गृहीतार्घम्मुनिश्रेष्ठमपृच्छत्श्लक्ष्णया गिरा। कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननांबुजः
अर्घ्य स्वीकारल्यानंतर, फुललेल्या कमळासारख्या चेहऱ्यानं पर्वतानं त्या श्रेष्ठ ऋषीला हळुवार शब्दांत कुशलता आणि तपश्चर्येची विचारणा केली.
मुनिरप्यद्रिराजानमपृच्छत्कुशलं तदा। नारद उवाच-। अहो धर्मोचितस्तेऽस्ति संनिवेशो महागिरे
त्याच वेळी ऋषीनेही पर्वतराजाची कुशलता विचारली. नारद म्हणाले: 'हे महापर्वता, तुझं वास्तव्य खरंच धर्माला अनुरूप आहे.'
पृथुत्वं मनसा तुल्यं कंदराणां तवानघ। गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते
तुझं विशालपण मनानं तुझ्या गुहांसारखंच आहे, हे निष्पापा; तुझे गुणांचे वजन सर्व स्थावरांपेक्षा जास्त आहे.
प्रसन्नता च तोयस्य मुनिभ्यश्चाधिका तव। न लक्षयामः शैलेन्द्र कुत्राविनयिता स्थिता
तुझी प्रसन्नता पाण्यापेक्षा आणि ऋषींपेक्षाही जास्त आहे; हे पर्वतराजा, तुझ्यात कुठेही अभिमानाचा लवलेशही दिसत नाही.
नाना तपोभिर्मुनिभिर्ज्वलनार्कसमप्रभैः। पावनैः पावितो नित्यं त्वं कंदरसमाश्रयैः
अग्नी आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी, विविध तपश्चर्या करणाऱ्या ऋषींच्या गुहांमध्ये वास्तव्यामुळे तू नेहमीच पवित्र राहतोस.
अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः। पितुर्गृहइवासीना देवगंधर्वकिन्नराः
स्वर्गातील सुखांपासून विरक्त झालेले देव, गंधर्व आणि किन्नर, स्वर्गातील विमानांची पर्वा न करता, वडिलांच्या घरीच राहतात.
अहो धन्योसि शैलेन्द्र यस्य ते कंदरं हरः। अध्यास्ते लोकनाथो हि रामध्यानपरायणः
अहो, पर्वतराजा, तू किती भाग्यवान आहेस! तुझ्या गुहेत स्वतः लोकांचा स्वामी, हर, जो रामाच्या ध्यानात मग्न असतो, तो वास करतो.
इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा। हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया
देवर्षी नारदांनी आदराने असे बोलल्यावर, हिमालयाची राणी मेना, त्या ऋषींच्या दर्शनाची इच्छा धरून,
अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका। लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निकेतनम्
ती आपल्या मुलीसह आणि काही दासींसह, लाज आणि प्रेमाने वाकलेली, घरात प्रवेशली.
यत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी। तं दृष्ट्वा तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा
जिथे तो महान ऋषी पर्वतराजासोबत बसला होता, तिथे त्या तेजस्वी ऋषीला पाहून पर्वतराजाची प्रियसी,
ववंदे गूढवदना पाणिपद्मकृताञ्जलि। तां विलोक्य महाभागां देवर्षिरमितद्युतिः
तिने चेहरा थोडा झाकून, कमळासारख्या हातांनी नमस्कार केला; तिला पाहून, नेहमीप्रमाणे तेजाने उजळलेले, ते ऋषी,
आशीर्भिरमृतोद्गाररूपाभिस्तां व्यवर्द्धयत्। ततो विस्मितचित्ता तु हिमवद्गिरिपुत्रिका
अमृतासारख्या आशीर्वादांनी तिचे कल्याण केले; मग हिमालयाची कन्या, मनात आश्चर्याने भरून,
एक्षिष्ट नारदं देवी मुनिमद्भुतरूपिणम्। एहि वत्सेति साप्युक्ता ॠषिणा स्निग्धया गिरा
त्या अद्भुत रूप असलेल्या नारद ऋषीकडे पाहू लागली; 'ये बाळा,' असे त्या ऋषीने प्रेमळ शब्दांत सांगितले.
कंठे गृहीत्वा पितरमङ्के सा तु समाविशत्। उवाच माता तां देवीमभिवंदय पुत्रिके
तिने वडिलांना गळ्यात धरले आणि त्यांच्या मांडीवर बसली; तिच्या आईने तिला सांगितले, 'बाळा, देवीला नमस्कार कर.'
भगवंतं तपोधन्यं पतिमाप्स्यसि संमतम्। इत्युक्ता तु ततो मात्रा वस्त्रेण पिहितानना
'तुला तपश्चर्येने पावन असा पती मिळेल,' असे तिच्या आईने सांगितले; मग तिने वस्त्राने चेहरा झाकला,
किंचित्कंपितमूर्द्धा तु वाक्यं नोवाच किंचन। ततः पुनरुवाचेदं वाक्यं माता सुतां तदा
डोकं थोडं थरथरत होतं, पण तिने काहीच बोलली नाही; तेव्हा आईने पुन्हा तिला असे सांगितले.
