भूयस्त्विदानीं संप्राप्ते संग्रामे तारकामये। मया सह समागम्य स देवो विनशिष्यति
आता पुन्हा तारकामय युद्ध जवळ आले आहे; त्या वेळी तो देव माझ्याशी भेटून नष्ट होईल.
एवमुक्त्वा बहुविधं क्षिप्रं नारायणं रणे। वाग्भिरप्रतिरूपाभिर्युद्धमेवाभ्यरोचयत्
अशा अनेक प्रकारे बोलून, त्याने नारायणाला कठोर आणि अविचारयुक्त शब्दांनी युद्धासाठी आव्हान दिले.
क्षिप्यमाणोऽसुरेंद्रेण न चुकोप गदाधरः। क्षमाबलेन महता सस्मितं चेदमब्रवीत्
असुरराजाने उकसवले तरी गदाधारी रागावला नाही; मोठ्या संयमाने हसत त्याने हे शब्द सांगितले.
अल्पं दर्पबलं दैत्य स्थिरमक्रोधजं बलम्। हतस्त्वं दर्पजैर्दोषैर्हित्वा यो भाषसे क्षमाम्
तुझी शक्ती फारच थोडी आणि अहंकारातून आलेली आहे, दैत्या; खरी शक्ती स्थिर आणि क्रोधरहित असते. अहंकारातून निर्माण झालेल्या दोषांनी तू नष्ट होतोस, तरीही संयमाची भाषा बोलतोस.
अधमस्त्वं मम मतो धिगेतत्तव वाग्बलम्। के तत्र पुरुषाः संति यत्र गर्जंति योषितः
माझ्या दृष्टीने तू नीच आहेस; तुझ्या गर्विष्ठ शब्दांना लाज वाटावी. जिथे स्त्रिया गर्जना करतात, तिथे पुरुष कोण असतात?
अहं त्वां दैत्य पश्यामि पूर्वेषां मार्गगामिनम्। प्रजापतिं कृतं सेतुं त्यक्त्वा कः स्वस्तिमान्भवेत्
दैत्या, मी तुला पूर्वजांच्या मार्गावर चालताना पाहतो; जो प्रजापतीने बांधलेला पूल सोडतो, त्याला कधीच कल्याण मिळत नाही.
अद्य त्वां नाशयिष्यामि देवव्यापारघातकम्। स्वेषु स्वेषु च स्थानेषु स्थापयिष्यामि देवताः
आज मी देवकार्यांचा नाश करणाऱ्या तुला नष्ट करीन आणि देवतांना त्यांच्या त्यांच्या स्थानावर परत नेईन.
एवं ब्रुवति वाक्यं तु मृधे श्रीवत्सधारिणि। जहास दानवः क्रोधाद्धस्तांश्चक्रेण सायुधान्
श्रीवत्सधारी युद्धात असे बोलताच, दानवाने रागाने हसून, शस्त्रधारी हात चक्रासह वर केले.
स बाहुशतमुद्यम्य सर्वायुधगणान्रणे। क्रोधाद्विगुणरक्ताक्षो विष्णोर्वक्षस्य पातयत्
त्याने शंभर हात उंचावले आणि सर्व शस्त्रं युद्धात उगारली; रागाने त्याच्या डोळ्यांत दुहेरी रक्त उतरले आणि त्याने ती सर्व शस्त्रं विष्णूच्या छातीवर फेकली.
दानवाश्चापि समरे मयतारपुरोगमाः। उद्यतायुधनिस्त्रिंशा विष्णुमभ्यद्रवन्रणे
मय आणि तारा यांच्या पुढाकाराने सर्व दानवही, हातात शस्त्रं आणि तलवारी घेऊन, युद्धात विष्णूकडे धावले.
स ताड्यमानोऽतिबलैर्दैत्यैः सर्वायुधोद्यतैः। न चचाल ततो युद्धे कंप्यमान इवाचलः
त्या बलाढ्य दैत्यांनी सर्व प्रकारची शस्त्रं उगारून त्याच्यावर वार केले, पण तो युद्धात आपल्या जागेवर हललाही नाही, जणू काही डोंगर हलवला तरी हलत नाही.
संयुक्तश्च सुपर्णेन कालनेमिर्महासुरः। सर्वप्राणेन महतीं गदामुद्यम्य बाहुभिः
महाबली कालनेमि, सुपर्णासोबत, सर्व शक्तीनिशी आपल्या हातांनी एक मोठी गदा उचलली.
घोरां ज्वलंतीं मुमुचे संरब्धो गरुडोपरि। कर्मणा तेन दैत्यस्य विष्णुर्विस्मयमागमत्
रागाने पेटून, त्याने ती जळणारी, भयंकर गदा गरुडावर फेकली; त्या दैत्याच्या या कृत्यामुळे विष्णू आश्चर्यचकित झाला.
तदा तेन सुपर्णस्य पातिता मूर्ध्नि सा गदा। सुपर्णं व्यथितं दृष्ट्वा क्षतं च वपुरात्मनः
तेव्हा सुपर्णाने फेकलेली ती गदा त्याच्या डोक्यावर आदळली; सुपर्ण दुःखी झाला आणि स्वतःचे शरीर जखमी झालेले पाहून—
क्रोधसंरक्तनयनो वैकुंठश्चक्रमाददे। व्यवर्द्धत च वेगेन सुपर्णेन समं विभुः
वैकुंठ, रागाने डोळे लाल झालेले, त्याने चक्र उचलले; सुपर्णासोबत तो प्रभू वेगाने वाढू लागला.
