तिर्यगूर्ध्वं च गगने ववृधुस्तस्य बाहवः। पर्वतादिव निष्क्रांताः पंचास्या इव पन्नगाः
त्याचे हात आकाशात वर आणि बाजूंना वाढले, जणू काही पर्वतावरून पाच तोंडांचे सर्प बाहेर येत आहेत.
सोऽस्त्रजालैर्बहुविधैर्धनुर्भिः परिघैरपि। दिव्यमाकाशमावव्रे पर्वतैरुच्छ्रितैरिव
त्याने विविध प्रकारच्या अस्त्रांच्या जाळ्यांनी, धनुष्यांनी आणि लोखंडी गदांनी दिव्य आकाश जणू उंच पर्वतांनी झाकून टाकले.
सोनिलोद्भूतवसनस्तस्थौ संग्रामलालसः। संध्यातपग्रस्तशिलः साक्षान्मेरुरिवाचलः
वाऱ्याने फडफडणारे वस्त्र घालून, युद्धाची ओढ मनात घेऊन तो संध्याकाळच्या किरणांनी जळालेल्या मेरू पर्वतासारखा उभा राहिला.
ऊरुवेगप्रमथितैः शृंगशैलाग्रपादपैः। अपातयद्देवगणान्वज्रेणेव महागिरीन्
जांघांच्या वेगाने उपटलेले पर्वतशिखर, डोंगर, झाडे याने त्याने देवांच्या सैन्यावर जणू वज्रासारखा प्रहार केला.
बाहुभिश्च सनिस्त्रिंशैश्छिन्नभिन्नशिरोरुहाः। न शेकुश्चलितुं देवाः कालनेमिहता युधि
त्याच्या तलवारधारी हातांनी मारहाण होऊन, केस कापले गेलेले आणि शरीर जखमी झालेले देव, कालनेमिने पराभूत केल्यामुळे युद्धात हलू शकले नाहीत.
मुष्टिभिर्निहताः केचित्केचिच्च द्विदलीकृताः। यक्षगंधर्वपतगाः समहोरगकिन्नराः
काही यक्ष, गंधर्व, पक्षी, सर्प आणि किन्नर त्याच्या मुठीने ठार झाले, तर काही दोन तुकडे झाले.
तेन वित्रासिताः पेतुः समरे कालनेमिना। न शेकुर्यत्नवंतोपि यत्नं कर्तुं विचेतसः
कालनेमिच्या भीतीने ते सर्व युद्धात पडले; त्यांनी खूप प्रयत्न केले तरी त्यांचे मन गोंधळले आणि काहीच करता आले नाही.
तेन शक्रः सहस्राक्षोऽस्पंदितः शरबंधनैः। निष्प्रयत्नः कृतः संख्ये चलितुं न शशाक ह
त्याने इंद्राला, हजार डोळ्यांच्या त्या राजाला, बाणांच्या बंधनात बांधून, युद्धात असहाय्य केले आणि तो हलूच शकला नाही.
निर्जलांभोदसदृशो निर्जलार्णवसप्रभः। निर्व्यापारः कृतस्तेन विपाशो वरुणो मृधे
त्याने वरुणाला युद्धात निष्क्रिय केले, जणू तो पाण्याविना मेघ किंवा ओलाव्याविना समुद्र झाला आहे.
रणे वैश्रवणस्तेन परीतः कालरूपिणा। विलपन्लोकपालेशस्त्याजितो धनदः क्रियां
धनाचा स्वामी कुबेर, त्या मृत्यूसारख्या रूपाने वेढला गेला आणि दुःखी होऊन त्याने लोकपालाचे कर्तव्य सोडून दिले.
यमः सर्वहरस्तेन मृत्युप्रहरणो रणे। याम्यामवस्थां संत्यज्य भीतः स्वां दिशमाविशत्
सर्वांचा प्राण घेणारा यम, मृत्यूच्या शस्त्रांनी सज्ज असला तरी, भीतीने स्वतःची दिशा सोडून पळून गेला.
सलोकपालानुत्सार्य हृत्वा तेषां च कर्म तत्। दिक्षु सर्वासु देहं स्वं चतुर्धा विदधे तदा
त्याने सर्व लोकपालांना हाकलून दिले आणि त्यांची कामे स्वतःकडे घेतली; मग त्याने आपले शरीर सर्व दिशांना चार भागांत विभागले.
स नक्षत्रपथं गत्वा दिव्यं स्वर्भानुदर्शितं। जहार लक्ष्मीं सोमस्य यच्चास्य विषयं महत्
तो त्या ताऱ्यांच्या मार्गावर गेला, जो दिव्य आणि स्वरभानूने दाखवलेला आहे, आणि सोमाची लक्ष्मी व त्याचे मोठे राज्य दोन्हीही त्याने जिंकून घेतले.
चालयामास दीप्तांशुं धर्मद्वारा सभास्करं। शासनं चास्य विषयं जहार दिनकर्म च
त्याने तेजस्वी सूर्याला, धर्माचा दरवाजा आणि त्याच्यासह त्याचे राज्य हादरवले, आणि त्याचे अधिकार, त्याचे राज्य व दिवसाचे कार्य सर्व काही काढून घेतले.
सोग्निं देवमुखं जित्वा चकारात्ममुखाश्रयं। वायुं च तरसा जित्वा चकारात्मवशानुगं
त्याने अग्नी, जो देवांचा तोंड आहे, त्याला जिंकून स्वतःच्या इच्छेप्रमाणे वश केले; आणि वायुलाही जोराने जिंकून त्याला स्वतःच्या अधीन केले.