वत्से वंदय देवर्षिं ततो दास्यामि ते शुभम्। रत्नक्रीडनकं रम्यं स्थापितं यच्चिरं मया
'बाळा, देवर्षीला नमस्कार कर; मग मी तुला सुंदर रत्नांचे खेळणे देईन, जे मी खूप दिवस जपून ठेवले आहे.'
इत्युक्ता सा ततो वेगादुद्गत्य चरणौ तदा। ववंदे मूर्ध्नि संधाय पाणिपंकजकुड्मलम्
आईने सांगितल्यावर, ती पटकन उठली आणि कमळासारख्या हातांनी त्यांचे पाय धरून, डोकं टेकवून नमस्कार केला.
कृते तु वंदने तस्या माता सखिमुखेन तु। चोदयामास शनकैस्तस्याः सौभाग्यदर्शिताम्
तिने नमस्कार केल्यावर, तिच्या आईने सखीच्या माध्यमातून हळूच तिला आपले सौभाग्य दाखवायला प्रोत्साहित केले.
शरीरलक्षणानां च परिज्ञानाय कौतुकात्। स्त्रीस्वभावात्स्वदुहितुश्चिंतां हृदि समुद्वहन्
शरीरावरील गुण ओळखण्यासाठी आणि मुलीबद्दल आईच्या मनातील नैसर्गिक काळजीने, तिने मनात विचार केला.
ज्ञात्वा तदिंगितं शैलो महिष्याहृदयेन तु। अनुदीर्णाकृतिर्मेने रम्यमेतदुपस्थितम्
हे ओळखून, पर्वतराजाने आपल्या पत्नीच्या मनातून, हे सुंदर घडलेले घडामोड घडली असे मानले.
चोदितः शैलमहिषी सख्या मुनिवरस्ततः। स्मिताननो महाभागो वाक्यं प्रोवाच नारदः
पर्वतराणी आणि सखीने सुचवल्यावर, तो तेजस्वी आणि हसरा ऋषी, नारद, असे बोलला:
न जातोऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जितः। उत्तानहस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः
'हे सुभगे, हिच्यासाठी अजून पती जन्मलेला नाही, आणि योग्य चिन्हेही नाहीत; तिचे हात नेहमी वरचेवर असतात, आणि पाय एकसारखे नाहीत.'
सुच्छायास्या भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते। श्रुत्वैतत्संभ्रमाविष्टो ध्वस्तधैर्यो हिमाचलः
'हिचा रंग फार सुंदर असेल; यापेक्षा जास्त काय सांगावे?' हे ऐकून हिमालयाच्या मनात घबराट दाटली आणि त्याचे धैर्य ढासळले.
नारदं प्रत्युवाचाथ साश्रुकंठो महागिरिः। हिमवानुवाच-। संसारस्यातिदोषस्य दुर्विज्ञेया गतिर्यतः
तेव्हा हिमालय पर्वताने, डोळ्यांत अश्रू आणून, नारदाला उत्तर दिलं : हा संसार फारच दोषांनी भरलेला आहे आणि त्याचा शेवट कसा होईल हे समजणं फार कठीण आहे.
सृष्ट्या चावश्यभाविन्या केनाप्यतिशयात्मना। कर्त्रा प्रणीता मर्यादा स्थिता संसारिणामियम्
सृष्टीच्या आवश्यकतेमुळे, कुणीतरी श्रेष्ठ शक्तीने एक मर्यादा ठरवली आहे; ही मर्यादा सर्व जीवांसाठी निश्चित केली गेली आहे.
यो जायते हि यद्बीजाज्जनितुः सोर्थसाधकः। जनिता चापि जातस्य न कश्चिदिति च स्फुटम्
जे काही जन्माला येतं, ते आपल्या कारणामुळे आणि जन्म देणाऱ्याच्या हेतूसाठीच होतं; आणि एकदा जन्म झाल्यावर, त्या गोष्टीचा खरा कर्ता कोणीच नसतो, हे स्पष्ट आहे.
स्वकर्मणैव जायंते विवधा भूतजातयः। अंडजोह्यंडजाज्जातः पुनर्जायेत मानवः
सर्व प्रकारचे जीव आपापल्या कर्मामुळेच जन्म घेतात; अंड्यातून जन्मणारा जीव अंड्यातूनच येतो, आणि माणूसही पुन्हा माणूस म्हणून जन्म घेऊ शकतो.
मानुषोपि सरीसृप्यां मानुषत्वेन जायते। तत्रापि जातौ श्रेष्ठायां धर्मस्योत्कर्षणेन तु
माणूस जरी सरपटणाऱ्या प्राण्यांमध्ये जन्माला आला, तरी त्याच्यात माणसाचे गुण असतात; आणि अशा जन्मांमध्ये, श्रेष्ठत्व केवळ धर्माच्या उत्कृष्टतेमुळे मिळतं.
अपुत्रजन्मनः शेषाः प्राणिनः समवस्थिताः। मनुजास्तत्र सुतरां नयेन सहधर्मिणः
ज्यांना पुत्र नाही, त्यांना वगळता बाकीचे सर्व जीव जसे आहेत तसेच राहतात; पण माणसांमध्ये, जे धर्माचा मार्ग पाळतात, ते विशेषतः धर्माशी एकरूप होतात.