समंताद्योजनशतं मृगव्याघ्रविवर्जितम्। तस्मिन्निष्पुरुषेऽरण्ये चिकीर्षुस्तप उत्तमम्
'सर्व बाजूंनी शंभर योजन पसरलेले, जिथे ना हरण होते ना वाघ; त्या निर्जन जंगलात मी श्रेष्ठ तप करायचे ठरवले.'
अहमाक्रमितुं सौम्य तदरण्यमुपागतः। तस्यारण्यस्य मध्यं तु युक्तं मूलफलैः सदा
'मृदू स्वभावाच्या रामां, मी ते जंगल ओलांडण्यासाठी तिथे गेलो; त्या जंगलाच्या मध्यभागी नेहमीच मुळं-फळं विपुल प्रमाणात मिळत.'
शाकैर्बहुविधाकारैर्नानारूपैः सुकाननैः। तस्यारण्यस्य मध्ये तु पंचयोजनमायतम्
'त्या जंगलात अनेक प्रकारच्या भाज्या, विविधरंगी सुंदर झाडं होती; आणि त्या जंगलाच्या मध्यभागी पाच योजन लांब असा भाग होता.'
हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्। तत्राश्चर्यं मया दृष्टं सरः परमशोभितम्
'त्या ठिकाणी हंस, कारंडव, आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी भरलेले, अत्यंत सुंदर असे एक अद्भुत सरोवर मी पाहिले.'
विसारिकच्छपाकीर्णं बकपंक्तिगणैर्युतम्। समीपे तस्य सरसस्तपस्तप्तुं गतः पुरा
कासव आणि मगरांनी भरलेल्या, बगळांच्या रांगा असलेल्या त्या सरोवराजवळ मी एकदा तप करण्यासाठी गेलो होतो.
देशं पुण्यमुपेत्यैवं सर्वहिंसाविवर्जितम्। तत्राहमवसं रात्रिं नैदाघीं पुरुषर्षभ
त्या पवित्र, सर्व हिंसेपासून मुक्त अशा ठिकाणी पोहोचलो आणि तिथे मी ती उन्हाळ्याची रात्र घालवली, हे पुरुषश्रेष्ठ.
प्रभाते पुरुत्थाय सरस्तदुपचक्रमे। अथापश्यं शवमहमस्पृष्टजरसं क्वचित्
पहाटे लवकर उठून मी त्या सरोवराजवळ गेलो; तिथे मला एका ठिकाणी अजूनही न कुजलेले प्रेत दिसले.
तिष्ठंतं परया लक्ष्म्या सरसो नातिदूरतः। तदर्थं चिंतयानोहं मुहूर्तमिव राघव
त्या सरोवराजवळ फार सुंदर असा तो उभा होता; त्याचा हेतू काय असावा, याचा मी क्षणभर विचार करत होतो, हे राघव.
अस्य तीरे न वै प्राणी को वाप्येष सुरर्षभः। मुनिर्वा पार्थिवो वापि क्व मुनिः पार्थिवोपि वा
या काठी कुठलाही जिवंत प्राणी नाही — मग हा कोण असावा, हे देवश्रेष्ठ? हा ऋषी आहे का, राजाच आहे का? ऋषी किंवा राजा कुठे आहेत?
अथवा पार्थिवसुतस्तस्यैवं संभवः कृतः। अतीतेहनि रात्रौ वा प्रातर्वापि मृतो यदि
किंवा कदाचित हा राजाचा मुलगा असावा, आणि असं काही त्याच्याबरोबर घडलं असावं; काल रात्री किंवा आज सकाळी तो मेला असेल.
अवश्यं तु मया ज्ञेया सरसोस्य विनिष्क्रिया। यावदेवं स्थितश्चाहं चिंतयानो रघूत्तम
पण या सरोवराचं खरं कारण मला नक्कीच समजून घ्यावं लागेल; मी असाच उभा राहून विचार करत होतो, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ.
अथापश्यं मूहूर्तात्तु दिव्यमद्भुतदर्शनम्। विमानं परमोदारं हंसयुक्तं मनोजवम्
तेव्हा थोड्या वेळाने मला एक अद्भुत, दिव्य दृश्य दिसलं — हंसांनी जोडलेलं, अतिशय सुंदर आणि वेगवान असं एक विमान.
पुरस्तत्र सहस्रं तु विमानेप्सरसां नृप। गंधर्वाश्चैव तत्संख्या रमयंति वरं नरम्
त्या विमानासमोर, हे राजन, हजारो अप्सरा होत्या; आणि तितकेच गंधर्व त्या उत्तम पुरुषाला आनंद देत होते.
गायंति दिव्यगेयानि वादयंति तथा परे। अथापश्यं नरं तस्माद्विमानादवरोहितम्
काही जण दिव्य गाणी गात होते, काही वाद्य वाजवत होते; आणि मग मी पाहिलं की त्या विमानातून एक पुरुष खाली उतरला.
