चतुश्चक्रं सुविपुलं सुकल्पितमहायुधम्। किंकिणीजालनिर्घोषं द्वीपिचर्मपरिष्कृतम्॥१.४०.
तो चार चाकांचा, विशाल आणि उत्तम शस्त्रांनी सजलेला रथ होता, घंटांच्या निनादाने गूंजणारा आणि वाघाच्या कातड्यांनी सुशोभित.
रुचिरं रश्मिजालैश्च हैमजालैश्च शोभितम्। ईहामृगगणाकीर्णं पक्षिसंघविराजितम्॥१.४०.
तो तेजस्वी किरणांनी आणि सोन्याच्या जाळ्यांनी शोभला होता, उत्सुक प्राण्यांनी भरलेला आणि पक्ष्यांच्या थव्यांनी उजळलेला.
दिव्यास्त्रशस्त्ररुचिरं पयोधरनिनादितम्। स्वक्षं रथवरोदारं सूपस्थं गगनोपमम्॥१.४०.
तो दिव्य अस्त्र-शस्त्रांनी सुशोभित, मेघांच्या गडगडाटासारखा निनादणारा, स्वतःचा भव्य रथ आकाशासारखा उभा होता.
गदापरिघसंपूर्णं मूर्तिमंतमिवार्णवम्। हेमकेयूरवलयं चंद्रमंडलकूबरम्॥१.४०.
तो गदा आणि परिघांनी भरलेला, जणू सजीव समुद्रासारखा भासत होता, सोन्याच्या कड्या आणि बांगड्यांनी सजलेला, आणि चंद्रमंडलासारखा नाभी असलेला.
सपताकध्वजोपेतं सादित्यमिव मंदरम्। गजेंद्राभोगवपुषं क्वचित्केसरवर्चसम्॥१.४०.
पताका आणि ध्वजांनी युक्त, तो सूर्याने उजळलेल्या मंदरासारखा भासत होता; त्याचे रूप हत्तीच्या वेटोळ्यासारखे आणि काही ठिकाणी सिंहाच्या केसांसारखे तेजस्वी होते.
युक्तमृक्षसहस्रेण सुधारांबुदनादितम्। दीप्तमाकाशगं दिव्यं रथं पररथारुजम्॥१.४०.
तो हजार अस्वलांनी ओढला जात होता, अमृतधारेच्या निनादासारखा गूंजत, तेजस्वी, आकाशात उडणारा आणि इतर सर्व रथांपेक्षा श्रेष्ठ असा दिव्य रथ होता.
अध्यतिष्ठद्रणाकांक्षी मेरुं दीप्तमिवांशुमान्। तारस्तु क्रोशविस्तारमायामे च तथाविधम्॥१.४०.
युद्धाची इच्छा असलेला तो त्यावर बसला, जणू सूर्य मेरू पर्वतावर चमकत आहे; त्याची रुंदी एक कोस आणि लांबीही तितकीच मोठी होती.
शैलकूबरसंकाशं नीलांजनचयोपमम्। काललोहस्य रत्नानां समूहाबद्धकूबरम्॥१.४०.
त्याची नाभी पर्वतशिखरासारखी, काळ्या अंजनाच्या ढिगासारखी, काळ्या आणि तांबड्या रंगाच्या रत्नांच्या गाठींनी बांधलेली होती.
तिमिरोद्गारकिरणं गर्जंतमिव तोयदम्। लोहजालेन महता सगवाक्षेण दंशितम्॥१.४०.
तो अंधार दूर करणाऱ्या किरणांनी झळकत होता, जलदाच्या गडगडाटासारखा गूंजत होता, मोठ्या लोखंडी जाळ्याने आणि खिडक्यांनी सजवलेला होता.
आयसैः परिघैः पूर्णं क्षेपणीयैश्च मुद्गरैः। प्रासैः पाशैश्च विततैरसंयुक्तैश्च कण्टकैः॥१.४०.
तो लोखंडी परिघ, फेकण्याचे मोठे मोगरे, भाले, विस्तीर्ण दोर आणि स्वतंत्र काट्यांनी भरलेला होता.
