ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तव देहोऽक्षयः कृतः। दिनेदिने ते पुष्टात्मा शवः श्वेत भविष्यति
मग ब्रह्मदेवांनी पुन्हा सांगितलं, 'तुझं शरीर आता नाश न होणारं केलं आहे. दररोज तुझं प्राणबल वाढत जाईल आणि तुझं प्रेत पांढरं होत जाईल.'
यावद्वर्षशतं पूर्णं स्वमांसं खाद भो नृप। यदागच्छति चागस्त्यः श्वेतारण्यं महातपाः
राजा, आता शंभर वर्षं पूर्ण होईपर्यंत तू स्वतःचं मांस खा. जेव्हा महातपस्वी अगस्त्य श्वेतवनात येतील—
भगवानतिदुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यसे। स हि तारयितुं शक्तः सेंद्रानपि सुरासुरान्
त्या वेळी तो अत्यंत बलाढ्य भगवान तुला या कठीण यातनेतून सोडवेल. कारण तो इंद्रासह देव-दानवांनाही तारू शकतो.
आहारं कुत्सितं चेमं राजर्षे किं पुनस्तव। सुरकार्यं महत्तेन सुकृतं तु महात्मना
राजर्षे, हे अन्न तुच्छ आहे, पण तुझ्यासारख्या माणसाला त्याचं काय? त्या महात्म्याने देवांचं मोठं कार्य केलं, आणि उत्तम पुण्य मिळवलं.
उदधिं निर्जलं कृत्वा दानवाश्च निपातिताः। विंध्यश्चादित्यविद्वेषाद्वर्धमानो निवारितः
त्याने समुद्र कोरडा घातला आणि दानवांचा नाश केला. सूर्याशी वैर धरून वाढणारा विंध्य पर्वत त्याने थांबवला.
लंबमाना मही चैषा गुरुत्वेनाधिवासिता। दक्षिणा दिग्दिवं याता त्रैलाक्यं विषमस्थितम्
ही पृथ्वी लोंबकळत आणि जडपणामुळे खाली झुकली होती, दक्षिण दिशेला गेली होती, आणि तीनही लोकांची स्थिती बिकट झाली होती.
मया गत्वा सुरैः सार्द्धं प्रेषितो दक्षिणां दिशम्। समां कुरु महाभाग गुरुत्वेन जगत्समम्
मी देवांबरोबर जाऊन त्याला दक्षिण दिशेला पाठवलं. भाग्यवान राजा, जगाचं वजन समसमान करून सगळं स्थिर कर.
एवं च तेन मुनिना स्थित्वा सर्वा धरा समा। कृता राजेंद्र मुनिना एवमद्यापि दृश्यते
त्या ऋषीने असं करून सगळ्या पृथ्वीला समतल केलं. राजेंद्र, त्या ऋषीमुळे आजही हे असंच दिसतं.
सोहं भगवत श्रुत्वा देवदेवस्य भाषितम्। भुंजे च कुत्सिताहारं स्वशरीरमनुत्तमम्
मी देवाधिदेवाच्या वचन ऐकून, माझ्या शरीराचं हे तुच्छ अन्न खातो—हेच माझं सर्वोत्तम अन्न आहे.
पूर्णं वर्षशतं चाद्य भोजनं कुत्सितं च मे। क्षयं नाभ्येति तद्विप्र तृप्तिश्चापि ममोत्तमा
आज शंभर वर्षं झाली, हे तुच्छ अन्नच माझं जेवण आहे. पण, ब्राह्मण, तरीही माझं शरीर कमी झालं नाही आणि मला मोठी तृप्ती मिळते.
तं मुनिं कृच्छ्रसन्तप्तश्चिंतयामि दिवानिशम्। कदा वै दर्शनं मह्यं स मुनिर्दास्यते वने
या कठीण यातनेने त्रस्त होऊन, मी त्या ऋषीचा दिवस-रात्र विचार करतो—कधी तो मला वनात दर्शन देईल?
एवं मे चिंतयानस्य गतं वर्षशतन्त्विह। सोगस्त्यो हि गतिर्ब्रह्मन्मुनिर्मे भविता ध्रुवं
अशा विचारातच इथे शंभर वर्षं गेली. ब्राह्मण, अगस्त्यच माझा खरा आधार आहे, तो ऋषी नक्कीच येईल.
न गतिर्भविता मह्यं कुंभयोनिमृते द्विजम्। श्रुत्वेत्थं भाषितं राम दृष्ट्वाहारं च कुत्सितम्
कुंभयोनीशिवाय मला मुक्ती नाही, हे द्विज. हे ऐकून, राम, आणि हे तुच्छ अन्न पाहून—
कृपया परया युक्तस्तं नृपं स्वर्गगामिनम्। करोम्यहं सुधाभोज्यं नाशयामि च कुत्सितम्
मी मोठ्या दयेनं त्या स्वर्गाला जाणाऱ्या राजाला अमृताचं जेवण देतो आणि तुच्छ अन्न नाहीसं करतो.
चिन्तयन्नित्यवोचं तमगस्त्यः किं करिष्यति। अहमेतत्कुत्सितं ते नाशयामि महामते
सतत विचार करत मी म्हणालो, 'अगस्त्य काय करणार?' पण, महाबुद्धी, मी तुझं हे तुच्छ अन्न नाहीसं करतो.
