तामस्मै प्रददौ देवः पत्न्यर्थे पद्मसंभवः। वरांगीति च नामास्याः कृत्वा यातः पितापहः
पद्मातून जन्मलेला देव तिच्या विवाहासाठी तिला त्याला दिली आणि तिचं नाव 'वराङ्गी' ठेवलं. मग तिचे वडील तिथून निघून गेले.
वज्रांगोपि तया सार्द्धं जगाम तपसे वनम्। ऊर्द्ध्वबाहुस्स दैत्येंद्रो चरद्वर्षसहस्रकम्
वज्रांग आपल्या पत्नीसमवेत तप करण्यासाठी जंगलात गेला. तो दैत्यांचा राजा हजारो वर्षे हात वर करून कठोर तप करीत राहिला.
कालं कमलपत्राक्षः शुद्धबुद्धिर्महातपाः। तावच्चाधोमुखः कालं तावत्पंचाग्निमध्यगः
कमळासारख्या डोळ्यांचा, निर्मळ मनाचा आणि मोठ्या तपाचा काळ, त्या काळात खाली डोकं झुकवून बसला आणि पाच अग्नींमध्ये उभा राहिला.
निराहारो घोरतपास्तपोराशिरजायत। ततः सोंतर्जले चक्रे वासं वर्षसहस्रकम्
तो अन्न न घेता भयंकर तप करत राहिला आणि तपाच्या जोरावर एक तपाचा डोंगरच झाला. मग त्याने हजारो वर्षे पाण्यातच निवास केला.
जलांतरं प्रविष्टस्य तस्य पत्नी महाव्रता। तस्यैव तीरे सरसः स्थिताऽसौ मौनमाश्रिता
तो पाण्यात शिरला तेव्हा त्याची पत्नी, मोठ्या व्रताची, त्याच सरोवराच्या काठी उभी राहून मौन धारण करून होती.
निराहारं तपो घोरं प्रविवेश महाद्युतिः। तस्यां तपसि वर्तंत्यामिंद्रश्चक्रे विभीषिकाम्
ती तेजस्विनी अन्न न घेता कठोर तपात मग्न झाली. तिचं तप सुरू असताना इंद्राने तिला घाबरवण्यासाठी भीती निर्माण केली.
गत्वा तु मर्कटाकारस्तदाश्रमपदं महत्। ब्रसीं चकर्ष बलवान्गंधाद्यर्चाकरंडकम्
तेव्हा इंद्राने माकडाचा रूप घेतलं आणि त्या मोठ्या आश्रमात गेला. त्याने बळाने नैवेद्याचं भांडं आणि फुलांची टोपली ओढली.
ततस्तु सिंहरूपेण भीषयामास भामिनीम्। ततो भुजंगरूपेणाप्यदशच्चरणद्वयम्
मग सिंहाचं रूप घेऊन त्याने त्या सुंदर स्त्रीला घाबरवलं. त्यानंतर सापाचं रूप घेऊन तिच्या दोन्ही पायांना दंश केला.
तपोबलवशात्सा तु नवध्यत्वं जगाम ह। भीषिकाभिरनेकाभिः क्लेशयन्पाकशासनः
पण तिच्या तपाच्या जोरावर ती हलली नाही. पाकराजाने तिला अनेक प्रकारच्या भीती दाखवून त्रास दिला.
विरराम यदा नैव वज्रांगमहिषी तदा। शैलस्यदुष्टतां मत्वा शापं दातुं समुद्यता
वज्रांगाची पत्नी तप सोडत नव्हती, म्हणून पर्वत दोषी आहे असं समजून तिने शाप द्यायचं ठरवलं.
तां शापाभिमुखीं दृष्ट्वा शैलः पुरुषविग्रहः। उवाच तां वरारोहां वरांगीं भीतलोचनः
ती शाप देण्यासाठी सज्ज झाली हे पाहून पर्वताने मनुष्यरूप घेतलं आणि भीतीने डोळे भरून त्या सुंदर, उंच कंबरेच्या स्त्रीशी बोलला.
शैल उवाच। नाहं महाव्रते दुष्टः सेव्योहं सर्वदेहिनाम्। विप्रियं ते करोत्येष रुषितः पाकशासनः
पर्वत म्हणाला — 'हे महाव्रते, मी वाईट नाही. सर्व सजीवांनी मला पूजावं असं आहे. पाकराज रागावून तुला त्रास देतोय.'
एतस्मिन्नंतरे जातः कालो वर्षसहस्रकः। तस्मिन्ज्ञात्वा तु भगवान्काले कमलसंभवः
दरम्यान, हजार वर्षे पूर्ण झाली. तेव्हा कमळातून जन्मलेला भगवंत हे जाणून त्या वेळी आला.
तुष्टः प्रोवाच वज्रांगं तदागत्य जलाशयम्। ब्रह्मोवाच। ददामि सर्वकामं त उत्तिष्ठ दितिनंदन
ब्रह्मा प्रसन्न होऊन वज्रांगाजवळ पाण्याच्या काठी आला आणि म्हणाला — 'दितीपुत्रा, मी तुला सर्व इच्छा देतो, उठ.'
एवमुक्तस्तदोत्थाय स दैत्येंद्रस्तपोनिधिः। उवाच प्रांजलिर्वाक्यं सर्वलोकपितामहम्
असं ऐकून, तो दैत्यांचा राजा, तपाचा खजिना, उठला आणि हात जोडून सर्व लोकांचा पितामहाला म्हणाला.