भुजाश्चास्य व्यवर्धंत व्याप्तवंतो दिशो दश। विदिशश्चैव खं चापि गां चैव प्रतिपूरयन्
त्याचे हात वाढू लागले, दहा दिशांना पसरले; त्या हातांनी दिशाही, आकाशही आणि पृथ्वीही व्यापली.
ववृधे स पुनर्लोकान्क्रांतुकाम इवौजसा। तं जयाय सुरेंद्राणां वर्द्धमानं नभस्तले
तो पुन्हा सामर्थ्याने वाढू लागला, जणू तो सर्व लोकांना पावलांनी मापू इच्छित आहे; देवेंद्रांच्या विजयासाठी तो आकाशात वाढू लागला.
ॠषयः सह गंधर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्। सद्यां किरीटेन लिखन्शिरसा भास्वरेण च
ऋषी आणि गंधर्वांनी मिळून मधुसूदनाची स्तुती केली, कारण त्याच्या तेजस्वी मुकुटाने आणि डोक्याने तो आकाशात चिन्हे उमटवत होता.
पद्भ्यामाक्रम्यवसुधां दिशः प्रच्छाद्य बाहुभिः। सहस्रकरतुल्याभं सहस्रारमरिक्षयम्
पायांनी पृथ्वी दाबली, हातांनी दिशांना झाकले; तो जणू हजार हातांचा आणि हजार डोळ्यांचा, शत्रूंमध्ये अजेय असा भासू लागला.
दीप्ताग्निसदृशं घोरंदर्शनेन सुदर्शनम्। सुवर्णरेणुपर्यंतं वज्रनाभं भयावहं
सुदर्शन चक्र अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, भयंकर दिसणारे, सोन्याच्या कणांनी माखलेले, वज्रासारख्या नाभीचे आणि भयावह असे होते.
मेदोस्थिमज्जरुधिरैः सिक्तं दानवसंभवैः। अद्वितीयं प्रहरणं क्षुरपर्यंतमंडलम्
दानवांच्या मज्जा, हाड, मेद आणि रक्ताने ओथंबलेले, ते अद्वितीय, अत्यंत धारदार आणि गोलाकार असे शस्त्र होते.
स्रग्दाममालानिचितं कामगं कामरूपिणं। स्वयं स्वयंभुवा सृष्टं भयदं सर्वविद्विषाम्
माळांनी आणि हारांनी सजलेले, इच्छेनुसार रूप धारण करणाऱ्यांना हवेसे वाटणारे, स्वयंभूने स्वतः निर्माण केलेले, सर्व द्वेष करणाऱ्यांना भीती देणारे असे ते होते.
दधार रोषेणाविष्टं नित्यमाहवदर्पितं। क्षेपणाद्यस्य मुह्यंति लोकाः सस्थाणुजंगमाः
तो रागाने भरून, नेहमी युद्धासाठी सज्ज राहून, ते चक्र धरतो; ते फेकताना सर्व स्थावर-जंगम प्राणी गोंधळतात.
क्रव्यादानि च भूतानि तृप्तिं यांति महामृधे। तमप्रतिमकर्माणं समानं सूर्यवर्चसा
महायुद्धात मांसाहारी भुतेही तृप्त होतात; ज्याची कृत्ये अद्वितीय आहेत, तो सूर्याच्या तेजासमान आहे.
चक्रमुद्यम्य समरे कोपदीप्तो गदाधरः। प्रणष्टं दानवं तेजः कुर्वाणं स्वेन तेजसा
युद्धात चक्र उचलून, रागाने प्रज्वलित झालेला गदाधारी, आपल्या तेजाने दानवाचे तेज कमी करतो.
चिच्छेद बाहूंस्तेनैव समरे कालनेमिनः। तच्च वक्त्रशतं घोरं साग्निचूर्णाट्टहासि वै
त्याच चक्राने त्याने युद्धात कालनेमिचे हात छाटले; आणि ते शंभर तोंडांचे, अग्नीप्रमाणे जळणारे, भयंकर हास्य करणारे डोके—
तस्य दैत्यस्य चक्रेण प्रममाथ बलाद्धरिः। सच्छिन्नबाहुर्विशिरानप्राकंपत दानवः
हरिणे त्या दैत्यावर जोरात चक्र फेकले; त्याचा हात तुटला, डोके उडाले, आणि तो दानव थरथर कापू लागला.
कबंधावस्थितः संख्ये विशाखइव पादपः। तंवितत्य महापक्षौ वायोः कृत्वा समं जवम्
तो युद्धात डोके नसलेल्या धडासारखा उभा राहिला, जणू काही वीज पडलेल्या झाडासारखा दिसत होता; गरुडाने आपली मोठी पंखे पसरली आणि वाऱ्याच्या वेगाने उडू लागला.
उरसा ताडयामास गरुडः कालनेमिनं। स तस्य देहोभिमुखो विबाहुः खात्परिभ्रमन्
गरुडाने कालनेमिला छातीवर जबरदस्त मार दिला; तेव्हा तो दानव हात फडफडवत, आपल्याच शरीराकडे तोंड करून आकाशात फिरू लागला.
निपपात दिवं त्यक्त्वा क्षोभयन्धरणीतलम्। तस्मिन्निपतिते दैत्ये देवाः सर्षिगणास्तथा
तो दानव आकाश सोडून खाली पडला आणि जमिनीला हादरवून गेला; त्या वेळी सर्व देव आणि ऋषीगण—