तदहं देवतादेशात्तत्कार्यार्थे महामुनिं। पश्यामि तं मुनिं गत्वा देवदानवपूजितम्
म्हणून, देवतांच्या आज्ञेने, त्या कार्यासाठी मी त्या महर्षीला, ज्याला देव आणि दैत्यही सन्मान देतात, भेटायला जातो.
उपदेशं च मे तुष्टः स्वयं दास्यति सत्तमः। दुःखी येन पुनर्मर्त्ये न भवामि कदाचन
तो संतुष्ट झाला की, तो उत्तम ऋषी मला स्वतः उपदेश देईल, ज्यामुळे मी पुन्हा कधीही माणसांमध्ये दुःखी राहणार नाही.
पिता दशरथो मह्यं कौसल्या जननी तथा। सूर्यवंशे समुत्पन्नस्तथाप्येवं सुदुःखितः
माझे वडील दशरथ आणि आई कौसल्या; सूर्यवंशात जन्मलो तरी मी फार दुःख भोगले.
राज्यकाले वने वासो भार्यया चानुजेन च। हरणं चापि भार्याया रावणेन कृतं मम
राज्याच्या काळात मी पत्नी आणि भावासोबत वनात राहिलो; आणि माझ्या पत्नीचे रावणाने अपहरण केले.
असहायेन तु मया तीर्त्वा सागरमुत्तमम्। रुद्ध्वा तु तां पुरीं सर्वां कृत्वा तस्य कुलक्षयम्
मी एकट्याने तो मोठा सागर ओलांडला, ती संपूर्ण नगरी वेढली आणि त्याच्या कुळाचा नाश केला.
दृष्टा सीता मया त्यक्ता देवानां तु पुरस्तदा। शुद्धां तां मां तथोचुस्ते मया सीता तथा गृहम्
मी सीतेला शोधले आणि देवतांसमोर तिला सोडले; जरी त्यांनी तिला शुद्ध म्हटले, तरी मी तिला पुन्हा घरी आणले.
समानीता प्रीतिमता लोकवाक्याद्विसर्जिता। वने वसति सा देवी पुरे चाहं वसामि वै
मी तिला प्रेमाने परत आणले, पण लोकांच्या बोलण्यामुळे तिला सोडले; ती देवी आता वनात राहते आणि मी नगरीत राहतो.
जातोहमुत्तमे वंशे उत्तमोहं धनुष्मताम्। उत्तमं दुःखमापन्नो हृदयं नैव भिद्यते
मी उत्तम वंशात जन्मलो, धनुर्धारींमध्ये श्रेष्ठ आहे, तरीही मी मोठं दुःख भोगलं, पण माझं हृदय तुटत नाही.
वज्रसारस्य सारेण धात्राहं निर्मितो ध्रुवम्। इदानीं ब्राह्मणादेशाद्भ्रमामि धरणीतले
धात्याने मला वज्रासारख्या साराने घडवले असावे, म्हणूनच ब्राह्मणाच्या आज्ञेने मी आता पृथ्वीवर भटकतो.
तपः स्थितस्तु शूद्रोसौ मया पापो निपातितः। देववाक्यात्तु मे भूयः प्राणो मे हृदि संस्थितः
मी तप करत असताना त्या पापी शूद्राला ठार मारले; पण देवांच्या वचनामुळे माझा जीव पुन्हा माझ्या हृदयात आला.
पश्यामि तं मुनिं वंद्यं जगतोस्य हिते रतम्। दृष्टेन मे तथा दुःखं नाशमेष्यति सत्वरम्
मी त्या पूज्य ऋषीला पाहतो, जो या जगाच्या कल्याणासाठी नेहमीच कार्यरत आहे. त्यांना पाहिल्यामुळे माझे दुःख लवकरच नाहीसे होईल.
उदयेन सहस्रांशोर्हिमं यद्वद्विलीयते। तद्वन्मे दुःखसंप्राप्तिः सर्वथा नाशमेष्यति
जसा सूर्य उगवल्यावर बर्फ वितळतो, तसंच माझ्या दुःखाचंही पूर्णपणे नाश होईल.
दृष्ट्वा च देवान्संप्राप्तानगस्त्यो भगवानृषिः। अर्घ्यमादाय सुप्रीतः सर्वांस्तानभ्यपूजयत्
देवतांना आलेले पाहून, भगवंत अगस्त्य ऋषींनी अत्यंत आनंदाने अर्घ्य घेतले आणि सर्व देवतांचे सन्मानपूर्वक पूजन केले.
ते तु गृह्य ततः पूजां संभाष्य च महामुनिं। जग्मुस्तेन तदा हृष्टा नाकपृष्ठं सहानुगाः
त्यांनी पूजन स्वीकारून आणि त्या महान ऋषींशी संवाद साधून, आपल्या सेवकांसह आनंदाने स्वर्गात परत गेले.
गतेषु तेषु काकुत्स्थः पुष्पकादवरुह्य च। अभिवादयितुं प्राप्तः सोगस्त्यमृषिमुत्तमम्
ते निघून गेल्यावर काकुत्स्थ पुष्पकातून खाली उतरला आणि श्रेष्ठ अगस्त्य ऋषींना वंदन करण्यासाठी पुढे गेला.
राजोवाच। सुतो दशरथस्याहं भवंतमभिवादितुम्। आगतो वै मुनिश्रेष्ठ सौम्येनेक्षस्व चक्षुषा
राजा म्हणाला: मी दशरथांचा पुत्र आहे, आपल्याला वंदन करण्यासाठी आलो आहे, हे श्रेष्ठ ऋषी, कृपया सौम्य दृष्टीने माझ्याकडे पाहा.