शोभितं त्रासनीयैश्च तोमरैः सपरश्वधैः। उद्यतं द्विषतां हेतोर्द्वितीयमिव मंदरम्॥१.४०.
भीतीदायक भाले आणि कुऱ्हाडी यांनी सजलेले, ते शत्रूंच्या नाशासाठी उभे राहिले होते, जणू दुसरेच मंदार पर्वत उभे आहे असे वाटत होते.
युक्तं खरसहस्रेण सोऽध्यारोहद्रथोत्तमम्। विरोचनस्तु संक्रुद्धो गदापाणिरवस्थितः॥१.४०.
तो उत्तम रथ, ज्याला हजार गाढवं जुंपले होते, त्यावर बसला; विरोचन संतापाने गदाधारी होऊन तिथे उभा राहिला.
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य दीप्तशृंग इवाचलः। युक्तं हयसहस्रेण हयग्रीवस्तु दानवः॥१.४०.
त्याच्या सैन्याच्या पुढे, जणू तेजस्वी शिखर असलेला पर्वतच, असा दानव हयग्रीव, हजार घोड्यांनी जुंपलेल्या रथावर सज्ज उभा होता.
व्यूहितं दानवव्यूहं परिचक्राम वीर्यवान्। विप्रचित्तिसुतः श्वेतः श्वेतकुंडलभूषणः॥१.४०.
श्वेत, विप्रचित्तीचा पुत्र, कानात पांढरी कुंडलं घालून, दानवांच्या व्यूहाभोवती फिरत त्यांची मांडणी करत होता.
स्यंदनं वाहयामास परानीकस्य मर्दनः। व्यायतं किष्कुसाहस्रं धनुर्विस्फारयन्महत्॥१.४०.
तो शत्रूंच्या फळींना चिरडत आपला रथ हाकू लागला, आणि हजार धनुष्यांच्या प्रत्यंचा असलेले मोठे धनुष्य ताणू लागला.
स चाहवमुखे तस्थौ सप्ररोह इवाचलः। खरस्तु विष्किरिन्क्रोधान्नेत्राभ्यां रोपजं जलम्॥१.४०.
तो रणभूमीवर, जणू शिखरांनी सजलेला पर्वतच, असा उभा राहिला; खर, संतापाने डोळ्यातून पाणी येत, सज्ज उभा होता.
स्फुरद्दंतौष्ठनयनः संग्रामं सोभ्यकांक्षत। त्वष्टा त्वष्टादशहयं यानमास्थाय दानवः॥१.४०.
त्याचे दात, ओठ आणि डोळे थरथरत होते, तो युद्धाची आस धरून होता; त्वष्टा नावाचा दानव अठरा घोड्यांच्या रथावर बसला.
दिव्यव्यूहप्रतीकाशा युद्धायाभिमुखः स्थितः। अरिष्टो बलिपुत्रश्च वरिष्ठो दुर्धरायुधः॥१.४०.
तो दिव्य व्यूहासारखा दिसत, युद्धाकडे तोंड करून उभा राहिला; बळीचा पुत्र अरिष्ट, श्रेष्ठ आणि बलाढ्य शस्त्रांनी सुसज्ज होता.
युद्धायाभिमुखस्तस्थौ धराधरविकंपनः। किशोरस्त्वतिसंहर्षात्किशोर इव चोदितः॥१.४०.
तो युद्धाकडे तोंड करून उभा राहिला, पर्वत हलवणारा होता; किशोर, अतिशय आनंदाने, जणू तरुण वळूला उभा केले तसे, पुढे सरसावला.
अभवद्दैत्यमध्ये स ग्रहमध्ये यथा रविः। लंबस्तु नवमेघाभः प्रलंबांबरभूषणः॥१.४०.
दानवांच्या मध्ये तो जसा ग्रहांच्या मध्ये सूर्य तसा चमकत होता; लंब नावाचा, नव्या मेघासारखा दिसणारा, प्रलंबाच्या वस्त्रांनी सजला होता.
दैत्यव्यूहगतो भाति सनीहार इवांशुमान्। वसुंधराभस्तदनु दशनौष्ठेक्षणायुधः॥१.४०.