ईप्सितं प्रार्थयस्वास्मान्मनः प्रीतिकरं परम्। स स्वर्गी मां ततः प्राह कथं ब्रह्मवचोन्यथा
तुला जे हवं आहे, मनाला अत्यंत आनंद देईल असं काही माझ्याकडून माग. तेव्हा स्वर्गाला जाणारा म्हणाला, 'ब्रह्मदेवाचं वचन वेगळं कसं होईल?'
कर्तुं मुने मया शक्यं न चान्यस्तारयिष्यति। ॠते वै कुंभयोनिं तं मैत्रावरुणसंभवम्
हे मुनी, हे माझ्यानेच शक्य आहे, दुसरा कोणीही तारू शकत नाही. मैत्रावरुणापासून जन्मलेला कुंभयोनी सोडून दुसरा नाही.
अपृष्टोपि मया ब्रह्मन्नेवमूचे पितामहः। एवं ब्रुवाणं तं श्वेतमुक्तवानहमस्मि सः
मी काहीही विचारलं नव्हतं, तरी ब्राह्मण, पितामहांनी असं सांगितलं. असं सांगणाऱ्या श्वेताला मी उत्तर दिलं, 'तो मीच आहे.'
आगतस्तव भाग्येन दृष्टोहं नात्र संशयः। ततः स्वर्गी स मां ज्ञात्वा दंडवत्पतितो भुवि
तुझ्या भाग्यामुळे मी इथे आलो आणि तुला भेटलो, यात काहीच शंका नाही. म्हणून, मी स्वर्गाला जाणार आहे हे समजून त्याने मला वंदन करत जमिनीवर लोळण घातली.
तमुत्थाप्य ततो रामाब्रवं किं ते करोम्यहम्। राजोवाच। आहारात्कुत्सिताद्ब्रह्मंस्तारयस्वाद्य दुष्कृतात्
मी त्याला उचलून विचारलं, 'राम, मी तुझ्यासाठी काय करू?' तेव्हा राजा म्हणाला, 'ब्राह्मण, आज मला अशुद्ध अन्न खाल्ल्याचा पापातून सोडव.'
येन लोकोऽक्षयः स्वर्गो भविता त्वत्कृतेन मे। ततः प्रतिग्रहो दत्तो जगद्वंद्य नृपेण हि
तुझ्या कृतीमुळे मला नाश न होणारा लोक आणि स्वर्ग मिळेल; म्हणून जगात पूज्य असलेल्या त्या राजाने मला दान दिलं.
भवान्मामनुगृह्णातु प्रतीच्छस्व प्रतिग्रहम्
तुम्ही कृपा करा आणि माझं हे दान स्वीकारा.
कृता मतिस्तारणाय न लोभाद्रघुनंदन। गृहीते भूषणे राम मम हस्तगते तदा
माझा हेतू मुक्तीसाठी होता, लोभासाठी नव्हता, हे रघुनंदना; मी जेव्हा ते दागिने घेतले, तेव्हा ते माझ्या हातात आले.
मानुषः पौर्विको देहस्तदा नष्टोस्य भूपते। प्रणष्टे तु शरीरे च राजर्षिः परया मुदा
त्या वेळी, राजन, त्याचं पूर्वीचं मानवी शरीर नाहीसं झालं; शरीर गेल्यावर तो राजर्षी मोठ्या आनंदात झाला.
मयोक्तोसौ विमानेन जगाम त्रिदिवं पुनः। तेन मे शक्रतुल्येन दत्तमाभरणं शुभं
मी त्याला सांगितलं आणि तो पुन्हा विमानातून स्वर्गात गेला; त्या इंद्रासारख्या पुरुषाने मला ते शुभ दागिने दिले.
तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतकर्मणा। श्वेतो वैदर्भको राजा तदाभूद्गतकल्मषः
या अद्भुत कृतीमुळे, काकुत्स्था, विदर्भाचा राजा श्वेत पापमुक्त झाला.
पुलस्त्य उवाच। तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वा च रघुनंदनः। गौरवाद्विस्मयाच्चापि भूयः प्रष्टुं प्रचक्रमे
पुलस्त्य म्हणाले: हे अद्भुत कथन ऐकून रघुनंदनाला आदर आणि आश्चर्य वाटले आणि त्याने पुन्हा विचारायला सुरुवात केली.
राम उवाच। भगवंस्तद्वनं घोरं यत्रासौ तप्तवांस्तपः। श्वेतो वैदर्भको राजा तदद्भुतमभूत्कथं
राम म्हणाला: भगवन्, ज्या भयंकर अरण्यात विदर्भाचा राजा श्वेत तपश्चर्या करत होता, ती अद्भुत गोष्ट कशी घडली?
विषमं तद्वनं राजा शून्यं मृगविवर्जितं। प्रविष्टस्तप आस्थातुं कथं वद महामुने
ते अरण्य कठीण, ओसाड आणि प्राण्यांशिवाय होतं; त्या राजाने तिथे जाऊन तप कसं केलं, हे मला सांगा, महर्षे.
समंताद्योजनशतं निर्मनुष्यमभूत्कथं। भवान्कथं प्रविष्टस्तद्येन कार्येण तद्वद
सर्व बाजूंनी शंभर योजन एवढं ते क्षेत्र माणसांविना कसं झालं? तुम्ही तिथे कसे गेला आणि कशासाठी गेला, ते सांगा.