शंकरस्तमथाकर्ण्य मधुरं मदनाश्रयम्। सस्मार दक्षतनयां दयितां रंतुमानसः
शंकराने तो मधुर, मदनाचा आवाज ऐकून, दक्षकन्येची, आपल्या प्रिय पत्नीची आठवण काढली आणि रमणाची इच्छा केली.
ततः शिवस्य शनकैस्तिरोधा याति निर्मला। समाधिभावना तस्थौ लक्ष्य प्रत्यक्षरूपिणी
मग शंकराच्या निर्मळ ध्यानाची छाया हळूहळू नाहीशी झाली, आणि ते लक्ष्य प्रत्यक्ष स्वरूपात उरले.
ततस्तन्मयतां यातः प्रत्यूह पिहिताशयः। विवेश विबुधाधीशो विकृतिं मदनात्मिकाम्
मग, त्या अवस्थेत पूर्णपणे रंगून, अडथळ्यांनी मन झाकले गेले, देवांचा स्वामी मदनाच्या विकृतीत प्रवेश केला.
ईषत्क्रोधसमाविष्टो धैर्यमालंब्य धूर्जटिः। निरस्यमदनंस्थित्वायोगमायासमावृतः
थोडा राग मनात येऊन, धैर्यावर आधार घेत धूर्जटीने मदनाला दूर केले आणि योगाच्या प्रयत्नात मग्न राहिला.
स तया माययाविष्टो जज्वाल मदनस्ततः। इच्छाशरीरो दुर्ज्ञेयो दोषावासो महाशयः
त्या मायेमुळे मदनाचा देह इच्छा आणि मोहांनी व्यापला गेला. तो समजायला कठीण, दोषांनी भरलेला आणि मोठ्या हेतूचा होता.
हृदयान्निर्गतः सोथ वासनाव्यसनात्मकः। बहिस्थलं समासाद्य उपतस्थे झषध्वजः
तो हृदयातून बाहेर पडला, वासनांच्या व्यसनाने भरलेला होता. मग बाहेरच्या जागी पोहोचून, मत्स्यध्वजाने आपली जागा घेतली.
अनुयातो हि साह्येन मित्रेण मधुना सह। सहकारतरोर्दृष्ट्वा मंदमारुतनिर्धुतं
त्याच्या मित्र साह्य आणि मधु यांच्यासोबत तो पुढे गेला. मंद वाऱ्याने डुलणारी आंब्याची फुले पाहून—
स्तबकं मदनो रम्यं हरवक्षसि सत्वरं। मुमोच मोहनं नाम मार्गणं मकरध्वजः
मकरध्वज मदनाने हऱ्याच्या छातीवर मोहक फुलांचा गुच्छ, मोह नावाचा गोंधळवणारा बाण झटकन सोडला.
स तस्य हृदये शुद्धे नामशाली महाशरः। पपात परुषः प्रांशुः पुष्पबाणो विमोहनः
तो प्रसिद्ध, कठोर आणि उंच फुलांचा बाण, विमोहन नावाचा, हऱ्याच्या शुद्ध हृदयात पडला.
ततः करणसंदोहे विद्धे तु हृदये भवः। बभूव भूतपो कंप्य धैर्योपि मदनोन्मुखः
इंद्रियांच्या संमेलनात, हृदय भेदले गेले तेव्हा, भूतांचा स्वामी भवा, आपले धैर्य असूनही, मदनाकडे वळला आणि हलला.
ततः प्रभुत्वाद्भावानामावेशं स्वमपश्यत। वाक्यं बहु बभाषेथ प्रत्यूहप्रसवात्मकं
मग, भावनांचा जोरदार प्रवाह अनुभवून, त्याने स्वतःवर आलेली ती अवस्था पाहिली आणि अनेक अडथळ्यांनी भरलेली वचने बोलू लागला.
ततः कोपानलोद्भूत घोर हुंकारभीषणे। बभूव वदने नेत्रं तृतीयमनलाकुलं
मग रागाच्या ज्वाळेतून, भयंकर आणि भीतीदायक हुंकार निघाला; त्याच्या चेहऱ्यावर तिसरे डोळे प्रकट झाले, ज्वाळांनी पेटलेले.
रुद्रस्य रौद्रवपुषो जगत्संहारभैरवम्। तदंतिकस्थे मदने व्यस्फारयत धूर्जटिः
रौद्र रूपातील रुद्र, जगाचा संहार करणारा, त्या मदनाजवळ तिसरे डोळे उघडले.
तन्नेत्रविस्फुलिंगेन क्रोशतां नाकवासिनाम्। गमितो भस्मतां तूर्णं कंदर्पः कामदर्पकः
त्या डोळ्यातून निघालेल्या ज्वाळेने, स्वर्गवासी ओरडत असताना, कामदेव, अभिमानाचा विजेता, क्षणात राख झाला.
स तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवोनलः। व्यजृंभत जगद्दग्धुं ज्ञात्वा हुंकारघस्मरं
त्याला राख करून, हराच्या डोळ्यातून निघालेली आग पसरू लागली, जग जाळण्यासाठी, त्या हुंकाराच्या भस्म करणाऱ्या शक्तीला जाणून.
ततो भवो जगद्धेतोर्व्यभजज्जातवेदसम्। सहकारे मधौ चन्द्रे सुमनः स्स्वपरेष्वपि
मग, जगाच्या भल्यासाठी, भवानं ती ज्वाळा विभागली: आंब्याच्या झाडात, वसंत ऋतूत, चंद्रात, फुलांमध्ये आणि इतर ठिकाणी.
