चंडविद्युद्गणोपेता घोरनिर्ह्रादकारिणः। अन्योन्यवेगाभिहताः प्रववुः सप्तमारुताः॥१.४०.
भयंकर वीज चमकत होती, भीतीदायक गडगडाट होत होता, आणि सातही वारे एकमेकांवर आदळून जोरात वाहू लागले.
दीप्ततोयाः सनिर्घातैः सह वज्रानलानिलैः। रवैस्सुघोरैरुत्पातैर्दह्यमानमिवाम्बरम्॥१.४०.
पाणी, गडगडाट, वीज, अग्नी आणि वारा यांच्या भीषण आवाजांनी आणि अपशकुनांनी आकाश जणू काही जळत आहे असे वाटू लागले.
पेतुरुल्कासहस्राणि निपेतुः खचराण्यपि। दैवानि च विमानानि प्रपतंत्युत्पतंति च॥१.४०.
हजारो उल्का पडू लागल्या, आकाशातील देवतासुद्धा खाली यायला लागल्या, आणि दैवी विमानं वरखाली उडू लागली.
चतुर्युगांतसमये लोकानां यद्भयं भवेत्। अरूपवति रूपाणि तस्मिन्नुत्पातलक्षणे॥१.४०.
त्या क्षणी, चारही युगांच्या शेवटी जशा भयानक आपत्तीची चिन्हं दिसतात, तशीच रूप नसलेली रूपं आणि संकटाची लक्षणं प्रकट झाली.
तस्माद्दुष्प्रथितं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन। तिमिरौघपरिक्षिप्ता न रेजुश्च दिशो दश॥१.४०.
म्हणून काहीच स्पष्ट दिसत नव्हतं; सर्वत्र घनदाट अंधार पसरला होता आणि दहा दिशाही उजळत नव्हत्या.
विवेश रूपिणी काली कालमेघावगुंठिता। द्यौर्नभात्यभिभूतार्का घोरेण तमसा वृता॥१.४०.
तेव्हा काळी रूप धारण करून, काळ्या मेघांनी झाकलेली, आकाशात प्रवेशली; सूर्य लपला आणि भयंकर अंधार पसरला.
तां घनौघां सतिमिरां दोर्भ्यामाछिद्य स प्रभुः। वपुः स्वं दर्शयामास दिव्यं कृष्णवपुर्हरिः॥१.४०.
त्या घनदाट अंधाराच्या मेघांना आपल्या दोन हातांनी फाडून, त्या प्रभूंनी आपलं दिव्य कृष्णवर्णी रूप दाखवलं.
बलाहकांजननिभं बलाहकतनूरुहम्। तेजसा वपुषा चैव कृष्णं कृष्णमिवाचलम्॥१.४०.
त्यांचं शरीर आणि केस वादळाच्या मेघांसारखे काळे होते, आणि तेज व रूपाने ते काळ्या पर्वतासारखे भासले.
दीप्तपीतांबरधरं तप्तकांचनभूषणम्। धूम्रांधकारवपुषं युगांताग्निमिवोत्थितम्॥१.४०.
त्यांनी तेजस्वी पिवळं वस्त्र परिधान केलं होतं, तापलेल्या सोन्याच्या दागिन्यांनी सजले होते, धुरासारखं काळं रूप होतं, आणि ते युगांताच्या अग्नीसारखे प्रकट झाले.
वृत्तद्विगुणपीनां संकिरीटाच्छन्नमूर्धजम्। बभौ चामीकरप्रख्यैरायुधैरुपशोभितम्॥१.४०.
त्यांचे हात गोल आणि मजबूत, डोक्यावर सुंदर मुकुट, आणि सोनेरी तेजाने झळकणारी शस्त्रं त्यांना शोभा देत होती.
चंद्रार्ककिरणोद्योतं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम्। नंदकानंदितकरं कौस्तुभोद्भासितोरसम्॥१.४०.
