मोक्तिकैश्चापि सोमस्य शोभां वज्रैर्दिवाकरे। ग्रहाणां चैव सर्वेषां सुवर्णानि च दापयेत्
सोमासाठी मोत्यांनी आणि सूर्याच्या शोभेसाठी वज्रांनी अलंकार करावेत; आणि सर्व ग्रहांसाठी सोन्याचा वापर करावा.
स्वर्णात्सप्तगुणं रौप्यं रौप्यात्ताम्रं तथाविधम्। ततः सप्तगुणं कार्यं कांस्यं सप्तगुणं तथा
सोन्याच्या सातपट चांदी, चांदीच्या सातपट तांबे, आणि तांब्याच्या सातपट कांस्य बनवावे.
कांस्यात्सप्तगुणं कार्यं त्रपु चैव नराधिप। त्रपुसप्तगुणं सीसं सीसाल्लोहं च कारयेत्
कांस्याच्या सातपट टिन, टिनच्या सातपट शीसा, आणि शिसापासून लोखंड तयार करावे, हे राजन.
सप्तद्वीपास्समुद्राश्च सप्त वै कुलपर्वताः। अनया संख्यया कृत्वा निपुणैः शिल्पिभिस्ततः
सात द्वीप, समुद्र आणि सात मुख्य पर्वत — हे सर्व कुशल कारागिरांनी या प्रमाणात तयार करावेत.
पादपादीनि भूतानि राजतान्येव कारयेत्। आरण्यानि च सत्त्वानि सौवर्णानि च कारयेत्
पृथ्वीवरील सर्व प्राणी चांदीचे बनवावेत आणि जंगलातील सर्व जीव सोन्याचे बनवावेत.
वृक्षान्वनस्पतीन्गुल्मतृणपर्णानि वीरुधः। सर्वं प्रकल्प्य विधिवत्तीर्थे देयं विचक्षणैः
झाडे, वने, झुडपे, गवत, पाने आणि औषधी — हे सर्व नीट रीतसर तयार करून, ज्ञानी लोकांनी तीर्थस्थळी अर्पण करावीत.
कुरुक्षेत्रे गयायां च प्रयागेऽमरकंटके। द्वारवत्यां प्रभासे च गंगाद्वारे च पुष्करे
कुरुक्षेत्र, गया, प्रयाग, अमरकंटक, द्वारका, प्रभास, गंगाद्वार आणि पुष्कर या ठिकाणी,
तीर्थेष्वेतेषु वै देयं ग्रहणे शशिसूर्ययोः। दिनच्छिद्रेषु सर्वेषु अयने दक्षिणोत्तरे
या तीर्थस्थळी, चंद्र आणि सूर्यग्रहणाच्या वेळी, दिवसाच्या सर्व संधिकाळात आणि दक्षिणायन-उत्तरायण या दोन्ही संधिकाळात दान द्यावे.
व्यतीपाते बहुगुणं विषुवे च विशेषतः। दातव्यमेतद्राजेंद्र विचारं नैव कारयेत्1.34.
विशेषतः ग्रहांच्या संयोगाच्या आणि विषुवाच्या काळात हे दान भरपूर द्यावे, हे राजेंद्र; याबद्दल काहीही विचार करु नये.
शालाग्निहोत्रिणं कृत्वा सुरूपं च गुणान्वितम्। सपत्नीकं च संपूज्य भूषयित्वा च भूषणैः
सुंदर, सद्गुणी आणि पत्नीसमवेत असलेल्या मुख्य यजमानाला निवडून, त्याचा सन्मान करावा आणि दागिन्यांनी सजवावे.
पुरोहितं मुख्यतमं कृत्वाऽन्ये च तथा द्विजाः। चतुर्विंशद्गुणोपेताः सपत्नीका निमंत्रिताः
मुख्य पुरोहित निवडावा आणि इतर चोवीस ब्राह्मण दांपत्यांसह आमंत्रित करावेत.
अंगुलीयानि च तथा कर्णवेष्टं च दापयेत्। एवंविधांस्तु तान्पूज्य तेषामग्रे सुसंस्थितः
त्यांना अंगठ्या आणि कानातले द्यावेत; अशा प्रकारे त्यांचा सन्मान करून, त्यांच्या समोर नीट उभे राहावे.
अष्टांगप्रणिपातेन प्रणम्य च पुनःपुन।ः॥ पुरोहिताय पुरतः कृत्वा वै करसंपुटम्
अष्टांग नमस्कार करून, पुन्हा पुन्हा वाकावे आणि पुरोहितासमोर हात जोडून उभे राहावे.
यूयं वै ब्राह्मणाः प्रीता मैत्रत्वेनानुगृह्णत। सौमुख्येन द्विजश्रेष्ठा भूयः पूततरस्त्वहः
हे ब्राह्मणहो, तुम्ही प्रसन्न होऊन मैत्रीभावाने कृपा करा; तुमच्या सौम्यतेमुळे, द्विजश्रेष्ठांनो, आजचा दिवस अधिक पवित्र झाला आहे.
भवतां प्रीतियोगेन स्वयं प्रीतः पितामहः। ब्रह्मांडेन तु दत्तेन तोषं यातु जनार्दनः
तुमच्या भक्तीच्या एकरूपतेमुळे स्वतः पितामह प्रसन्न झाला आहे; सुवर्णाच्या अंड्याच्या दानाने जनार्दनही तृप्त होवो.
