विरहेण हरस्तस्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयं। स तस्य हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते
तिच्यापासून दूर राहून, हराला तीनही जग रिकामं वाटेल. तो काही काळ हिमालयाच्या गुहेत, सिद्धांनी सेविलेल्या ठिकाणी, राहील.
प्रतीक्षमाणस्तज्जन्म किंचित्कालं निवत्स्यति। तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः
तिच्या जन्माची वाट पाहत, तो तिथे काही काळ थांबेल. त्या दोघांच्या कठोर तपामुळे एक महान पुत्र जन्माला येईल.
भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य विनाशकः। जातमात्रा च सा देवी स्वल्पसंज्ञेव भामिनी
तोच तारक दैत्याचा संहार करणारा होईल. आणि ती देवी, नुकतीच जन्मलेली असली तरी, फारच क्षीण भानात दिसेल, हे तेजस्विनी.
विरहोत्कंठिता गाढं हरसंगमलालसा। तयोः सुतप्ततपसोः संयोगः स्याच्छुभावहः
विरहाने व्याकुळ होऊन, हराच्या संगासाठी ती तीव्र इच्छुक राहील. त्या दोघांच्या कठोर तपामुळे त्यांचा मिलन शुभ फल देईल.
ततस्ताभ्यां तु जनितः स्वल्पो वाक्कलहो भवेत्। ततस्तु संशयो भूयस्तारकस्य च दृश्यते
त्यांना पुत्र झाला, तर अगदी थोड्या शब्दांत वाद होऊ शकतो; आणि मग तारकाचा अधिक मोठा संशय निर्माण होईल.
तयोः संयुक्तयोस्तस्मात्सुरतासक्तिकारणे। विघ्नं त्वया विधातव्यं यथा ताभ्यां तथा शृणु
म्हणून, त्या दोघांचा संग झाला की, त्यांच्या सुखासक्ततेसाठी, तू अडथळा निर्माण करायचा आहेस. तो कसा करायचा ते ऐक.
गर्भस्थमेवतन्मातुः स्वेन रूपेण संज्ञया। ततो विहस्य शर्वस्तां विषण्णो नर्मपूर्वकं
ती माता गर्भवती असताना, तुझ्या स्वतःच्या रूपात तिच्यात प्रवेश करून, तिला भान हरपव. मग शर्व, हसत, जरी मनात दुःखी असला, तरी हलक्या शब्दांत तिची थट्टा करील.
भर्त्सयिष्यति तां देवीं ततः सा कुपिता सती। प्रयास्यति तपश्चर्तुं ततः सा तपसा युता
तो त्या देवीला रागावेल, आणि मग सती रागावून तपश्चर्या करण्यासाठी निघून जाईल. त्यामुळे ती तपाने युक्त होईल.
जनयिष्यति तं शर्वादमितद्युतिमंडलं। संभविष्यति हंतासौ सुरारीणामसंशयम्
ती शर्वाचा पुत्र जन्माला घालेल, जो अमाप तेजाने उजळलेला असेल. तो नक्कीच देवांच्या शत्रूंचा संहार करणारा होईल.
त्वयापि दानवा देवि हंतव्या लोकदुर्जयाः। यावत्सुरेश्वरी देहसंक्रांतगुणसंचया
हे देवी, जगात जिंकता न येणारे दानव, त्यांचा नाश करायचा भार तुझ्यावर आहे, जोपर्यंत सर्व गुणांनी युक्त अशी देवांची देवी देह धारण करत नाही.
तत्संगमेन तावत्त्वं दैत्यान्हंतुं न शक्यसे। एवं कृते तपस्तप्त्वा त्वया सर्वं करिष्यति
त्या संगापर्यंत, तू दैत्यांचा नाश करू शकणार नाहीस. हे सर्व झाल्यावर, आणि तू तपश्चर्या केल्यावर, सर्व काही साध्य होईल.
समाप्तनियमा देवि यदा चोमा भविष्यति। तदा स्वमेव सा रूपं शैलजा प्रतिपत्स्यते
हे देवी, जेव्हा तुझे नियम पूर्ण होतील आणि उमा प्रकट होईल, तेव्हा शैलजादेवी आपले खरे रूप पुन्हा प्राप्त करील.
तदा त्वयापि सहिता भवानी सा भविष्यति। रूपांशेन तु संयुक्ता उमायास्त्वं भविष्यसि
त्या वेळी भवानी तुझ्यासोबत एकरूप होईल; उमाच्या रूपाचा अंश तुझ्यात येईल आणि तू तिचीच होशील.
एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति। भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधिनीम्
वर देणारी, लोक तुला 'एका अंश' म्हणून पूजतील; अनेक रूपांत आणि विविध स्वरूपांत, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी म्हणून तुझी उपासना करतील.
ॐकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः। आक्रांतैरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः
ब्रह्मज्ञान असलेले तुला 'ओंकारमुखी गायत्री' म्हणतील; बलवान आणि सामर्थ्यशाली राजे तुझा सन्मान करतील.
