प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमस्त्वभूत्। अंतरिक्षेऽमराश्चासन्विमानेषु सहस्रशः
त्या वेळी सर्व पवित्र तीर्थस्थानांचे तेज मोठ्या पुण्याचे झाले; आकाशात हजारो देव आपापल्या विमानांत उपस्थित होते.
समहेंद्रजलाधीश वायु वह्नि पुरोगमाः। पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिंस्तुहिन भूधरे1.43.
इंद्र, जलाचे अधिपती, वायू, अग्नि आणि इतरांनी मिळून हिमालयावर फुलांची वृष्टी केली.
जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः। मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महाचलाः
गंधर्वांचे प्रमुख गाऊ लागले आणि अप्सरांचा समूह नाचू लागला; मेरू वगैरे मोठ्या पर्वतांनीही आनंद व्यक्त केला.
तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्याः प्रसृतपाणयः। सागरास्सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः
त्या महान उत्सवाच्या वेळी, दिव्य लोक हात पसरून आले, समुद्र आणि नद्या सर्वत्र एकत्र जमले.
हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः। संसेव्यश्चाधिगम्यश्च साश्रयश्चाचलोत्तमः
त्या वेळी हिमालय पर्वत सर्व चराचर जीवांनी सेविला, गाठला आणि आश्रय घेतला; तो सर्व पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ ठरला.
अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वान्निलयास्तदा। देवनागेंद्रगंधर्वशैललीलावती गणैः
उत्सवाचा अनुभव घेऊन देव, नागांचे राजा, गंधर्व, पर्वतांवरील लीलावती अशा सर्व समूहांसह आपापल्या स्थानावर परतले.
हिमशैलसुता देवी त्वहंपूर्विकया ततः। क्रमेण बुद्धिमानीता विद्याञ्चानलसैर्बुधैः
नंतर हिमालयाची कन्या देवी, पूर्वजन्माच्या पुण्यामुळे, हळूहळू अग्नितज्ञ विद्वानांकडून ज्ञान व विद्या मिळवू लागली.
क्रमेण रूपसौभाग्यप्रबोधैर्भुवनत्रये। संपूर्णलक्षणा जाता हिमालयसुता तथा
हळूहळू रूप, सौभाग्य आणि जागृती यांच्या योगाने, तिन्ही लोकांत हिमालयाची कन्या सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त झाली.
एतस्मिन्नंतरे शक्रो नारदं देवसंमतम्। देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनतत्परः
याच वेळेत, आपलं काम साध्य करण्याच्या उद्देशानं इंद्रानं देवांना मान्य असलेल्या नारद ऋषींचं स्मरण केलं.
स तु शक्रस्य विज्ञाय कांक्षितं भगवांस्तदा। आजगाम मुदा युक्तो महेंद्रस्य निवेशनम्
त्यावेळी, इंद्राचं मन जाणून, आनंदानं भरलेले भगवंत नारद महेंद्राच्या निवासस्थानी आले.
तं तु दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात्। यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः
त्यांना पाहताच सहस्रदृष्टी इंद्र मोठ्या आसनावरून उठले आणि योग्य रीतीनं पाय धुण्याचं पाणी देऊन त्यांचा सन्मान केला.
शक्रप्रणिहितां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि। नारदः कुशलं देवमपृच्छत्पाकशासनम्
इंद्रानं विधिप्रमाणे केलेली पूजा नारदांनी स्वीकारली आणि मग त्यांनी देवांचा स्वामी इंद्राची कुशलता विचारली.
पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः। इंद्र उवाच-। कुशलस्यांकुरस्तावत्संवृत्तो भुवनत्रये
कुशलता विचारल्यावर प्रभू इंद्र म्हणाले: 'तीनही लोकांत कल्याणाचा अंकुर उगवला आहे.'
तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं मया विदितो मुने। वेत्स्येव तत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदितः
त्या फलातून मिळणाऱ्या समृद्धीबद्दल, हे ऋषी, तू मला परिचित आहेस; तुला सर्व काही माहीत आहे, तरीही मी तुला विनंती करतो.
निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने। तद्यथाशैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना
मित्रांना आपली गोष्ट सांगितल्यावर मनाला मोठा आनंद मिळतो; जसं पर्वतकन्या शिवाशी एकरूप व्हावी, तसंच घडावं.
शीघ्रं तथोद्यमः सर्वैरस्मत्पक्षैर्विधीयताम्। अवगम्यार्थमखिलं तत आमंत्र्य नारदः
आपल्या सर्व पक्षांनी हे कार्य लवकरात लवकर करावं; सर्व गोष्ट समजून घेतल्यावर नारदांना असं सांगण्यात आलं.