पिनाकपाणिर्भगवान्शक्रश्च त्रिदशेश्वरः। एते तोषं समायांतु अनुध्यानाद्द्विजोत्तमाः
पिनाकधारी भगवान शंकर आणि देवांचा राजा इंद्र, हे दोघेही, द्विजश्रेष्ठ, तुमच्या अखंड ध्यानामुळे तृप्त होवोत.
एवं स्तुत्वा ततो राजा ब्राह्मणान्वेदपारगान्। ब्रह्माण्डं तु गुरोः प्रादात्सविधानं पुनः क्षणात्
राजाने अशी स्तुती केल्यानंतर, वेदपारंगत ब्राह्मणांना आणि लगेचच आपल्या गुरुला, योग्य विधीने सुवर्णाचे अंडे दिले.
सर्वकामैस्ततस्तृप्तो ययौ स्वर्गं नराधिपः। तेनैव गुरुणा तच्च विभक्तं ब्राह्मणैः सह
सर्व इच्छा पूर्ण झाल्यावर तो राजा स्वर्गात गेला; त्याच गुरूने ते सुवर्ण अंडे ब्राह्मणांसह वाटून दिले.
दत्तं तेनापि चान्येभ्यो ब्रह्मांडं च नराधिप। ब्रह्मांडे भूमिदाने च ग्राही चैको न वै भवेत्
त्या राजाने ते सुवर्ण अंडे इतरांनाही दिले; पण सुवर्ण अंडे किंवा भूमी दान देताना एकट्याने ते स्वीकारू नये.
गृह्णन्दोषमवाप्नोति ब्रह्महत्यां न संशयः। सर्वेषां चैव प्रत्यक्षं दातव्यं परिकीर्त्य वै
जो एकट्याने ते स्वीकारतो, त्याला ब्रह्महत्या पाप लागते, यात शंका नाही; म्हणून ते सर्वांसमोर उघडपणे द्यावे, असे सांगितले आहे.
दीयमानं च पश्यंति तेपि पूता भवंति हि। दर्शनादेव ते मुक्ता भवंन्त्येव न संशयः
दान होताना जे पाहतात, तेही पवित्र होतात; फक्त पाहिल्यानेच ते मुक्त होतात, यात काहीच शंका नाही.
या भीमद्वादशी प्रोक्ता स्वर्णं तोयं मृगाजिनं। एतानि कृत्वा पश्यन्तु दृष्टैरेतैः क्रियाफलं
ती भीषण द्वादशी सांगितली आहे, ज्यात सुवर्ण, पाणी आणि कृष्णमृगचर्म असते; हे सर्व करून, लोकांनी स्वतःच्या डोळ्यांनी त्या कर्माचे फळ पहावे.
अयत्नादेव लभ्येत कर्तुश्चैव सलोकता। सदा गावः प्रणम्याश्च मंत्रेणानेन पार्थिव
हे सहज मिळते आणि करणाऱ्याला त्याच लोकात स्थान मिळते; राजन, या मंत्राने नेहमी गायींना वंदन करावे.
नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च। नमो ब्रह्मसुताभ्यश्च पवित्राभ्यो नमोनमः
श्रीमंत गायींना, सुरभीच्या वंशातील गायींना, आणि ब्रह्मपुत्री पवित्र गायींना मी वारंवार नमस्कार करतो.
मंत्रस्य चास्य स्मरणाद्गोदानफलमाप्नुयात्। तस्मात्त्वमपि राजेंद्र पुष्करे तीर्थ उत्तमे
या मंत्राचा स्मरण केल्याने गोदानाचे फळ मिळते; म्हणून राजेंद्र, तूही या उत्तम पुष्कर तीर्थात—
कार्तिक्यां तु विशेषेण गोदानफलमाप्स्यसि। यत्किंचिद्विद्यते पापं स्त्रियो वा पुरुषस्य वा
—विशेषतः कार्तिक महिन्यात, गोदानाचे फळ मिळवशील; स्त्री असो वा पुरुष, जे काही पाप असेल—
पुष्करे स्नानमात्रेण तदशेषं प्रणश्यति। पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रात्तु भारत
—फक्त पुष्करमध्ये स्नान केल्याने ते सर्व पाप पूर्णपणे नष्ट होते; हे भारत, समुद्रापर्यंत पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रे—
पुष्करे तान्युपायांति कार्तिक्यां तु विशेषतः
—विशेषतः कार्तिक महिन्यात पुष्करमध्ये एकत्र येतात.
भीष्म उवाच। उक्तं भगवता सर्वं पुराणाश्रयसंयुतं। तथा श्वेतेन ब्रह्मांडं गुरवे प्रतिपादितं
भीष्म म्हणाले: भगवंतांनी सर्व काही सांगितले, पुराणांच्या आधारासह; तसेच श्वेताने सुवर्ण अंडे गुरुला दिले.
श्रुत्वैतत्कौतुकं जातं यथा तेनास्थिलेहनं। कृतं क्षुधापनोदार्थे अन्नदानाद्विना द्विज
हे ऐकून मला कुतूहल वाटले: त्याने उपाशीपोटी, अन्नदान न करता, हाडे चाटण्याचा उपाय कसा केला, हे द्विज?