सा प्रदीप्ताग्निपवना नारायणपरायणा। सासमुद्रौघसदृशी दीप्यमाना महाचमूः1.41.
ती महाकाय फौज अग्नी आणि वाऱ्याच्या तेजाने प्रज्वलित, नारायणभक्त, समुद्राच्या लाटांसारखी प्रखरपणे झळकत होती.
रराजास्त्रवती भीमा यक्षगंधर्वशालिनी। तयोश्चम्वोस्तदानीं तु बभूव स समागमः
भयंकर, अस्त्रांनी सजलेली, यक्ष आणि गंधर्वांनी शोभलेली ती फौज दुसऱ्या फौजेच्या समोर आली.
द्यावापृथिव्योस्संयोगो यथा स्याद्युगपर्यये। तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसंकुलं
जसा युगाच्या शेवटी आकाश आणि पृथ्वी एकत्र येतात, तसं ते युद्ध प्रचंड आणि देव-दानवांनी भरलेलं झालं.
क्षमापराक्रमपरं सदर्पविनयस्यदं। निश्चक्रमुर्बलाभ्यां तु भीमाभ्यां च सुराऽसुराः
धैर्य आणि पराक्रमावर लक्ष केंद्रित करून, गर्व आणि अहंकाराचा नाश करणारे, बलवान आणि भयंकर देव आणि असुर युद्धासाठी पुढे सरसावले.
पूर्वापराभ्यां संरब्धाः सागराभ्यामिवांबुदाः। ताभ्यां बलाभ्यां संहृष्टाश्चेरुस्ते देवदानवाः
पूर्व आणि पश्चिम समुद्रांनी ढग जसे उसळतात, तसेच आपल्या शक्तीने आनंदलेले देव आणि दैत्य पुढे सरकले.
वनाभ्यां पार्वतीयाभ्यां पुष्पिताभ्यां यथा नगाः। समाजघ्नुस्तथा भेरीः शंखान्दध्मुरनेकशः
जसं पर्वतातल्या फुललेल्या झाडांमध्ये वने गूंजतात, तसं त्यांनी अनेकदा भेरी वाजवल्या आणि शंख फुंकले.
ब्रह्मांडं च भुवं चैव दिशश्च समपूरयन्। ज्याघाततलनिर्घोष धनुषां कूजितानि च
त्यांनी ब्रह्मांड, पृथ्वी आणि सर्व दिशा आवाजांनी भरून टाकल्या—धनुष्यांच्या प्रत्यंचे आणि धनुष्यांच्या गजराने सगळीकडे गूंज उठली.
दुंदुभीनां च निर्ह्रादो दैत्यमंतर्दधुः स्वनम्। तेऽन्योन्यमभिसंपेतुर्यातयंतः परस्परम्
डमरूंच्या गडगडाटाने दैत्यांचे आवाज दडपले गेले; ते एकमेकांवर तुटून पडले, परस्परांवर हल्ला करू लागले.
बभंजुर्बाहुभिर्बाहु युद्धमन्ये युयुत्सवः। देवानामशनीर्घोराः परिघांश्चोत्तमायुधान्
काहींनी हाताने हात तोडले, हातघाईच्या युद्धासाठी उत्सुक होते; देवांनी भयंकर वज्र आणि मोठे गदा फेकले.
निस्त्रिंशान्ससृजुः संख्ये गदागुर्वीश्च दानवाः। गदानिपातैर्भग्नांगा बाणैश्च शकलीकृताः
दानवांनी युद्धात तलवारी आणि जड गदा फेकल्या; गदांच्या प्रहाराने आणि बाणांनी शरीरं तुटून पडली.
परिपेतुर्भृशं केचित्पुनः केचित्तु जघ्निरे। ततो रथैश्च तुरगैर्विमानैश्च पदातिभिः
काही जोरात कोसळले, तर काही मारले गेले; मग रथ, घोडे, विमानं आणि पायदळ सैनिकांनी युद्ध रंगले.
समीयुस्तेतिसंरब्धा रोषादन्योन्यमाहवे। संवर्त्तमानास्समरे संदष्टौष्टपुटाननाः
ते सगळे संतापाने एकमेकांवर तुटून पडले, दात घट्ट दाबून, रागाने चेहऱ्यावर विक्राळपणा दिसत होता.
रथा रथैर्नियुध्यंते पादाताश्च पदातिभिः। तेषां रथानां तुमुलः सशब्दः शब्दवाहिनाम्
रथांनी रथांशी, पायदळांनी पायदळांशी युद्ध केलं; त्या रथांचा गोंगाट आणि आवाज प्रचंड होता.
नभो निदद्ध्वानयथा नभस्ये जलदस्वनैः। बभंजिरे रथान्केचित्केचित्संमृदिता रथैः
आकाशात जणू मेघांचा गडगडाट दुमदुमला; काही रथ तुटले, काही रथांनी चिरडले गेले.
संबाधमन्ये संप्राप्ता न शेकुश्चलितुं रथाः। अन्योन्य मध्ये समरे दोर्भ्यामुत्क्षिप्य दंशिताः
रथांची इतकी गर्दी झाली होती की ते हलूच शकत नव्हते. युद्धाच्या मध्यभागी, योद्धे एकमेकांना हातांनी धरून, दात दाखवत रागाने भिडले.