शीघ्रं जगाम भगवान्हिमशैलनिकेतनम्। तत्र द्वारे स विप्रेंद्रश्चित्रवेत्रलताकुले
भगवंत नारद लगेच हिमालयाच्या निवासस्थानी गेले; तिथे, रंगीबेरंगी काठीच्या झाडांत, प्रवेशद्वारी ब्राह्मणांचा राजा होता.
वंदितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः। सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम्
हिमालय पर्वतानं पुढे येऊन त्या ऋषींचं आदरानं स्वागत केलं; मग दोघं मिळून पृथ्वीला शोभा देणाऱ्या त्या राजवाड्यात गेले.
निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैलेन विस्तृते। महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः
हिमालय पर्वतानं स्वतः सोन्याचं आसन मांडून दिल्यावर, तेजस्वी ऋषी मोठ्या आसनावर बसले.
यथार्हमर्घ्यं पाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयेत्। मुनिः स प्रतिजग्राह तमर्घ्यं विधिवत्तदा
योग्य रीतीनं पर्वतानं त्यांना पाय धुण्याचं आणि पिण्याचं पाणी दिलं; त्या वेळी ऋषींनी ते विधिप्रमाणे स्वीकारलं.
गृहीतार्घम्मुनिश्रेष्ठमपृच्छत्श्लक्ष्णया गिरा। कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननांबुजः
अर्घ्य स्वीकारल्यानंतर, फुललेल्या कमळासारख्या चेहऱ्यानं पर्वतानं त्या श्रेष्ठ ऋषीला हळुवार शब्दांत कुशलता आणि तपश्चर्येची विचारणा केली.
मुनिरप्यद्रिराजानमपृच्छत्कुशलं तदा। नारद उवाच-। अहो धर्मोचितस्तेऽस्ति संनिवेशो महागिरे
त्याच वेळी ऋषीनेही पर्वतराजाची कुशलता विचारली. नारद म्हणाले: 'हे महापर्वता, तुझं वास्तव्य खरंच धर्माला अनुरूप आहे.'
पृथुत्वं मनसा तुल्यं कंदराणां तवानघ। गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते
तुझं विशालपण मनानं तुझ्या गुहांसारखंच आहे, हे निष्पापा; तुझे गुणांचे वजन सर्व स्थावरांपेक्षा जास्त आहे.
प्रसन्नता च तोयस्य मुनिभ्यश्चाधिका तव। न लक्षयामः शैलेन्द्र कुत्राविनयिता स्थिता
तुझी प्रसन्नता पाण्यापेक्षा आणि ऋषींपेक्षाही जास्त आहे; हे पर्वतराजा, तुझ्यात कुठेही अभिमानाचा लवलेशही दिसत नाही.
नाना तपोभिर्मुनिभिर्ज्वलनार्कसमप्रभैः। पावनैः पावितो नित्यं त्वं कंदरसमाश्रयैः
अग्नी आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी, विविध तपश्चर्या करणाऱ्या ऋषींच्या गुहांमध्ये वास्तव्यामुळे तू नेहमीच पवित्र राहतोस.
अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः। पितुर्गृहइवासीना देवगंधर्वकिन्नराः
स्वर्गातील सुखांपासून विरक्त झालेले देव, गंधर्व आणि किन्नर, स्वर्गातील विमानांची पर्वा न करता, वडिलांच्या घरीच राहतात.
अहो धन्योसि शैलेन्द्र यस्य ते कंदरं हरः। अध्यास्ते लोकनाथो हि रामध्यानपरायणः
अहो, पर्वतराजा, तू किती भाग्यवान आहेस! तुझ्या गुहेत स्वतः लोकांचा स्वामी, हर, जो रामाच्या ध्यानात मग्न असतो, तो वास करतो.
इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा। हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया
देवर्षी नारदांनी आदराने असे बोलल्यावर, हिमालयाची राणी मेना, त्या ऋषींच्या दर्शनाची इच्छा धरून,
अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका। लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निकेतनम्
ती आपल्या मुलीसह आणि काही दासींसह, लाज आणि प्रेमाने वाकलेली, घरात प्रवेशली.
यत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी। तं दृष्ट्वा तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा
जिथे तो महान ऋषी पर्वतराजासोबत बसला होता, तिथे त्या तेजस्वी ऋषीला पाहून पर्वतराजाची प्रियसी,