तो दानवांच्या व्यूहात शिरला आणि धुक्यातील सूर्यासारखा चमकत होता; त्यानंतर वसुंधरा, दहा दात, ओठ, डोळे आणि शस्त्रांनी युक्त, प्रकट झाला.
हसंस्तिष्ठति दैत्यानाम्मध्ये क्रूर महाग्रहः। अन्ये हयगतास्तत्र मत्तेभेंद्रगताः परे॥१.४०.
तो दानवांच्या मध्ये उभा राहून हसत होता, भयंकर आणि मोठ्या ग्रहासारखा; काही घोड्यांवर, तर काही मदमस्त हत्तीवर बसले होते.
सिंहव्याघ्रगताश्चान्ये वराहर्क्षेषु चापरे। केचित्खरोष्ट्रयातारः केचित्तोयदवाहनाः॥१.४०.
इतर काही सिंह आणि वाघांवर, काही वराह आणि अस्वलांवर बसले होते; काही गाढव आणि उंटांवर, तर काही जलचर प्राण्यांवर बसले होते.
पत्तयश्चापरे दैत्या भीषणा विकृताननाः। एकपादास्त्वपादाश्च ननृतुर्युद्धकांक्षिणः॥१.४०.
इतर दानव, भयंकर आणि विद्रूप चेहऱ्यांचे, पायदळ होते; काही एक पायाचे, काही पाय नसलेले, सर्वजण युद्धाची इच्छा धरून नाचत होते.
आस्फोटयंतो बहवः स्वनंतश्च तथापरे। दृप्तशार्दूलनिर्घोषा नेदुर्दानवपुङ्गवाः॥१.४०.
अनेक जण आपले हात आपटत होते, तर काही मोठ्याने गर्जना करत होते; दानवांचे पुढारी, गर्विष्ठ वाघांच्या आवाजासारखे, मोठ्याने डरावत होते.
ते गदापरिघैर्घोरैः शिलामुद्गरपाणयः। बाहुभिः परिघाकारैस्तर्जयंति स्म देवताः॥१.४०.
भयंकर गदा आणि परिघ, तसेच दगड आणि मोठे सोट हातात घेऊन, ते लोखंडी सोटासारख्या हातांनी देवतांना धमकावत होते.
प्रासैः खड्गैश्च पाशैश्च तोमरांकुशपट्टिशैः। चिक्रीडुस्ते शतघ्नीभिः शतधारैश्च मुद्गरैः॥१.४०.
भाले, तलवारी, दोर, टोमर, अंकुश आणि पट्टिश यांनी, ते शतघ्नी आणि शंभर पात्यांचे मोठे सोट घेऊन खेळत होते.
खड्गशैलैश्च शैलैश्च परिघैश्चोद्यतायुधैः। युक्तं बलाहकगणैः सर्वतः संवृतं नभः॥१.४०.
तलवारी, दगड आणि लोखंडी सोट, शस्त्र उंचावून, आकाश सर्व बाजूंनी मेघांच्या झुंडीने व्यापले गेले होते.
एवं तद्दानवं सैन्यं सर्वसत्वमदोत्कटम्। देवताभिमुखं तस्थौ मेघानीकमिवोदितम्॥१.४०.
त्या दानवांच्या सैन्याने, सर्व प्राण्यांच्या गर्वाने फुगून, देवतांसमोर जणू काही दाट काळे ढग उभे राहावेत तसे उभे राहिले.
रेजे च तद्दैत्यसहस्रगाढं वाय्वग्निशैलांबुदतोयकल्पम्। बलं बलौघाकुलमभ्युदीर्णं युयुत्सयोन्मत्तमिवा बभासे॥१.४०.
ते दैत्यांचे सैन्य, हजारो योद्ध्यांनी गच्च भरलेले, वारा, अग्नी, पर्वत, मेघ आणि पाण्याप्रमाणे भासत होते. ते सैन्य शक्तीने उसळून, अनेक दलांनी गजबजलेले, जणू काही युद्धासाठी वेड्यासारखे झाले होते.