भवंतो यज्ञभोक्तारो दिव्यात्मानो हि सान्वयाः। स्वे महिम्नि स्थिता नित्यं जगतः पालने रताः
'तुम्ही सर्व यज्ञाचे भोक्ते, दिव्य आत्मा आणि तुमच्या वंशासह आहात. तुम्ही नेहमीच आपल्या महिमेत स्थिर राहता आणि जगाच्या रक्षणात रममाण असता.'
क्रियतां समरोद्योगः सैन्यं संयोज्यतां मम। आह्रियंतां च शस्त्राणि पूज्यंतां शस्त्रदेवताः
'लढाईची तयारी करा, माझं सैन्य एकत्र करा. शस्त्र आणा आणि शस्त्रांच्या देवतांची पूजा करा.'
वाहनानि विमानानि योजयद्ध्वं ममेश्वराः। यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रमेव दिवौकसः
हे माझ्या सर्व प्रभूंनो, माझ्यासाठी वाहनं आणि विमानं तयार करा. यमाला सेनापती करा आणि सर्व देवांची सेना लवकर गोळा करा.
इत्युक्तास्समनह्यंत देवानां ये प्रधानतः। वाजिनामयुतेनाजौ हेमघंटा परिष्कृतम्
असं सांगितल्यावर, देवांच्या मुख्यांनी दहा हजार घोड्यांनी ओढलेली, सोन्याच्या घंटांनी सजवलेली रथ युद्धासाठी तयार केली.
नानाश्चर्यगुणोपेतं संप्राप्तं देवदानवैः। रथं मातलिना युक्तं देवराजस्य दुर्जयम्
मातलीने देवेंद्रासाठी तयार केलेला तो रथ, देव आणि दैत्य दोघांनाही जिंकता येणार नाही असा, अनेक अद्भुत गुणांनी युक्त होता.
यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्त्तत। चंडकिंकरवृंदेन सर्वतः परिवारितः
यम आपल्या महिषावर बसून, सेनापती म्हणून पुढे गेला. त्याच्या आजूबाजूला भयंकर किंकरांनी वेढा घातला होता.
कल्पकालोद्गतज्वाला पूरितोम्बरगोचरः। हुताशनस्त्वजारूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः
कल्पाच्या शेवटी निर्माण झालेल्या ज्वाळांनी तेजस्वी झालेला अग्नी, आकाश भरून गेला होता. तो मेंढ्यावर बसून, हातात शूल घेऊन तयार उभा होता.
पवनोऽङकुशहस्तश्च विस्तारित महाजवः। भुजगेंद्रसमारूढो जलेशो भगवान्स्वयम्
वाऱ्याचा देव, हातात अंकुश घेऊन आणि मोठ्या वेगाने, नागराजावर बसला होता. जलाचा स्वामी स्वतः तिथे उपस्थित होता.
नरयुक्ते रथे देवो राक्षसेशो वियच्चरः। तीक्ष्णखड्गयुतो भीमः समरे समवस्थितः
राक्षसांचा स्वामी, आकाशात संचार करणारा, माणसांनी ओढलेल्या रथावर बसून, धारदार तलवार घेऊन, भीषण रूपात युद्धासाठी सज्ज झाला.
महासिंहरथे देवो धनाध्यक्षो गदायुधः। चंद्रादित्यावश्विनौ च चतुरंगबलान्विताः
धनाचा देव, गदाधारी, सिंहाच्या रथावर बसला होता. चंद्र, सूर्य आणि अश्विनी कुमार हे चौफेर सैन्य घेऊन आले होते.
सेनान्यो देवराजस्य दुर्जया भुवनत्रये। कोटयस्तास्त्रयस्त्रिंशद्देवदेवनिकायिनाम्1.42.
देवेंद्राची सेना, तीनही लोकांत जिंकता येणार नाही अशी, त्र्याहत्तीस कोटी देवांच्या सैन्याने भरलेली होती.