चंद्र-सूर्याच्या किरणांसारखं तेज त्यांच्या अंगावर होतं, ते पर्वतशिखरासारखे उंच दिसत होते, त्यांच्या हातांनी नंद आनंदित झाला होता, आणि कौस्तुभ मण्याने त्यांचे उरोज उजळले होते.
शक्तिचित्रफलोदग्रं शंखचक्रगदाधरम्। विष्णुशैलं क्षमाशीलं श्रीवत्सं शार्ङ्गपाणिनम्॥१.४०.
त्यांच्या ढालीवर सुंदर नक्षी होती, त्यांनी शंख, चक्र, गदा आणि शार्ङ्ग धनुष्य धारण केले होते; श्रीवत्साचा चिन्ह असलेले, पर्वतासारखे स्थिर, ते विष्णूच होते.
त्रिदशोदारफलदं स्वर्गस्त्रीचारुवल्लभम्। सर्वलोकमनःकांतं सर्वसत्वमनोहरम्॥१.४०.
ते देवांना वर देणारे, स्वर्गातील सुंदर स्त्रियांना प्रिय, सर्व लोकांच्या मनाला मोहून टाकणारे आणि सर्व सत्त्वांना आकर्षित करणारे होते.
मायाविशालविटपं तोयदौघसमप्रभम्। विद्याहंकारमानाढ्य महाभूतप्ररोहणम्॥१.४०.
ते माया रूपी मोठ्या वृक्षासारखे, मेघांच्या राशीसारखे तेजस्वी, विद्या, अहंकार आणि मानाने समृद्ध, आणि पंचमहाभूतांचा मूळ स्रोत होते.
विशेषपत्रैर्निचितं ग्रहनक्षत्रपुष्पितम्। दैत्यलोकमहास्कंधं मर्त्यलोकप्रकाशितम्॥१.४०.
विशेष पानांनी सजलेले, ग्रह-नक्षत्रांच्या फुलांनी बहरलेले, दैत्यलोकाचा मोठा खोड जणू मर्त्यलोकात स्पष्ट दिसतो आहे.
सागराकारनिर्ह्रादं रसातलगलाश्रयम्। नागेंद्रपाशैर्विततं पक्षिजंतुसमन्वितम्॥१.४०.
समुद्रासारखा गडगडणारा, रसातळाच्या तळाशी आधारलेला, नागराजाच्या दोऱ्यांनी पसरलेला आणि पक्ष्यांच्या थव्यांनी भरलेला आहे.
शीलानाहार्यगंधाढ्यं सर्वलोकमहाद्रुमम्। अव्यक्तानंदसलिलं व्यक्ताहंकारफेनिलम्॥१.४०.
स्थैर्याच्या सुवासाने भरलेला, सर्व लोकांचा महान वृक्ष, ज्याच्या पाण्यात अव्यक्त आनंद आहे आणि त्याच्या फेसात व्यक्त अहंकार आहे.
महाभूतकरौघौघं ग्रहनक्षत्रबुद्बुदम्। विमानवाहनैर्व्याप्तं तोयदाडम्बराकुलम्॥१.४०.
महाभूतांच्या प्रवाहांनी बनलेला, ग्रह-नक्षत्रांच्या फुग्यांनी सजलेला, विमानांनी भरलेला आणि मेघांच्या गोंगाटाने गजबजलेला आहे.
जंतुमत्स्यगणाकीर्णं शैलशंखकुलैर्युतम्। त्रैगुण्यविषयावर्तं सर्वलोकतिमिंगिलम्॥१.४०.
सर्व जीव आणि मास्यांनी गच्च भरलेला, पर्वत आणि शंखांच्या समूहांनी जोडलेला, त्रैगुण्याच्या भोवऱ्यात फिरणारा आणि सर्व लोकांना गिळणारा आहे.
वीरवृक्षलतागुल्मं भुजगोत्सृष्टशैवलम्। द्वादशार्कमहाद्वीपं रुद्रैकादशपत्तनम्॥१.४०.
वीर वृक्ष, वेलींनी आणि झुडपांनी भरलेला, नागांनी टाकलेल्या शैवालांनी सजलेला, बारा सूर्यांचा महान द्वीप आणि रुद्राच्या अकरा नगरींनी युक्त आहे.