शवमांसं भक्षयन्तं च स्नात्वा रघुकुलोद्वह। ततो भुक्त्वा यथाकामं स मांसं बहुपीवरम्
तो त्या प्रेताचं मांस खात होता, आणि मग स्नान करून, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ, त्यानं हवं तितकं ते भरपूर मांस खाल्लं.
अवतीर्य सरः शीघ्रमारुरोह दिवं पुनः। तमहं देवसंकाशं श्रिया परमयान्वितम्
तो पटकन सरोवरात उतरला आणि पुन्हा आकाशात गेला; मी त्याला देवासारखा, अत्यंत तेजस्वी पाहिलं.
भो भो स्वर्गिन्महाभाग पृच्छामि त्वां कथं त्विदम्। जुगुप्सितस्तवाहारो गतिश्चेयं तवोत्तमा
‘अरे, हे स्वर्गवासी महाभागा! मी तुला विचारतो — तुझं अन्न इतकं घृणास्पद असताना, तुझं स्थान एवढं श्रेष्ठ कसं आहे?’
यदि गुह्यं न चैतत्ते कथय त्वद्य मे भवान्। कामतः श्रोतुमिच्छामि किमेतत्परमं वचः
‘जर हे काही गुपित नसेल, तर कृपया आज मला सांग. मला हे श्रेष्ठ सत्य ऐकायचं आहे.’
को भवान्वद संदेहमाहारश्च विगर्हितः। त्वयेदं भुज्यते सौम्य किमर्थं क्व च वर्तसे
‘तू कोण आहेस? माझ्या या शंकेचं समाधान कर. हे सौम्य, असं निंदनीय अन्न तू का खातोस? कशासाठी आणि कुठे राहतोस?’
कस्यायमैश्वरोभावः शवत्वेन विनिर्मितः। आहारं च कथं निंद्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
‘हा असा प्रेतस्वरूपात असलेला ऐश्वर्याचा योग कोणाचा आहे? आणि तुझं अन्न इतकं निंदनीय का आहे? मला हे सत्य ऐकायचं आहे.’
श्रुत्वा च भाषितं तत्र मम राम सतां वर। प्रांजलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनंदन
माझं बोलणं ऐकून, हे राम, सत्पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या स्वर्गवासी पुरुषानं हात जोडून मला उत्तर दिलं, हे रघुनंदन.
शृणुष्वाद्य यथावृत्तं ममेदं सुखदुःखजम्। कामो हि दुरितक्रम्यः शृणु यत्पृच्छसे द्विज
‘आता माझ्या सुखदुःखाचं खरं कारण ऐक. कारण इच्छा चुकीच्या मार्गानं गेली, तर ती संकट आणते — तू जे विचारलंस, ते ऐक, हे द्विजा.’
पुरा वैदर्भको राजा पिता मे हि महायशाः। वासुदेव इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु धार्मिकः
पूर्वी माझे वडील विदर्भाचे प्रसिद्ध आणि पुण्यवान राजा होते. त्यांचे नाव वासुदेव होते आणि ते तिन्ही लोकांत धर्मनिष्ठ म्हणून ओळखले जात.
तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत। अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथोऽभवत्
त्यांना दोन स्त्रियांपासून दोन मुले झाली. मी श्वेत नावाने प्रसिद्ध आहे आणि माझा धाकटा भाऊ सुरथ होता.
पितर्युपरते तस्मिन्पौरा मामभ्यषेचयन्। तत्राहंकारयन्राज्यं धर्मे चासं समाहितः
वडील गेल्यावर नगरवासीयांनी मला राजा म्हणून अभिषेक केला. पण राज्य करताना माझ्यात गर्व आला आणि मी धर्मात स्थिर राहिलो नाही.
एवं वर्षसहस्राणि बहूनि समुपाव्रजन्। मम राज्यं कारयतः परिपालयतः प्रजाः
अशा प्रकारे मी राज्य करत आणि प्रजेला सांभाळत असताना हजारो वर्षे उलटून गेली.
सोहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्वैराग्येण द्विजोत्तम। मरणं हृदये कृत्वा तपोवनमुपागमम्
नंतर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, कधीतरी मला वैराग्य आले आणि मृत्यूचा विचार मनाशी धरून मी तपोवनात गेलो.
सोहं वनमिदं रम्यं भृशं पक्षिविवर्जितम्। प्रविष्टस्तप आस्थातुमस्यैव सरसोंतिके
मी हे रम्य आणि पक्षीरहित वन गाठले आणि या सरोवराच्या काठी तप करण्यासाठी आलो.
राज्येऽभिषिच्य सुरथं भ्रातरं तं नराधिपम्। इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं सुदारुणम्
मी माझ्या भावाला सुरथ याला राज्याभिषेक केला आणि मग या सरोवराजवळ येऊन कठोर तपस्या केली.
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने। शुभं तु भवनं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनामयम्
महावनात दहा हजार वर्षे तप केल्यावर मला सुंदर असे, दोषरहित ब्रह्मलोक मिळाला.