृंदावनात तिने तुळशीचे रूप घेतले; वृंदेच्या अंगातून आलेल्या घामातून ती पृथ्वीवर प्रकट झाली, अत्यंत पवित्र.
वृंदांग संगजं चेदमनुभूय सुंखं हरिः । दिनानि कतिचिन्मेने शिवकार्यं जगत्पतिः
वृंदेच्या अंगसंगातून मिळालेले सुख अनुभवून, हरिने काही दिवस शिवाचे कार्य मनात घेतले.
एकदा सुरतस्यांते सा स्वकंठे तपस्विनम् । वृंदा ददर्श संलग्नं द्विभुजं पुरुषोत्तमम्
एकदा, त्यांच्या रमणीनंतर, वृंदेला आपल्या गळ्यात बिलगलेला, दोन भुजांचा, तपस्वी आणि श्रेष्ठ पुरुष दिसला.
तं दृष्ट्वा प्राह सा कंठाद्विमुच्य भुजबंधनम् । कथं तापसरूपेण त्वं मां मोहितुमागतः
त्याला पाहून तिने गळ्यातील आणि हातातील मिठी सोडली आणि विचारले, "तपस्वी रूप घेऊन तू मला मोहात कसे पाडलेस?"
निशम्य वचनं तस्याः सांत्वयन्प्राह तां हरिः । शृणु वृंदारिके त्वं मां विद्धि लक्ष्मीमनोहरम्
तिचे बोलणे ऐकून, हरिने तिला शांत केले आणि म्हणाला, "वृंदारिके, ऐक, मी लक्ष्मीला मोहून टाकणारा आहे, हे जाण."
तव भर्ता हरं जेतुं गौरीमानयितुं गतः । अहं शिवः शिवश्चाहं पृथक्त्वे न व्यवस्थितौ 6.15.
तुझा पती हराला जिंकायला आणि गौरीला आणायला गेला; मीच शिव आहे आणि शिवही मीच आहे — आमच्यात काही वेगळेपण नाही.
जालंधरो हतः संख्ये भज मामधुनानघे । नारद उवाच- इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा विषण्णवदनाभवत् । ततो वृंदारिका राजन्कुपिता प्रत्युवाच ह
जलंधर युद्धात मारला गेला; आता, निष्पापे, मला स्वीकार. नारद म्हणतो — विष्णूचे हे शब्द ऐकून तिचा चेहरा उतरला; मग, राजन, वृंदारिका रागावून उत्तर देऊ लागली.
रणे बद्धोऽसि येन त्वं जीवन्मुक्तः पितुर्गिरा । विविधैः सत्कृतो रत्नैर्युक्तं तस्य हृता वधूः
युद्धात तुझं बांधणं झालं होतं, आणि वडिलांच्या आज्ञेने तुला जिवंत असतानाच मुक्त केलं गेलं; अनेक मौल्यवान रत्नांनी तुझं सन्मान केलं गेलं, पण तरीही तुझी पत्नी तुझ्याकडून हिरावली गेली.
पतिर्धर्मस्य यो नित्यं परदाररतः कथम् । ईश्वरोऽपि कृतं भुंक्ते कर्मेत्याहुर्मनीषिणः
जो नेहमी दुसऱ्याच्या पत्नीमध्ये आसक्त असतो, त्याला धर्माचा स्वामी कसा म्हणावं? ज्ञानी लोक म्हणतात, स्वतः देवही आपल्या कर्माचे फळ भोगतो.
अहं मोहं यथानीता त्वया माया तपस्विना । तथा तव वधूं माया तपस्वीकोऽपि नेष्यति
जसं तू, तपस्वी, आपल्या मायेनं मला भ्रमात पाडलंस, तसंच दुसरा एखादा तपस्वी आपल्या मायेनं तुझी पत्नी घेऊन जाईल.
इति शप्तस्तथा विष्णुर्जगामादृश्यतां क्षणात् । सा चित्रशालापर्यंकः स च तेऽथप्लवंगमाः
अशा प्रकारे शाप मिळाल्यावर, विष्णू क्षणात अदृश्य झाला; ती सुंदर सभा, पलंग आणि तुझ्यासोबत आलेले सर्वजणही नाहीसे झाले.
नष्टं सर्वं हरौ याते वनं शून्यं विलोक्य सा । वृंदा प्राह सखीं प्राप्य जिह्मं तद्विष्णुना कृतम्
हरि निघून गेल्यावर सर्व काही नाहीसं झालं; जंगल ओस पडलेलं पाहून, वृंदा आपल्या सखीला भेटली आणि म्हणाली, 'हे सर्व विष्णूनं फसवणूक करून केलं.'
त्यक्तं पुरं गतं राज्यं कांतः संदेहतां गतः । अहं वने विदित्वैतत्क्व यामि विधिनिर्मिता
नगर सोडून दिलंय, राज्यही गेलंय, प्रियकराचा काही ठावठिकाणा नाही; हे सर्व जंगलात समजल्यावर, मी आता कुठे जावं, असं विधीनं ठरवलंय.