संह्रादमाणास्सबला जघ्नुस्तत्रासि चर्मिणः। अस्त्रैरन्ये विनिर्भिन्ना रक्तं वेमुर्हतायुधि
काही तलवार आणि ढाली घेऊन मोठ्या आवाजात लढले; तर काहींना शस्त्रांनी छेदले गेले आणि ते रक्तबंबाळ होऊन युद्धात पडले.
क्षरज्जलानां सदृशा जलदानां समागताः। अन्योन्यबाणवर्षेण युद्धदुर्दिनमाबभौ
पाण्याने भरलेल्या मेघांसारखे सर्व एकत्र आले आणि एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव करत युद्धाचा दिवस काळोखमय केला.
एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धः कालनेमिस्स दानवः। अवर्धत समुद्रौघैः पूर्यमाण इवांबुदः
इतक्यात, कालनेमि हा दैत्य प्रचंड रागावला आणि समुद्राच्या लाटांनी भरत चाललेल्या मेघासारखा वाढू लागला.
तस्य विद्युल्लतापीडाः प्रदीप्ताशनिवर्षिणः। गात्रैर्नगगिरिप्रख्यैर्विनिपेतुर्बलाहकाः
त्याचे शरीर पर्वतासारखे मोठे होते; त्यातून वीज चमकणारे, वीजांचा वर्षाव करणारे ज्वलंत मेघ खाली पडले.
क्रोधान्निश्वसतस्तस्य भ्रूभेदस्वेदवर्षिणः। साग्निस्फुलिंगाः प्रतता मुखान्निश्चेरुरर्चिषः
रागाने श्वास घेताना त्याच्या कपाळावर घामाच्या धारा वाहू लागल्या, आणि तोंडातून अग्नीच्या ठिणग्यांसह ज्वाळा बाहेर पडू लागल्या.
तिर्यगूर्ध्वं च गगने ववृधुस्तस्य बाहवः। पर्वतादिव निष्क्रांताः पंचास्या इव पन्नगाः
त्याचे हात आकाशात वर आणि बाजूंना वाढले, जणू काही पर्वतावरून पाच तोंडांचे सर्प बाहेर येत आहेत.
सोऽस्त्रजालैर्बहुविधैर्धनुर्भिः परिघैरपि। दिव्यमाकाशमावव्रे पर्वतैरुच्छ्रितैरिव
त्याने विविध प्रकारच्या अस्त्रांच्या जाळ्यांनी, धनुष्यांनी आणि लोखंडी गदांनी दिव्य आकाश जणू उंच पर्वतांनी झाकून टाकले.
सोनिलोद्भूतवसनस्तस्थौ संग्रामलालसः। संध्यातपग्रस्तशिलः साक्षान्मेरुरिवाचलः
वाऱ्याने फडफडणारे वस्त्र घालून, युद्धाची ओढ मनात घेऊन तो संध्याकाळच्या किरणांनी जळालेल्या मेरू पर्वतासारखा उभा राहिला.
ऊरुवेगप्रमथितैः शृंगशैलाग्रपादपैः। अपातयद्देवगणान्वज्रेणेव महागिरीन्
जांघांच्या वेगाने उपटलेले पर्वतशिखर, डोंगर, झाडे याने त्याने देवांच्या सैन्यावर जणू वज्रासारखा प्रहार केला.
बाहुभिश्च सनिस्त्रिंशैश्छिन्नभिन्नशिरोरुहाः। न शेकुश्चलितुं देवाः कालनेमिहता युधि
त्याच्या तलवारधारी हातांनी मारहाण होऊन, केस कापले गेलेले आणि शरीर जखमी झालेले देव, कालनेमिने पराभूत केल्यामुळे युद्धात हलू शकले नाहीत.
मुष्टिभिर्निहताः केचित्केचिच्च द्विदलीकृताः। यक्षगंधर्वपतगाः समहोरगकिन्नराः
काही यक्ष, गंधर्व, पक्षी, सर्प आणि किन्नर त्याच्या मुठीने ठार झाले, तर काही दोन तुकडे झाले.
तेन वित्रासिताः पेतुः समरे कालनेमिना। न शेकुर्यत्नवंतोपि यत्नं कर्तुं विचेतसः
कालनेमिच्या भीतीने ते सर्व युद्धात पडले; त्यांनी खूप प्रयत्न केले तरी त्यांचे मन गोंधळले आणि काहीच करता आले नाही.
तेन शक्रः सहस्राक्षोऽस्पंदितः शरबंधनैः। निष्प्रयत्नः कृतः संख्ये चलितुं न शशाक ह
त्याने इंद्राला, हजार डोळ्यांच्या त्या राजाला, बाणांच्या बंधनात बांधून, युद्धात असहाय्य केले आणि तो हलूच शकला नाही.
निर्जलांभोदसदृशो निर्जलार्णवसप्रभः। निर्व्यापारः कृतस्तेन विपाशो वरुणो मृधे
त्याने वरुणाला युद्धात निष्क्रिय केले, जणू तो पाण्याविना मेघ किंवा ओलाव्याविना समुद्र झाला आहे.
रणे वैश्रवणस्तेन परीतः कालरूपिणा। विलपन्लोकपालेशस्त्याजितो धनदः क्रियां
धनाचा स्वामी कुबेर, त्या मृत्यूसारख्या रूपाने वेढला गेला आणि दुःखी होऊन त्याने लोकपालाचे कर्तव्य सोडून दिले.