निर्धूतपापस्त्वां दृष्ट्वा भवामीह न संशयः। एतावदुक्त्वा स मुनिमभिवाद्य पुनः पुनः
आपल्याला पाहिल्यावर माझे सर्व पाप निघून गेले, यात काहीच शंका नाही. असे म्हणून त्याने पुन्हा पुन्हा त्या ऋषींना वंदन केले.
कुशलं भृत्यवर्गस्य मृगाणां तनयस्य च। भगवद्दर्शनाकांक्षी शूद्रं हत्वा त्विहागतः
तुमच्या सेवकांचे आणि मृगांच्या पिल्लांचे सर्व काही ठीक आहे ना? आपली भेट घ्यावी म्हणून मी शूद्राचा वध करून येथे आलो आहे.
अगस्त्य उवाच। स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ जगद्वंद्य सनातन। दर्शनात्तव काकुत्स्थ पूतोहं मुनिभिः सह
अगस्त्य म्हणाले: रघुकुळातील श्रेष्ठ, जगभर पूज्य आणि सनातन, तुला स्वागत आहे. काकुत्स्था, तुझ्या दर्शनाने मी आणि इतर ऋषी पावन झालो.
त्वत्कृते रघुशार्दूल गृहाणार्घं महाद्युते। स्वागतं नरशार्दूल दिष्ट्या प्राप्तोसि शत्रुहन्
रघुकुळातील वाघ, हे तेजस्वी, तुझ्यासाठी हे अर्घ्य स्वीकार. नरश्रेष्ठ, शत्रूंचा नाश करणारा, तुझ्या आगमनाने मला फार आनंद झाला.
त्वं हि नित्यं बहुमतो गुणैर्बहुभिरुत्तमैः। अतस्त्वं पूजनीयो वै मम नित्यं हृदिस्थितः
तुझ्या असंख्य उत्तम गुणांमुळे तू नेहमीच माझ्या मनात मानाचा आहेस. म्हणूनच तू माझ्या हृदयात सदैव पूजनीय आहेस.
सुरा हि कथयंति त्वां शूद्रघातिनमागतं। ब्राह्मणस्य च धर्मेण त्वया वै जीवितः सुतः
देवता तुझी कीर्ती सांगतात की, तू शूद्राचा वध करून आला आहेस; आणि तुझ्या धर्मनिष्ठ वागण्यामुळे त्या ब्राह्मणपुत्राला पुन्हा प्राण मिळाले.
उष्यतां चेह भगवः सकाशे मम राघव। प्रभाते पुष्पकेणासि गंतायोध्यां महामते
राघवा, हे भगवंत, माझ्या जवळ थांब. सकाळी तू पुष्पकातून अयोध्येला जाशील, हे महाबुद्धी.
इदं चाभरणं सौम्य सुकृतं विश्वकर्मणा। दिव्यं दिव्येनवपुषा दीप्यमानं स्वतेजसा
हे सौम्य, हे दागिने विश्वकर्म्याने कुशलतेने बनवले आहेत. हे दिव्य असून, स्वतःच्या तेजाने झळाळत आहेत.
प्रतिगृह्णीष्व राजेन्द्र मत्प्रियं कुरु राघव। लब्धस्य हि पुनर्द्दाने सुमहत्फलमुच्यते
हे राजेंद्र, हे राघवा, हे माझे आवडते दागिने स्वीकार आणि मला आनंद दे. मिळालेली वस्तू परत देण्याचे फार मोठे फळ मिळते, असं म्हटलं आहे.
त्वं हि शक्तः परित्रातुं सेंद्रानपि सुरोत्तमान्। तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्प्रतीच्छस्व नरर्षभ
तू तर इंद्रासह श्रेष्ठ देवतांचेही रक्षण करू शकतोस. म्हणून मी तुला हे योग्य प्रकारे देतो, नरश्रेष्ठ, ते स्वीकार.
अथोवाच महाबाहुरिक्ष्वाकूणां महारथः। कृतांजलिर्मुनिश्रेष्ठं स्वं च धर्ममनुस्मरन्
मग इक्ष्वाकूंचा बलवान आणि महान रथी, हात जोडून, आपल्या धर्माचा स्मरण करत, श्रेष्ठ ऋषींना म्हणाला.
प्रतिग्रहो वै भगवंस्तव मेऽत्र विगर्हितः। क्षत्रियेण कथं विप्र प्रतिग्राह्यं विजानता
हे भगवंत, येथे मी आपल्याकडून काही स्वीकारणे योग्य नाही. ब्राह्मणाकडून दान घेणे क्षत्रियासाठी कसे योग्य आहे?
ब्राह्मणेन तु यद्दत्तं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि। सपुत्रो गृहवानस्मि समर्थोस्मि महामुने
ब्राह्मणाने जे काही दिलं आहे, ते मला सांगावं. माझा मुलगा आहे, घरदार आहे, आणि मी समर्थ आहे, हे महर्षे.
आपदा चन चाक्रांतः कथं ग्राह्यः प्रतिग्रहः। भार्या मे सुचिरं नष्टा न चान्या मम विद्यते
आपत्ती आली असली तरी मी कसा दान स्वीकारू? माझी पत्नी खूप दिवसांपासून हरवली आहे आणि दुसरी कुणीही नाही.