महेंद्रेणामृतस्यार्थे वज्रेण कृतलक्षणम्। विचित्रपत्रवसनं धातुमंतमिवाचलम्
महेंद्राने अमृतासाठी वज्राने खूण केलेला, सुंदर पंखांच्या वस्त्रांनी सजलेला, धातूंनी समृद्ध अशा पर्वतासारखा.
स्फीतक्रोधावलंबेन शीतांशुसमतेजसा। भोगिभोगावसक्तेन मणिरत्नेन भास्वता
फुललेल्या रागाच्या आधाराने, चंद्रासारख्या तेजाने, सर्पाच्या फेऱ्यांमध्ये लावलेल्या तेजस्वी मणीने शोभलेला.
पक्षाभ्यां चारुपत्राभ्यामावृतं दिवि लीलया। युगांते सेंद्रचापाभ्यां तोयदाभ्यामिवांबरम्
त्याच्या दोन सुंदर पंखांनी आकाशात खेळत झाकलेला, युगाच्या शेवटी इंद्रधनुष्य आणि मेघांनी व्यापलेल्या आकाशासारखा.
नीललोहितपीताभिः पताकाभिरलंकृतम्। अरुणावरजं श्रीमानारुह्य समरे प्रभुः
निळ्या, लाल आणि पिवळ्या पताकांनी सजलेला, प्रभूने अरुणाचा धाकटा भाऊ असलेल्या वाहनावर युद्धात आरूढ झाला.
सुवर्णवर्णवपुषं सुपर्णं खेचरोत्तमम्। तमन्वयुः सुरगणा मुनयश्च समाहिताः
सुवर्णासारख्या देहाचा, आकाशात उडणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सुपर्णाचा, त्या मागे देव आणि एकाग्र ऋषी गेले.
गीर्भिः परममंत्राभिस्तुष्टुवुश्च गदाधरम्। तद्वैश्रवणसंश्लिष्टं वैवस्वतपुरःसरम्
त्यांनी उत्तम मंत्रांनी गदाधराचे स्तवन केले, जो वैश्रवणासोबत आणि वैवस्वताच्या पुढे होता.
वारिराजपरिक्षिप्तं देवराजविराजितम्। पवनाबद्धनिर्घोषं संप्रदीप्त हुताशनम्
जलराजाने वेढलेला, देवराजाने शोभलेला, वाऱ्याच्या गजराने भरलेला, प्रज्वलित अग्नीसारखा दिसत होता.
विष्णोर्जिष्णोः सहिष्णोश्च भ्राजिष्णोस्तेजसावृतम्। बलं बलवदुद्रिक्ते युद्धाय समवर्तत
विष्णू, जिष्णु, सहिष्णु आणि भ्राजिष्णु यांच्या तेजाने भरलेली ती बलाढ्य सेना युद्धासाठी एकत्र झाली.
स्वस्त्यस्तु देवेभ्य इति बृहस्पतिरभाषत। स्वस्त्यस्तु दैत्येभ्य इति उशना वाक्यमाददे
बृहस्पती म्हणाला, 'देवतांना कल्याण लाभो,' आणि उशनाने उत्तर दिले, 'दैत्यांना कल्याण लाभो.'
ताभ्यां बलाभ्यां संजज्ञे तुमुलो विग्रहस्तथा। सुराणामसुराणां च परस्परजयैषिणाम्
त्या दोन सैन्यांमुळे मोठा गोंधळाचा संघर्ष झाला, जिथे देव आणि असुर एकमेकांवर विजय मिळवण्यासाठी झगडत होते.
दानवा दैवतैः सार्द्धं नानाप्रहरणोद्यमाः। समीयुर्युध्यमाना वै पर्वता इव पर्वतैः1.41.
दानव आणि देव, विविध शस्त्रांनी सज्ज होऊन, पर्वतासारखे एकमेकांवर आदळत युद्धासाठी एकत्र आले.
तत्सुरासुरसंयुक्तं युद्धमत्यद्भुतं बभौ। धर्माधर्मसमायुक्तं दर्पेण विनयेन च
देव आणि असुरांनी मिळून केलेले ते अद्भुत युद्ध, धर्म-अधर्म, गर्व आणि नम्रता यांनी भरलेले, तेजाने झळकत होते.
ततो हयैः प्रजवितैर्वारणैश्च प्रचोदितैः। उत्पतद्भिश्च गगने सासिहस्तैः समंततः
मग वेगवान घोडे आणि हाकलेल्या हत्ती यांच्या मदतीने, हातात तलवारी घेऊन, सर्व बाजूंनी आकाशात उड्या मारत होते.
क्षिप्यमाणैश्च मुसलैः संपतद्भिश्च सायकैः। चापैर्विस्फार्यमाणैश्च पात्यमानैः सुदारुणैः
मुसळे फेकली जात होती, बाण हवेत झेपावत होते, कमाने ताणल्या जात होत्या आणि भीषण अस्त्रे वरून पडत होती.
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसंकुलम्। जगतस्त्रासजननं युगसंवर्तकोपमम्
ते युद्ध फारच भयंकर झाले, देव आणि दैत्यांनी भरलेले, जगाला भीती वाटावी असे, जणू युगाच्या शेवटी होणाऱ्या संहारासारखे.
स्वहस्तमुक्तैः परिघैर्मुद्गरैश्चैव पर्वतैः। दानवास्समरे जघ्नुर्देवानिंद्रपुरोगमान्
दैत्यांनी आपल्या हातातून लोखंडी गज, मोठे सोटे आणि अगदी डोंगरही फेकून, इंद्रासह देवांवर युद्धात प्रहार केला.
