उपविष्टे तु काकुत्स्थे अर्घं दत्वा विभीषणः। उवाच प्रांजलिर्भूत्वा सुग्रीवं भरतं तथा
काकुत्स्थ बसल्यावर विभीषणाने त्याला अर्घ्य दिलं आणि हात जोडून सुग्रीव आणि भरत यांना म्हणाला.
इहागतस्य रामस्य यद्दास्ये न तदस्ति मे। इयं च लंका रामेण रिपुं त्रैलोक्यकंटकम्
इथे आलेल्या रामाला मी काहीच देऊ शकत नाही; या रामाने, जो तिन्ही लोकांचं कष्ट संपवणारा आहे, ही लंका जिंकली आहे—
हत्वा तु पापकर्माणं दत्ता पूर्वं पुरी मम। इयं पुरी इमे दारा अमी पुत्रास्तथा ह्यहं
पापी रावणाचा वध करून ही नगरी मला पूर्वी दिली गेली; ही नगरी, या स्त्रिया, हे पुत्र आणि मी स्वतः—
सर्वमेतन्मया दत्तं सर्वमक्षयमस्तु ते। ततः प्रकृतयः सर्वा लंकावासिजनाश्च ये
हे सर्व मी तुला दिलं आहे; हे सर्व तुझ्यासाठी कधीही संपणार नाही असं होवो. नंतर लंकेतील सगळ्या प्रजाजनांनी—
आजग्मू राघवं द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः। उक्तो विभीषणस्तैस्तु रामं दर्शय नः प्रभो
राघवाला पाहण्यासाठी, कुतूहलाने भरलेले, ते आले; त्यांनी विभीषणाला सांगितलं, 'प्रभो, आम्हाला रामाचं दर्शन घडव.'
विभीषणेन कथिता राघवाय महात्मने। तेषामुपायनं सर्वं भरतो रामचोदितः
विभीषणाने त्या सर्वांची माहिती महात्मा राघवाला सांगितली; रामाच्या आज्ञेने भरताने त्यांची सर्व भेटवस्तू स्वीकारली.
जग्राह वानरेन्द्रश्च धनरत्नौघसंचयं। एवं तत्र त्र्यहं रामो ह्यवसद्राक्षसालये
वानरराजाने धन आणि रत्नांचे ढीग घेतले; अशा प्रकारे राम तिथे राक्षसांच्या घरात तीन दिवस राहिला.
चतुर्थेहनि संप्राप्ते रामे चापि सभास्थिते। केकसी पुत्रमाहेदं रामं द्रक्ष्यामि पुत्रक
चौथा दिवस आला आणि राम सभेत बसला असताना, केकसीने आपल्या मुलाला म्हटलं, 'मुला, मला रामाचं दर्शन घ्यायचं आहे.'
दृष्टे तस्मिन्महत्पुण्यं प्राप्यते मुनिसत्तमैः। विष्णुरेष महाभागश्चतुर्मूर्तिस्सनातनः
त्या दृश्यामुळे उत्तम ऋषींना मोठं पुण्य मिळतं; हा विष्णू आहे, चार रूपांचा, सनातन आणि अत्यंत भाग्यशाली.
सीता लक्ष्मीर्महाभाग न बुद्धा साग्रजेन ते। पित्रा ते पूर्वमाख्यातं देवानां दिविसंगमे
सीता म्हणजे लक्ष्मीच आहे, हे भाग्यवान; तुझ्या मोठ्या भावाला ती ओळखली गेली नाही; तुझ्या वडिलांनी हे पूर्वी देवांच्या सभेत सांगितलं होतं.
कुले रघूणां वै विष्णुः पुत्रो दशरथस्य तु। भविष्यति विनाशाय दशग्रीवस्य रक्षसः
विष्णू रघूंच्या कुळात दशरथाचा पुत्र म्हणून जन्म घेईल, दहा डोक्याच्या राक्षसाचा नाश करण्यासाठी.
विभीषण उवाच। एवं कुरुष्व वै मातर्गृहाण नवमं वरम्। पात्रं चंदनसंयुक्तं दधिक्षौद्राक्षतैः सह
विभीषण म्हणाला: 'आई, असंच कर. नववा वर घे आणि चंदन लावलेलं भांडे, दही, मध आणि अक्षता घे.'
दूर्वयार्घं सह कुरु राजपुत्रस्य दर्शनम्। सरमामग्रतः कृत्वा याश्चान्या देवकन्यकाः
दूर्वा घालून अर्घ्य दे आणि राजपुत्राचं दर्शन घेण्यासाठी जा; सरमा आणि इतर देवकन्या तुझ्या पुढे जाऊ देत.
व्रजस्व राघवाभ्याशं तस्मादग्रे व्रजाम्यहम्। एवमुक्त्वा गतं रक्षो यत्र रामो व्यवस्थितः
राघवाजवळ जा; मी तुझ्या आधी जाईन. असं म्हणून तो राक्षस जिथे राम होता तिथे गेला.
उत्सार्य दानवान्सर्वान्रामं द्रष्टुं समागतान्। सभां तां विमलां कृत्वा रामं स्वाभिमुखे स्थितम्
रामाचं दर्शन घेण्यासाठी जमलेले सर्व दानव त्याने हाकलून दिले, सभा शुद्ध केली आणि रामाला समोर उभं केलं.
