मेदोस्थिमज्जरुधिरैः सिक्तं दानवसंभवैः। अद्वितीयं प्रहरणं क्षुरपर्यंतमंडलम्
दानवांच्या मज्जा, हाड, मेद आणि रक्ताने ओथंबलेले, ते अद्वितीय, अत्यंत धारदार आणि गोलाकार असे शस्त्र होते.
स्रग्दाममालानिचितं कामगं कामरूपिणं। स्वयं स्वयंभुवा सृष्टं भयदं सर्वविद्विषाम्
माळांनी आणि हारांनी सजलेले, इच्छेनुसार रूप धारण करणाऱ्यांना हवेसे वाटणारे, स्वयंभूने स्वतः निर्माण केलेले, सर्व द्वेष करणाऱ्यांना भीती देणारे असे ते होते.
दधार रोषेणाविष्टं नित्यमाहवदर्पितं। क्षेपणाद्यस्य मुह्यंति लोकाः सस्थाणुजंगमाः
तो रागाने भरून, नेहमी युद्धासाठी सज्ज राहून, ते चक्र धरतो; ते फेकताना सर्व स्थावर-जंगम प्राणी गोंधळतात.
क्रव्यादानि च भूतानि तृप्तिं यांति महामृधे। तमप्रतिमकर्माणं समानं सूर्यवर्चसा
महायुद्धात मांसाहारी भुतेही तृप्त होतात; ज्याची कृत्ये अद्वितीय आहेत, तो सूर्याच्या तेजासमान आहे.
चक्रमुद्यम्य समरे कोपदीप्तो गदाधरः। प्रणष्टं दानवं तेजः कुर्वाणं स्वेन तेजसा
युद्धात चक्र उचलून, रागाने प्रज्वलित झालेला गदाधारी, आपल्या तेजाने दानवाचे तेज कमी करतो.
चिच्छेद बाहूंस्तेनैव समरे कालनेमिनः। तच्च वक्त्रशतं घोरं साग्निचूर्णाट्टहासि वै
त्याच चक्राने त्याने युद्धात कालनेमिचे हात छाटले; आणि ते शंभर तोंडांचे, अग्नीप्रमाणे जळणारे, भयंकर हास्य करणारे डोके—
तस्य दैत्यस्य चक्रेण प्रममाथ बलाद्धरिः। सच्छिन्नबाहुर्विशिरानप्राकंपत दानवः
हरिणे त्या दैत्यावर जोरात चक्र फेकले; त्याचा हात तुटला, डोके उडाले, आणि तो दानव थरथर कापू लागला.
कबंधावस्थितः संख्ये विशाखइव पादपः। तंवितत्य महापक्षौ वायोः कृत्वा समं जवम्
तो युद्धात डोके नसलेल्या धडासारखा उभा राहिला, जणू काही वीज पडलेल्या झाडासारखा दिसत होता; गरुडाने आपली मोठी पंखे पसरली आणि वाऱ्याच्या वेगाने उडू लागला.
उरसा ताडयामास गरुडः कालनेमिनं। स तस्य देहोभिमुखो विबाहुः खात्परिभ्रमन्
गरुडाने कालनेमिला छातीवर जबरदस्त मार दिला; तेव्हा तो दानव हात फडफडवत, आपल्याच शरीराकडे तोंड करून आकाशात फिरू लागला.
निपपात दिवं त्यक्त्वा क्षोभयन्धरणीतलम्। तस्मिन्निपतिते दैत्ये देवाः सर्षिगणास्तथा
तो दानव आकाश सोडून खाली पडला आणि जमिनीला हादरवून गेला; त्या वेळी सर्व देव आणि ऋषीगण—
साधुसाध्विति वैकुंठं समेताः प्रत्यपूजयन्। अपरे ये तु दैत्या वै युद्धे दृष्टपराक्रमाः
'छान! छान!' असे म्हणत एकत्र येऊन वैकुंठाचे पूजन करू लागले; पण जे इतर दैत्य युद्धात पराक्रम पाहत होते—
ते सर्वे बाहुभिर्व्याप्ता न शेकुश्चलितुं रणे। कांश्चित्केशेषु जग्राह कांश्चित्कंठेष्वपीडयत्
त्यांचे हात एकमेकांत गुंतलेले होते, त्यामुळे ते रणांगणावर हलू शकत नव्हते; काहींनी दुसऱ्यांना केसांनी पकडले, काहींना गळ्याशी दाबले.
चकर्त कस्यचिद्वक्त्रं मध्ये गृह्णात्तथापरम्। ते गदाचक्रनिर्दग्धा गतसत्वा गतासवः
कुठल्यातरी चेहरा कापला, दुसऱ्याला मध्येच पकडले; गदा आणि चक्राच्या आघाताने ते जळाले, त्यांची ताकद आणि प्राण गेले.
गगनाद्भ्रष्टसर्वांगा निपेतुर्धरणीतले। तेषु सर्वेषु दैत्येषु हतेषु पुरुषोत्तमः
त्यांची सर्व अंगं आकाशातून खाली पडली आणि जमिनीवर आदळली; सर्व दैत्य मारले गेले तेव्हा परमेश्वर—
शक्रप्रियं ततः कृत्वा कृतकर्मगदाधरः। तस्मिन्विमर्दे संवृत्ते संग्रामे तारकामये
इंद्राचा आवडता कार्य पूर्ण करून, गदा हाती घेऊन, त्या तारा-कुळाच्या भीषण युद्धात—
तं च देशं जगामाशु ब्रह्मा लोकपितामहः। सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्द्धं गंधर्वाप्सरसांगणैः
त्या वेळी ब्रह्मा, सर्व लोकांचे पितामह, सर्व ब्रह्मर्षी, गंधर्व आणि अप्सरांच्या समूहांसह त्या ठिकाणी पटकन आले.