ते वध्यमाना बलिभिर्दानवैर्जितकाशिभिः। विषण्णवदना देवा जग्मुरार्तिं परां मृधे
शक्तिशाली, सर्वांना जिंकणाऱ्या दैत्यांनी मारल्यामुळे, देवांचे चेहरे उतरले आणि ते युद्धात मोठ्या दुःखात पडले.
ते चास्त्रशूलमथिताः परिघैर्भिन्नमस्तकाः। भिन्नोरस्का दितिसुतैः स्रवद्रक्ता रणे बहु
शस्त्रांनी आणि भाल्यांनी चिरडले गेले, गजांनी डोकी फोडली गेली, दितीच्या मुलांनी छाती फोडली, आणि देव रणभूमीत खूप रक्तबंबाळ झाले.
सूदिताः शरजालैश्च निर्यत्नाश्च शरैः कृताः। प्रविष्टा दानवीं मायां न शेकुस्ते विचेष्टितम्
बाणांच्या पावसाने मारले गेले, अस्त्रांनी असहाय्य झाले, दैत्यांच्या मायेत अडकले, ते काहीच करू शकले नाहीत.
उत्तंभितमिवाभाति निष्प्राण सदृशाकृति। बलं सुराणामसुरैर्निष्प्रयत्नायुधं कृतम्
दैत्यांनी देवांची सेना जणू प्राणहीन आणि शस्त्रहीन केली होती, ती सेना फक्त उभी आहे असे वाटत होती, जणू जिवंतपणाचा केवळ आकार उरला होता.
दैत्यचापच्युतान्घोरांश्छित्वा वज्रेण तान्शरान्। शक्रो दैत्यबलं घोरं विवेश बहुलोचनः
दैत्यांच्या धनुष्यांतून सुटलेले भयंकर बाण वज्राने छाटून, अनेक डोळ्यांचा शक्र त्या भयंकर दैत्य सैन्यात शिरला.
स दैत्यप्रमुखान्सर्वान्हत्वा दैत्यबलं महत्। तामसेनास्त्रजालेन तमोभूतमथाकरोत्
दैत्यांच्या सर्व प्रमुखांना ठार मारून, त्याने त्या मोठ्या दैत्य सैन्याला तामस अस्त्रांच्या जाळ्याने काळोखात बुडवले.
तेऽन्योन्यं नान्वबुध्यंत दैत्यानां वाहनानि च। घोरेण तमसाविष्टाः पुरुहूतस्य तेजसा
पुरुहूताच्या तेजाने निर्माण झालेल्या त्या भीषण अंधारामुळे, ते एकमेकांना आणि दैत्यांची वाहने ओळखू शकले नाहीत.
मायापाशैर्विमुक्तास्तु यत्नवंतः सुरोत्तमाः। शिरांसि दैत्यसंघानां तमोभूतान्यपातयन्
मायेच्या जाळ्यातून मुक्त झाल्यावर, देवश्रेष्ठांनी प्रयत्नपूर्वक, अंधारात बुडालेल्या दैत्यांच्या टोळ्यांची डोकी उडवली.
अपध्वस्ता विसंज्ञाश्च तमसा नीलवर्चसा। पेतुस्ते दानवास्सद्यश्छिन्नपक्षा इवाद्रयः
निळसर तेजाच्या अंधाराने उद्ध्वस्त आणि शुद्धबुद्धी हरपलेले दैत्य, जणू पंख छाटलेले डोंगर, तसे ताबडतोब कोसळले.
तत्राभिभूतदैत्यैंद्रमंधकारमिवांतरं। दानवं देहसदनं तमोभूतमिवाभवत्
तेथे दैत्यांचा पराभव झाल्यावर, दैत्यांचे निवासस्थान जणू अंतःकरणातील अंधारासारखे झाले, जणू त्यांच्या देहातच काळोख भरला होता.
तथाऽसृजन्महामायां मयस्तां तामसीं दहन्। युगांतोद्योतजननीं सृष्टा मौर्वेण वह्निना
मग मयाने एक मोठी माया निर्माण केली, ती तामस आणि ज्वलंत होती, मौरवी अग्नीने उत्पन्न झालेली, युगाच्या शेवटच्या तेजासारखी.
स ददाह च तां शाक्रीं माया मयविकल्पिता। दैत्याश्चादित्यवपुषा सद्य उत्तस्थुराहवे
त्याने मयाने घडवलेली, शक्राने निर्माण केलेली ती माया जाळून टाकली, आणि दैत्य सूर्याच्या रूपात ताबडतोब युद्धात उभे राहिले.
मायां मौर्वीं समासाद्य दह्यमाना दिवौकसः। भेजिरे चंद्रविषयं शीतांशुसलिलह्रदम्
मौरवी मायेला स्पर्श होताच, जळू लागलेले देव, चंद्राच्या प्रदेशात, शीतांशूच्या पाण्याच्या थंड सरोवरात गेले.
ते दह्यमाना और्वेण वह्निना नष्टचेतसः। शशंसुर्वज्रिणं देवाः संतप्ताः शरणैषिणः
और्व अग्नीने जळून, शुद्धबुद्धी हरपलेले, तापलेल्या आणि आसरा शोधणारे देव, वज्रधारीकडे जाऊन आपली व्यथा सांगू लागले.