विभीषण उवाच। विज्ञाप्यं शृणु मे देव वदतश्च विशांपते। दशग्रीवं कुंभकर्णं या च मां चाप्यजीजनत्
विभीषण म्हणाला: 'राजाधिराज, मी जे सांगतो ते ऐका. जी दशग्रीव, कुंभकर्ण आणि मला जन्माला घातलं—'
इयं सा देवमाता नः पादौ ते द्रष्टुमिच्छति। तस्यास्तु त्वं कृपां कृत्वा दर्शनं दातु मर्हसि1.38.
'हीच आमची देवमाता आहे, तिला तुझे पाय पाहायची इच्छा आहे; तिच्यावर कृपा करून तिला दर्शन दे.'
राम उवाच। अहं तस्याः समीपं तु मातृदर्शनकांक्षया। गमिष्ये राक्षसेंद्र त्वं शीघ्रं याहि ममाग्रतः
राम म्हणाला: 'आईचं दर्शन घ्यायचं म्हणून मी तिच्याकडे जाईन, राक्षसराजा, तू माझ्या पुढे लवकर जा.'
प्रतिज्ञाय तु तं वाक्यमुत्तस्थौ च वरासनात्। मूर्ध्नि चांजलिमाधाय प्रणाममकरोद्विभुः
तो वचन देऊन उत्तम आसनावरून उठला, हात जोडून डोक्यावर ठेवले आणि नमस्कार केला.
अभिवादयेहं भवतीं माता भवसि धर्मतः। महता तपसा चापि पुण्येन विविधेन च
'मी तुला नमस्कार करतो, तू धर्माने माझी आई आहेस, मोठ्या तपाने आणि विविध पुण्यांनीसुद्धा.'
इमौ ते चरणौ देवि मानवो यदि पश्यति। पूर्णस्स्यात्तदहं प्रीतो दृष्ट्वेमौ पुत्रवत्सले
'देवी, जो मनुष्य तुझे पाय पाहतो, तो पूर्ण होतो; पुत्रावर प्रेम करणारी माता, मी हे दोन्ही पाय पाहून आनंदी झालो.'
कौसल्या मे यथा माता भवती च तथा मम। केकसी चाब्रवीद्रामं चिरं जीव सुखी भव
राम म्हणाला: 'जशी कौसल्या माझी आई आहे, तशीच तूही माझी आई आहेस.' केकसी म्हणाली: 'राम, दीर्घायुष्य लाभो, सुखी रहा.'
भर्त्रा मे कथितं वीर विष्णुर्मानुषरूपधृत्। अवतीर्णो रघुकुले हितार्थेत्र दिवौकसाम्
'वीर, माझ्या पतीने सांगितलं होतं की, विष्णू मानवी रूप घेऊन रघुकुळात देवांच्या हितासाठी अवतरला आहे.'
दशग्रीव विनाशाय भूतिं दातुं विभीषणे। वालिनो निधनं चैव सेतुबंधं च सागरे
'दशग्रीवाचा नाश, विभीषणाला संपत्ती, वालिंचा अंत आणि समुद्रावर सेतू बांधण्यासाठी.'
पुत्रो दशरथस्यैव सर्वं स च करिष्यति। इदानीं त्वं मया ज्ञातः स्मृत्वा तद्भर्तृभाषितम्
'दशरथाचा हा पुत्र हे सर्व करील; आता मला तुझी ओळख पटली, कारण पतीचे ते शब्द आठवले.'
सीता लक्ष्मीर्भवान्विष्णुर्देवा वै वानरास्तथा। गृहं पुत्र गमिष्यामि स्थिरकीर्तिमवाप्नुहि
'सीता म्हणजे लक्ष्मी, तूच विष्णू, देव आणि वानरही; मी घरी जाते, मुला—तुला चिरकाल कीर्ती मिळो.'
सरमोवाच। इहैव वत्सरं पूर्णमशोकवनिकास्थिता। सेविता जानकी देव सुखं तिष्ठति ते प्रिया
सरमा म्हणाली, "इथेच अशोकवनात तुझी प्रिया जानकी माझ्या संगतीने पूर्ण एक वर्ष सुखात राहिली आहे, हे प्रभो."
नित्यं स्मरामि वै पादौ सीतायास्तु परंतप। कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं चिंतयाना त्वहर्निशम्
हे शत्रूंना त्रास देणाऱ्या, मी नेहमीच सीतेचे पाय आठवते; रात्रंदिवस मी विचार करते, 'कधी त्या देवीला पाहीन?'
किमर्थं देवदेवेन नानीता जानकी त्विह। एकाकी नैव शोभेथा योषिता च तया विना
देवतांचा स्वामी असतानाही जानकीला इथे का आणले नाहीस? एकटा असताना तू शोभत नाहीस, आणि तिच्याविना कोणतीही स्त्रीही शोभत नाही.
समीपे शोभते सीता त्वं च तस्याः परंतप। एवं ब्रुवन्त्यां भरतः केयमित्यब्रवीद्वचः
सीता तुझ्या जवळ असली की तिला शोभा येते, आणि तूही तिच्या संगतीने शोभतोस, हे शत्रूंना त्रास देणाऱ्या. असे ती बोलत असताना भरताने विचारले, 'ही कोण आहे?'