स समुद्रात्समानीय समस्ताः सरितो बलात्। चकाराभिसुखावीर्या देहभूताश्च सिंधवः
त्याने समुद्रातून सर्व नद्या जबरदस्तीने बाहेर आणल्या आणि समुद्र, जे शरीरांचे मूळ आहेत, त्यांना स्वतःच्या सुखासाठी व सामर्थ्यासाठी वश केले.
अपः स्ववशगाः कृत्वा दिविजायाश्च भूमिजाः। छादयामास जगतीं सुगुप्तां धरणीधरैः
त्याने आकाशातील आणि पृथ्वीवरील पाणी स्वतःच्या अधीन करून घेतले आणि पर्वतांनी चांगली रक्षण केलेली पृथ्वी झाकून टाकली.
स स्वयंभूरिवाभाति महाभूतपतिर्महान्। सर्वलोकमयो दैत्यः सर्वलोकभयावहः
तो स्वयंभू, महाभूतांचा स्वामी, सर्व लोकांत व्यापलेला आणि सर्व लोकांना भय आणणारा मोठा दैत्य तेजाने चमकू लागला.
स लोकपालैकवपुश्चंद्रसूर्यग्रहात्मवान्। पावकानिलसंभूतो रराज युधि दानवः
तो दैत्य, लोकपाल, चंद्र, सूर्य आणि ग्रह यांच्या रूपात, अग्नी व वायूपासून जन्मलेला, युद्धात तेजाने उजळून निघाला.
पारमेष्ठ्ये स्थितः स्थाने लोकानां प्रभवोपमे। तं तुष्टुवुर्दैत्यगणा देवा इव पितामहं
तो ब्रह्माच्या सर्वोच्च आसनावर बसला, जगाच्या उत्पत्तीच्या बरोबरीचा झाला; आणि दैत्यांच्या समूहांनी त्याचे स्तुती केली, जसे देव पितामहाची करतात.
पंच तं नाभ्यवर्तंत विपरीतेन कर्मणा। वेदो धर्मः क्षमा सत्यं श्रीश्च नारायणाश्रया
पण पाच — वेद, धर्म, क्षमा, सत्य आणि लक्ष्मी, जे सर्व नारायणावर अवलंबून आहेत — त्याच्याजवळ आले नाहीत, कारण त्याची कृत्ये उलटी होती.
स तेषामनुपस्थानात्सक्रोधो दानवेश्वरः। वैष्णवं पदमन्विच्छन्स गतो देवतायतः
ते त्याच्याजवळ न आल्यामुळे, दैत्यांचा स्वामी रागाने भरून, विष्णूचे स्थान शोधत देवांच्या निवासस्थानी गेला.
स ददर्श सुपर्णस्थं शंखचक्रगदाधरं। दानवानां विनाशाय भ्रामयंतं गदां शुभां
तेथे त्याने गरुडावर बसलेला, शंख, चक्र आणि गदा धारण केलेला, दैत्यांच्या विनाशासाठी शुभ गदा फिरवणारा विष्णू पाहिला.
सजलांभोदसदृशं विद्युत्सदृशवाससं। आरूढं स्वर्णपत्राढ्यं खेचरं काश्यपं खगं
तो मेघासारखा काळा, वीजेसारखे वस्त्र घातलेला, कश्यप कुळातील सोन्याच्या पिसांचा पक्षी, आकाशात उडणारा, त्याच्यावर आरूढ होता.
दुष्टदैत्यविनाशाय दृष्ट्वा खस्थमिवस्थितं। दानवो विष्णुमक्षोभ्यं बभाषे क्षुब्धमानसः
दुष्ट दैत्यांच्या विनाशासाठी आकाशात उभा असलेला विष्णू पाहून, त्या दैत्याने अस्वस्थ मनाने, अचल विष्णूला बोलले.
अयं स रिपुरस्माकं पूर्वेषां प्राणनाशनः। अर्णवावासिनश्चैव मधोश्च कैटभस्य च
हा तोच आमचा शत्रू आहे, ज्याने आमच्या पूर्वजांचे प्राण घेतले, समुद्रात राहणाऱ्यांचा आणि मधु व कैटभाचाही नाश केला.
अयं स रिपुरस्माकमसमः किल कथ्यते। अनेकसंयुगेनेन दानवा बहवो हताः
हा तोच आमचा शत्रू आहे, जो अतुलनीय म्हणून ओळखला जातो; अनेक युद्धांत त्याने असंख्य दैत्यांचा वध केला आहे.
अयं स निर्घृणो लोके स्त्रीबालनिरपत्त्रपः। येन दानवनारीणां सीमंतोद्वरणं कृतम्
हा तोच निर्दय आहे, जो स्त्रिया आणि मुलांसमोरही लाजत नाही; ज्याने दैत्य स्त्रियांची सीमा व निवड ठरवली.
अयं स विष्णुर्देवानां वैकुंठश्च दिवौकसाम्। अनंतो भोगिनां मध्ये स्वयंभूश्च स्वयंभुवः
हा तोच विष्णू आहे, देवांचा, स्वर्गवासींचा वैकुंठ, सर्पांमध्ये अनंत आणि स्वयंभूंत स्वयंभू.
अयं स नाथो देवानामस्माभिर्विप्रकृष्यते। अस्य क्रोधं समासाद्य हिरण्यकशिपुर्हतः
हा तोच देवांचा स्वामी आहे, ज्याचा आपण अपमान केला; त्याच्या कोपाला सामोरे जाऊन हिरण्यकशिपूही मारला गेला.