हिमाचलाभे सितचारुचामरे सुवर्णपद्मामलसुंदरस्रजि। कृताभिरामो ज्वलकुंकुमांकुरे कपोललीलालिकदंबसंकुले
हिमाचलासारख्या शुभ्र, सुंदर चामरांनी, सोन्याच्या कमळांच्या माळांनी, तेजस्वी कुंकवाच्या टिळ्यांनी आणि गालांवर मोत्यांच्या लड्यांनी सजलेला तो अत्यंत आकर्षक दिसत होता.
स्थितस्तदैरावणनाम कुंजरे महामनाश्चित्रविभूषणांबरः। विशालवज्रः सुवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजंगमंडलः
तो महात्मा, ऐरावत नावाच्या महान हत्तीवर उभा होता. त्याने विविध अलंकार आणि वस्त्र घातली होती. त्याचे शरीर वज्रासारखे रुंद, सुंदर सजलेले, हातात कडे आणि नागांची माळ घातलेली होती.
सहस्रदृग्वंदितपादपल्लवस्त्रिविष्टपे शोभत पाकशासनः। तुरंग मातंग कुलौघसंकुला सितातपत्त्रद्ध्वजशालिनी च
इंद्र, ज्याचे पाय हजारो डोळ्यांनी वंदिले जातात, स्वर्गात घोडे आणि हत्ती यांच्या गर्दीत, शुभ्र छत्र आणि ध्वजांनी शोभून दिसत होता.
बभूव सा दुर्जयपत्तिसंतता विभाति नानायुधयोधदुस्तरा। ततोश्विनौ च मरुतः ससाध्याः सपुरंदराः
ती सेना, जिंकता न येणाऱ्या भाल्यांनी सजलेली, विविध शस्त्रास्त्रांनी आणि वीरांनी परिपूर्ण, अत्यंत कठीण होती. त्यानंतर अश्विनी कुमार, मरुत, साध्य आणि पुरंदरही सामील झाले.
यक्षराक्षसगंधर्वा दिव्य नानास्त्रपाणयः। जघ्नुर्दैत्येश्वरं सर्वे संभूय तु महाबलाः
यक्ष, राक्षस आणि गंधर्व, विविध दिव्य शस्त्र घेऊन, सर्वजण एकत्र येऊन मोठ्या सामर्थ्याने दैत्यराजावर तुटून पडले.
न चैवास्त्राण्यसज्जंत गात्रे वज्राचलोपमे। अथो रथादवप्लुत्य तारको दानवाधिपः
पण त्यांच्या शस्त्रांनी त्याच्या वज्रासारख्या पर्वतासारख्या शरीराला काहीच इजा झाली नाही. मग दानवांचा राजा तारक रथातून खाली उडी मारली.
जघान कोटिशो देवान्करपार्ष्णिभिरेव च। हतशेषाणि सैन्यानि देवानां विप्र दुद्रुवुः
त्याने आपल्या हातांनी आणि पायांनी कोट्यवधी देवांना ठार मारले. उरलेली देवांची सैन्ये, हे मुनी, पळून गेली.
दिशो भीतानि संत्यज्य रणोपकरणानि च। दृष्ट्वा तान्विद्रुतान्देवांस्तारको वाक्यमब्रवीत्
भीतीने देवांनी आपली शस्त्रे आणि दिशा सोडून दिल्या आणि पळून गेले. ते सर्व पळताना पाहून तारकाने असे सांगितले.
मा वधिष्ठ सुरान्दैत्या वज्रांगाय च मंदिरे। शीघ्रमानीय दर्श्यंतां बद्धान्पश्यत्वयं सुरान्
दैत्यांनो, देवांना मारू नका. वज्रांगाला लवकर माझ्या राजवाड्यात आणा, जेणेकरून तो बांधलेल्या देवांना स्वतः पाहू शकेल.
लोकपालांस्ततो दैत्यो बद्ध्वा चेंद्रमुखान्रणे। सरुद्रान्सुदृढैः पाशैः पशुपालः पशूनिव
मग त्या दैत्याने युद्धात इंद्रासह सर्व लोकपालांना मजबूत दोऱ्यांनी बांधून टाकलं, जसं एखादा गुराखी आपल्या जनावरांना बांधतो.