त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैश्शैवेति पूजिता। क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि
तू लोकांची आई म्हणून 'भूमी' या नावाने ओळखली जातेस; शूद्र तुला 'शैवी' म्हणून पूजतात; ऋषींसाठी तू क्षमा आहेस, आणि संयमी लोकांसाठी तू दया आहेस.
त्वं महोपायसंदेहो नीतिर्नयविसर्पिणाम्। परिचित्तिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिहृच्छया
तू मोठ्या उपायांची शंका आहेस, नीती जाणणाऱ्यांसाठी तू नीती आहेस; वस्तूंमध्ये तू विवेक आहेस, आणि सर्व जीवांच्या हृदयातील इच्छा तूच आहेस.
त्वं मुक्तिस्सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम्। रतिस्त्वं रतचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृदि देहिनाम्
तू सर्व जीवांची मुक्ती आहेस, सर्व देहधारकांची वाट आहेस; ज्यांच्या मनात रमणाची इच्छा आहे त्यांच्यासाठी तू आनंद आहेस, आणि सर्वांच्या हृदयातील प्रीती तूच आहेस.
त्वं कीर्तिः सत्यभूतानां त्वं शांतिर्दुष्टकर्मणाम्। त्वं भ्रांतिः सर्वभूतानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम्
सत्य असणाऱ्यांसाठी तू कीर्ती आहेस, वाईट कर्म करणाऱ्यांसाठी तू शांतता आहेस; सर्व जीवांसाठी तू भ्रम आहेस, आणि यज्ञ करणाऱ्यांसाठी तू अंतिम ध्येय आहेस.
जलधीनां महावेला त्वं च लीलाविलासिनी। प्रियकंठग्रहानंददायिनी त्वं विभावरी
तू समुद्रांची मोठी किनार आहेस आणि खेळण्यात आनंद मानणारी आहेस; प्रियकराच्या गळ्याचा आलिंगन देणारी तू रात्र आहेस.
इत्यनेकविधैर्देवी रूपैर्लोके त्वमर्चिता। ये त्वां स्तोष्यंति वरदे पूजयिष्यंति चापि ये
देवी, अशा अनेक रूपांत जगात तुझी पूजा केली जाते; जे तुला स्तुती करतील आणि पूजतील—
ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः। इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलि
त्यांना सर्व इच्छा नक्कीच पूर्ण होतील—यात काहीच शंका नाही. असे ऐकून रात्रदेवीने हात जोडून 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.
जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेर्महत्। तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम्
ती लगेच हिमगिरीच्या मोठ्या घराकडे निघाली; तिथे रत्नांनी सजलेल्या भव्य राजवाड्यात तिने पाहिले—
ददर्श मेनामापाण्डुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्। किंचित्क्षामां मुखोदग्रस्तनभारावनामिताम्
तिने मेना हिला पाहिले, तिचा चेहरा फिकट कमळासारखा, थोडीशी कृश, आणि मोठ्या स्तनांच्या भाराने वाकलेली.
महौषधिगणाबद्ध मंत्रराजनिषेविताम्। उदूढकनकोन्नद्ध जीवरक्षा मनोरमाम्
ती मोठ्या औषधींनी वेढलेली होती, मंत्रराजाच्या सेवेत होती, सोन्याच्या ताईतांनी सजलेली आणि जीवनरक्षणासाठी आकर्षक दिसत होती.
मणिदीपगणज्योतिर्महालोकप्रकाशिते। प्रकीर्णबहुसिद्धार्थमनोज्ञपरिचारके
अनेक रत्नांच्या दिव्यांच्या प्रकाशाने उजळलेली, मोठ्या तेजाने चमकत होती, आणि अनेक कलांमध्ये निपुण अशा सुंदर सेविकांनी वेढलेली होती.
शुद्धचीनांशुकच्छत्र भूशय्यास्तरणोज्ज्वले। धूपामोदमनोरम्ये सज्ज सर्वोपयोगिके
शुद्ध चिनी रेशमी छत्रांनी, उजळ आसनांनी आणि गादींनी, सुगंधी धूपाच्या मनमोहक सुवासाने, सर्व सोयींनी सजलेली होती.
ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी। विजृंभितसुखोदर्के ततो मेना महागृहे
नंतर दिवस हळूहळू सरला आणि रात्र दूर गेली; मेना आपल्या मोठ्या घरात, नव्या बळाने ताजीतवानी झाली.
प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारके। स्फुटालोके शशभृति भ्रान्तरात्रिविहंगमे
बहुतेक लोक झोपलेले होते, झोपच जणू सेवक झाली होती; चंद्राच्या स्वच्छ प्रकाशात, रात्री उडणारे पक्षी भटकत होते.
रजनीचर संचारभूतैरावृत चत्वरे। गाढकंठग्रहालग्ने शुभगोष्टजने ततः
रात्री फिरणाऱ्या जीवांनी वेढलेल्या अंगणात, एकमेकांच्या गळ्यात घट्ट मिठी मारणारे शुभ लोक होते.