भृंगेषु कोकिलास्ये च विभागेन स्मरानलं। स बाह्याभ्यंतरे विद्धो हरोथ स्मरमार्गणैः
त्याने स्मराची आग भुंगे, कोकिळेच्या तोंडात आणि वेगवेगळ्या रूपांत वाटली; त्यामुळे हरालाच बाहेरून आणि आतून प्रेमबाणांनी छेदले गेले.
भागेष्वेतेषु संविष्टं वीक्षती बहुनाशनं। विभक्तं लोकसंक्षोभकरं दुर्वारजृंभितं
ती ज्वाळा अशा रूपांत स्थिर झालेली, अनेकांना भस्म करणारी, विभागलेली, लोकांना अस्वस्थ करणारी आणि आवरता न येणारी दिसली—
तत्प्राप्तिस्नेहसंपूर्णकामेन हृदये किल। ज्वलन्नहर्निशं भीमो दुःखस्य वशगोऽभवत्
त्या मिलनाच्या इच्छेने आणि प्रेमाने हृदय भरलेले, तो दिवस-रात्र जळत राहिला, भयंकर आणि दुःखाच्या अधीन झाला.
विलोक्य हरहुंकार ज्वालाभस्मीकृतं स्मरं। विललाप रतिः क्रूरं बंधुना मधुना सह
हराच्या हुंकाराच्या ज्वाळेने स्मर राख झाल्याचे पाहून, रतीने आपल्या सखी मधुसह दु:खी आक्रोश केला.
ततो विलप्य बहुशो मधुना परिसांत्विता। जगाम शरणं देवमिंदुमौलित्रिलोचनं
मग, खूप रडून आणि मधुने धीर दिल्यावर, तिने चंद्रमौळी त्रिनेत्र देवतेच्या चरणी आश्रय घेतला.
भृंगानुयातां संगृह्य पुष्पितां सहकारजां। लतां पत्रद्रुमच्छन्नां जातां परभृतां सखीं 1.43.
भुंग्यांनी वेढलेली, फुलांनी बहरलेली आंब्याची वेल, झाडांच्या पानांनी झाकलेली, तिने घेतली आणि त्या वेळी कोकिळेची सखी झाली.
निबध्य तु जटाजूटं कुटिलैरलकै रतिः। उद्वर्त्य गात्रं शुभ्रेण हृद्येन स्मरभस्मना
रतीने आपल्या कुरळ्या केसांनी जटा बांधल्या आणि शुद्ध, सुगंधी कामभस्म अंगाला लावलं.
जानुभ्यामवनिं गत्वा प्रोवाचेन्दुविभूषणम्। रतिरुवाच। नमः शिवायास्तु मनोमयाय जगन्मयायाद्भुतवर्त्मने नमः
ती गुडघ्यावर बसून जमिनीवर वाकली आणि चंद्रमौळीला म्हणाली—रती म्हणाली—मनाने बनलेल्या, जग व्यापणाऱ्या, अद्भुत मार्ग असलेल्या शिवाला नमस्कार असो.
नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय। नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमोस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय
देवतांनी नेहमी पूजिल्या जाणाऱ्या, भक्तांवर नेहमी दया करणाऱ्या शिवाला नमस्कार. भवाचा, सृष्टीचा आद्य कारण असलेल्या, मनातील वासना नष्ट करणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमोस्तु मायामदनाश्रयाय नमो निसर्गामलभूषिताय। नमोस्त्वमेयाय गुणायनाय नमोस्तु सिद्धाय पुरातनाय
माया आणि मदनाचा आधार असलेल्या, नैसर्गिक पवित्रतेने शोभलेल्या तुला नमस्कार. मोजता न येणाऱ्या, गुणांचा खजिना असलेल्या, सिद्ध, प्राचीन तुला नमस्कार.
नमः शरण्याय नमो गुणाय नमोस्तु ते भीमगणानुगाय। नमोस्तु नानाभुवनर्द्धिकर्त्रे नमोस्तु भक्ताभिमतप्रदाय
शरण देणाऱ्या, गुणस्वरूप असलेल्या, भीषण गणांबरोबर असणाऱ्या तुला नमस्कार. अनेक जगांना समृद्ध करणाऱ्या, भक्तांच्या इच्छांची पूर्तता करणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमोथ कर्मप्रसवे नमः सदा अनंतरूपाय सदैव तुभ्यम्। असह्यकोपाय सदैव तुभ्यं शशांकचिह्नाय नमोस्तु तुभ्यम्
कर्माचा मूळ असलेल्या, अनंत रूप असलेल्या तुला नेहमी नमस्कार. सहन न होणाऱ्या राग असलेल्या, चंद्रचिन्ह असलेल्या तुला नेहमी नमस्कार.
असीमलीलापरमस्तुताय वृषेंद्रयानाय पुरांतकाय। नमः प्रसिद्धाय महौषधाय नमोस्तु नानाविधरूपकाय
असीम लीला असलेल्या, वृषभावर बसणाऱ्या, त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्या तुला नमस्कार. प्रसिद्ध, महान औषध असलेल्या, अनेक रूपे धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमोस्तु कालाय नमः कलाय नमोस्तु ते कालकलातिगाय। चराचराचार्यविचार्यवर्यमाचार्यमुत्प्रेक्षितभूतसर्गं
काळाला, कलेला नमस्कार. काळ आणि कला यांना ओलांडणाऱ्या तुला नमस्कार. चराचरांचा श्रेष्ठ गुरु, सर्व सृष्टीचे चिंतन करणाऱ्या तुला नमस्कार.