स भूयो रथमास्थाय जगाम स्वकमालयं। सिद्धगंधर्वसंघुष्टं विपुलाचलमस्तकम्
तो पुन्हा आपल्या रथावर बसला आणि सिद्ध व गंधर्वांच्या गजराने निनादणाऱ्या, उंच डोंगरावर असलेल्या आपल्या निवासस्थानी गेला.
पुलस्त्य उवाच-। प्रादुरासीत्प्रतीहारः शुभ्रचीनांशुकांबरः। स जानुभ्यां महीं गत्वा पिहितास्यश्च पाणिना
पुलस्त्य म्हणाले : तेव्हा तिथे शुभ्र वस्त्र घातलेला एक दारपाल प्रकट झाला. त्याने गुडघे टेकून पृथ्वीला स्पर्श केला आणि हाताने आपले तोंड झाकले.
उवाचानाविलं वाक्यमल्पाक्षरपरिष्कृतम्। दैत्येंद्रमर्कवृंदाभं बिभ्रतं भास्वरं वपुः
त्याने, सूर्यगटासारख्या तेजस्वी रूप असलेल्या दैत्यराजाकडे, स्पष्ट आणि थोडक्यात शब्दांत आपले बोल सांगितले.
कालनेमिः सुरान्बद्ध्वा प्रादाय द्वारि तिष्ठति। स विज्ञापयति स्थेयं क्व वंदिनि च यैः प्रभो
कालनेमिने देवांना बांधून दरवाज्यात आणून उभं केलं आहे; तो विचारतो, 'हे प्रभो, या कैद्यांना कुठे आणि कोणाच्या देखरेखीखाली ठेवायचं?'
तन्निशम्याब्रवीद्दैत्यः प्रतीहारस्य भाषितम्। यथेष्ठं स्थीयतामेभिर्गृहं मे भुवनत्रयं
दारपालाचं बोलणं ऐकून दैत्य म्हणाला, 'त्यांना जिथे हवं तिथे राहू द्या; माझं घर म्हणजेच हे तिन्ही लोक.'
केवलं वासवं त्वेकं मुंडयित्वा विमुच्यताम्। सितवस्त्रपरिच्छन्नं शुनःपादेन चिह्नितम्
फक्त वासवाला, म्हणजे इंद्राला, डोकं मुंडण करून, पांढऱ्या वस्त्रात आणि कुत्र्याच्या पावलाचं चिन्ह लावून सोडून द्या.
एवं कृते ततो देवा दूयमानेन चेतसा। जग्मुर्जगद्गुरुं द्रष्टुं शरणं कमलोद्भवम्
असं झाल्यावर, देव आपलं मन खूपच व्याकुळ होऊन, जगाचा गुरु असलेल्या कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाच्या शरण गेले.
विनिर्विण्णास्तमासाद्य शिरोभिर्द्धरणीं गताः। तुष्टुवुः सुष्ठु वर्णाढ्यैर्वचोभिः कमलासनम्
ते अत्यंत दुःखी मनाने त्याच्याजवळ गेले, डोकं झुकवून पृथ्वीला स्पर्श केला आणि सुंदर गुणांनी युक्त अशा शब्दांनी कमलासनाचं स्तवन केलं.
देवा ऊचुः-। नमस्त्वोंकारांकुरादिप्रसूत्यै विश्वस्थानानंतभेदस्य पूर्वम्। संभूतस्यानंतरं सत्वमूले संहारेच्छोस्ते नमः सत्वमूर्त्ते
देव म्हणाले : 'ओंकाराचा अंकुर, सृष्टीचा आदिकारण, विश्वातील अनंत भेदांचा मूळ, अस्तित्वाच्या मुळाशी प्रकटलेला आणि संहाराची इच्छा असलेला, हे सत्वमूर्ती, तुला नमस्कार.'