वस्वष्टपर्वतोपेतं त्रैलोक्यांभो महोदधिम्। संध्यासंध्योर्मिसलिलमापूर्णानिलशोभितम्॥१.४०.
वसुंच्या आठ पर्वतांनी सुशोभित, त्रैलोक्याच्या पाण्याचा महासागर, संध्याकाळ आणि पहाट यांच्या पाण्यांनी मिसळलेला, वाऱ्याच्या पूर्णतेने उजळलेला आहे.
दैत्ययक्षगणग्रामं रक्षोगणझषाकुलम्। पितामहमहावीर्यं स्वर्गस्त्रीरत्नसंकुलम्॥१.४०.
दैत्य आणि यक्षांच्या वस्त्यांनी, राक्षसांच्या मास्यांनी गजबजलेला, पितामहाच्या महान सामर्थ्याने युक्त आणि स्वर्गातील रत्नासारख्या स्त्रियांनी भरलेला आहे.
श्री कीर्ति कांतिलक्ष्मीभिर्नदीभिश्च समाकुलम्। कालयोगमहावर्षप्रलयोत्पत्तिवेगितम्॥१.४०.
श्री, कीर्ती, कांती, लक्ष्मी आणि नद्यांनी भरलेला, काळ, योग, सृष्टी आणि प्रलय यांच्या मोठ्या पावसाने वेग घेतलेला आहे.
सत्संयोगमहापारं नारायणमहार्णवम्। देवातिदेवं वरदं भक्तानां भक्तवत्सलम्॥१.४०.
सज्जनांच्या एकतेचा महान किनारा, नारायणाचा महासागर, देवांचा देव, वर देणारा आणि भक्तांचा अत्यंत प्रिय आहे.
अनुग्रहकरं देवं प्रशांतिकरणं शुभम्। हर्यश्वरथसंयुक्त सुपर्णध्वजशोभिते॥१.४०.
अनुग्रह करणारा, शांती आणि शुभता देणारा देव, हर्यश्वाच्या रथाने आणि सुपर्णध्वजाने शोभलेला आहे.
चंद्रार्कचक्ररचित उदाराक्षवृतांतरे। अनंतरश्मिसंयुक्ते दुर्दर्शे मेरुकूबरे॥१.४०.
चंद्र आणि सूर्याच्या चक्रांनी रचलेला, उदार नेत्र असणाऱ्यांनी वेढलेला, अनंत किरणांनी युक्त, पाहायला कठीण आणि मेरूच्या शिखरावर वसलेला आहे.
तारकाचित्रकुसुमे ग्रहनक्षत्रबंधुरे। भयेष्वभयदे व्योम्नि देवदैत्यापराजिते॥१.४०.
ताऱ्यांच्या नक्षीच्या फुलांनी सजलेला, ग्रह-नक्षत्रांच्या तेजाने उजळलेला, संकटात निर्भयता देणारा आणि आकाशात देव-दैत्यांना अजिंक्य असा आहे.
हर्यश्वरथसंयुक्तमुक्ताशोभासमन्वितम्। ददृशुस्ते स्थितं देवं दिव्यलोकमये रथे॥१.४०.
त्यांनी तो देव पाहिला, जो दिव्य लोकांनी व्यापलेल्या रथावर, हर्यश्वाच्या रथासह आणि मुक्तांच्या तेजाने शोभून उभा होता.
ते कृतांजलयः सर्वे देवा इंद्रपुरोगमाः। जयशब्दं पुरस्कृत्य शरण्यं शरणं गताः॥१.४०.
सर्व देव, इंद्रासह, हात जोडून जयजयकार करत, त्या शरणदात्याकडे गेले.
एतेषां च गिरः श्रुत्वा स विष्णुर्देवदैवतः। मनश्चक्रे विनाशाय दानवानां महामृधे॥१.४०.
त्यांचे शब्द ऐकून, देवांचा देव विष्णूने, त्या महान युद्धात दानवांचा नाश करण्याचा निर्धार केला.