वज्रांग उवाच। आसुरो मास्तु मे भावः संतु लोका ममाक्षयाः। तपस्यभिरतिर्मेऽस्तु शरीरस्यास्य वर्तनम्
वज्रांग म्हणाला — 'माझ्यात असुरी वृत्ती राहू नये. माझी लोकं कधीही नष्ट होऊ नयेत. मला तपात आनंद मिळावा आणि हे शरीर टिकावं.'
एवमस्त्विति तं देवो जगाम स्वकमालयम्। वज्रांगोपि समाप्ते तु तपसि स्थिरसंयमः
'तसं होवो' असं देवाने सांगितलं आणि आपल्या स्थानावर गेला. वज्रांगाने तप पूर्ण केलं आणि आपली संयमाची स्थिती ठाम ठेवली.
संगंतुमिच्छन्स्वां भार्यां न ददर्शाश्रमे स्वके। क्षुधाविष्टः स शैलस्य गहनं प्रविवेश ह
आपल्या पत्नीला भेटावं असं वाटूनही, तो आपल्या आश्रमात तिला दिसला नाही. मग उपाशीपोटी तो पर्वताच्या दाट जंगलात गेला.
आदातुं फलमूलानि स च तस्मिन्व्यलोकयत्। रुदन्तीं स्वां प्रियां दीनां तरुप्रच्छादिताननाम्
तो फळं आणि कंद गोळा करायला गेला असता, त्याने आपल्या प्रियेला, झाडांच्या सावलीत चेहरा लपवून, दुःखी आणि रडताना पाहिलं.
तां विलोक्य ततो दैत्यः प्रोवाच परिसांत्वयन्। वज्रांग उवाच। केन तेऽपकृतं भद्रे यमलोकं यियासुना
तिला पाहून, त्या दैत्याने तिला शांत करण्यासाठी विचारलं — वज्रांग म्हणाला, "कोणत्या माणसाने तुला त्रास दिला, हे सौम्ये, की तू यमलोकात जायचं ठरवलं आहेस?"
कं वा कामं प्रयच्छामि शीघ्रं प्रब्रूहि मानिनि। वरांग्युवाच। त्रासितास्म्यपविद्धास्मि ताडिता पीडितास्मि च
"काय इच्छा आहे तुझी? लवकर सांग, अभिमानी स्त्री!" वरांगी म्हणाली, "मी घाबरले आहे, टाकून दिली आहे, मारली आहे आणि त्रास दिला आहे."
रौद्रेण देवराजेन नष्टनाथेव भूरिशः। दुःखस्यांतमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता
"त्या रौद्र देवराजामुळे मी वारंवार पतीपासून वंचित झाले; माझ्या दुःखाचा शेवट दिसत नाही, म्हणून मी प्राण सोडायचं ठरवलं आहे."
पुत्रं मे तारकं देहि तस्माद्दुःखमहार्णवात्। एवमुक्तस्तु दैत्येंद्रः कोपव्याकुललोचनः
"माझा पुत्र तारक मला दे, म्हणजे या दुःखाच्या मोठ्या समुद्रातून मी बाहेर पडेन." असं ती म्हणताच, दैत्यांचा राजा संतापाने डोळे भरून पाहू लागला.
शक्तोपि देवराजस्य प्रतिकर्तुं महासुरः। तप एव पुनश्चर्तुं व्यवस्यत महाबलः
देवराजाशी लढण्याची ताकद असूनही, तो बलाढ्य दैत्य पुन्हा तपश्चर्या करायचं ठरवतो.
ज्ञात्वा तस्य तु संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः। आजगाम त्वरायुक्तो यत्रासौ दितिनंदनः
त्याचा निर्धार ओळखून, ब्रह्मा पूर्वीपेक्षा अधिक कठोरपणे, त्वरित त्या दितीपुत्राजवळ आला.
ब्रह्मोवाच। किमर्थं पुत्र भूयस्त्वं कर्तुं नियममुद्यतः। तदहं ते पुनर्दद्मि कांक्षितं पुत्रमोजसा
ब्रह्मा म्हणाले, "माझ्या मुला, पुन्हा तपश्चर्या का करतोस? मी तुला पुन्हा माझ्या सामर्थ्याने इच्छित पुत्र देतो."
वज्रांग उवाच। उत्थितेन मया दृष्टा समाधानात्त्वदाज्ञया। त्रासितेंद्रेण मामाह सा वरांगी सुतार्थिनी
वज्रांग म्हणाला, "तुझ्या आज्ञेने ध्यानातून उठल्यावर, मी तिला पाहिलं; ती इंद्रामुळे घाबरली होती आणि तिने मला पुत्र मागितला."
पुत्रं मे तारकं देहि तुष्टो मे त्वं पितामह। ब्रह्मोवाच। अलं ते तपसा वीर मा क्लेशे दुस्तरे विश
"माझा पुत्र तारक मला दे, पितामह, तू माझ्यावर प्रसन्न हो." ब्रह्मा म्हणाले, "पुरे झाली तुझी तपश्चर्या, वीर; या कठीण कष्टात पडू नकोस."
पुत्रस्तु तारको नाम भविष्यति महाबलः। देवसीमंतिनीनां तु धम्मिल्लक विमोक्षकः
"तुझ्या पुत्राचं नाव तारक असेल, तो फार बलाढ्य असेल; तो देवांगनांना मुक्त करणारा होईल."
इत्युक्तो दैत्यनाथस्तु प्रणम्य प्रपितामहम्। गत्वा तां नंदयामास महिषीं कर्शितांतराम्
असं ब्रह्म्यांनी सांगितल्यावर, दैत्यांचा स्वामी पितामहांना वंदन करून, आपल्या कृश झालेल्या राणीला आनंदी करण्यासाठी गेला.