देवदेवं हरिं देवः पूजयन्वाक्यमब्रवीत्। कृतं देव महत्कर्म सुराणां शल्यमुद्धृतम्
देवतांचा देव हरि याचे पूजन करून ब्रह्मा म्हणाले, 'देवा, मोठे कार्य घडले; देवतांच्या मार्गातील काटा दूर झाला.'
निधनेन च दैत्यानां वयं च परितोषिताः। योऽयं त्वया हतो विष्णो कालनेमिर्महासुरः
दैत्यांचा नाश करून आम्ही सर्व संतुष्ट झालो; हा कालनेमि, महादैत्य, ज्याला तू मारलेस, हे विष्णू—
त्वामेतस्य ॠते ह्यस्मिन्शास्ता कश्चिन्न विद्यते। एष देवान्परिभवन्लोकांश्च सचराचरान्
तुझ्याशिवाय या जगात त्याचा पराभव करणारा कोणीच नव्हता; त्याने देवतांचा आणि सर्व चराचर जगाचा अपमान केला.
ॠषीणां कदनं कृत्वा मामपि प्रतिगर्जति। तदनेन त्वदीयेन परितुष्टोस्मि कर्मणा
त्याने ऋषींचा संहार केला आणि मलाही आव्हान दिले; म्हणून तुझ्या या कृत्यामुळे मी अत्यंत प्रसन्न आहे.
यदयं कालकल्पस्ते कालनेमिर्निपातितः। तदागच्छस्व भद्रं ते गच्छाम दिवमुत्तमाम्1.41.
हा कालनेमि, काळाने ठरवलेला शत्रू, आता मारला गेला आहे; म्हणून ये, तुझ्या कल्याणासाठी, आपण उत्तम स्वर्गात जाऊया.
ब्रह्मर्षयस्त्वां तत्रस्थाः प्रतीक्षंते सदो गताः। कं चाहं तव दास्यामि वरं वरभृतां वर
तेथे असलेले ब्रह्मर्षी सभेत तुझी वाट पाहत आहेत; आणि मी, वर देणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, तुला एक वर देईन.
स्वस्थानस्थेषु देवेषु तेषां च वरदो भवान्। निर्यातमेतत्त्रैलोक्यं स्फीतं निहतकंटकम्
देव आपापल्या जागी स्थिर झाले आहेत, आणि तू त्यांचा वरदाता आहेस; आता हे त्रैलोक्य काट्यांपासून मुक्त होऊन सुखी व्हावे.
अस्मिन्नेव मृधे विष्णो शक्राय सुमहात्मने। एवमुक्तो भगवता ब्रह्मणा हरिरव्ययः
'या युद्धात, हे विष्णू, महात्मा इंद्रासाठी—' असे ब्रह्मदेवाने सांगितल्यावर, अविनाशी हरि उत्तर देऊ लागले.
देवान्शक्रमुखान्सर्वानुवाच शुभया गिरा। विष्णुरुवाच। श्रूयतां त्रिदशास्सर्वे यावंतोऽत्र समागताः
विष्णूंनी सर्व देवांना, इंद्रासह, मंगल शब्दांनी सांगितले — 'इथे जमलेल्या सर्व देवता, नीट ऐका.'
सुपर्णसहितैस्तत्र पुरस्कृत्य पुरंदरं। अस्माभिः समरे सर्वैः कालनेमिमुखा हताः
सुर्पर्ण व इतरांसह, पुरंदराला पुढे ठेवून, आपण सर्वांनी मिळून युद्धात कालनेमि व त्याच्या साथीदारांचा पराभव केला.
दानवा विक्रमोपेताः शक्रादपि महत्तराः। अस्मिन्महति संग्रामे द्वावेव तु विनिस्सृतौ
दानव मोठ्या शौर्याने युक्त होते, ते इंद्रापेक्षाही बलवान होते; या मोठ्या युद्धात फक्त दोनच बाहेर पडले.
विरोचनस्तु दैतेयः स्वर्भानुश्च महाबलः। स्वां दिशं भजतां शक्रो दिशं वरुण एव च
दैत्य विरोचन आणि बलवान स्वरभानू आपापल्या दिशेला गेले; तसेच इंद्र आणि वरुणही आपल्या दिशांना गेले.
याम्यां यमः पालयतामुत्तरां च धनाधिपः। ॠक्षैः सह सदा योगं गच्छतां चंद्रमास्तथा
दक्षिण दिशेला यम पहारा देईल, उत्तरेला धनाचा स्वामी; चंद्र आणि ऋक्ष नेहमी एकत्र येण्यासाठी प्रयत्न करतील.
अयमृतुमुखं सूर्यो भजतामयनैः सह। आज्यभागाः प्रवर्तंतां सदस्यैरभिपूजिताः
सूर्य ऋतूंसह अयनांसोबत मार्गक्रमण करील; आणि सभेने सन्मानित तुपाच्या आहुती सुरू होतील.