एवं विधानतो दत्ता तिलधेनुर्नृपोत्तम। सर्वकामसमावाप्तिं कुरुते नात्र संशयः
राजन, या पद्धतीने दिलेली तीळगायी सर्व इच्छा पूर्ण करते, यात काहीही शंका नाही.
जलधेनुस्तथैवेह कुंभैरेव प्रकल्पिता। दत्ता तु विधिना कामान्सद्यः सर्वान्प्रयच्छति
इथेच मडक्यांनी तयार केलेली जलगायीही, विधीपूर्वक दिल्यास, लगेच सर्व इच्छा पूर्ण करते.
धेनुशतं तथा दत्तं पूर्णिमा नियमेन हि। सावित्री इव वै स्वर्गे सर्वकामप्रदा भवेत्
पूर्णिमेला नियमाने शंभर गायी दिल्यास, त्या स्वर्गात सावित्रीसारख्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या होतात.
घृतधेनुस्तथा दत्ता विधानेन विचक्षणैः। सर्वकामसमावाप्तिं कुरुते कांतिदा भवेत्
शहाण्यांनी विधीने दिलेली तुपाची गाय सर्व इच्छा पूर्ण करते आणि तेज देते.
रसधेनुस्तथा दत्ता कार्तिके मासि पार्थिव। सर्वान्कामान्प्रयच्छेत्तु नित्यं सा गतिदा भवेत्
किंवा कार्तिक महिन्यात दिलेली रसाची गाय सर्व इच्छा नेहमीच पूर्ण करते आणि मुक्तीही देते.
एतत्ते सर्वमाख्यातं समासाद्बहुविस्तरम्। अपारं फलमुद्दिष्टं ब्रह्मणा सर्वकर्मणा
हे सर्व तुला थोडक्यात आणि विस्ताराने सांगितले; सर्व कर्मांसाठी अनंत फळ ब्रह्मदेवाने सांगितले आहे.
तृष्णया क्षुधया यद्वा पीडितो राजसत्तम। तद्दानं कार्तिके देयं पूर्वं देहि नराधिप
राजन, तहान किंवा भुकेने त्रस्त जे काही असेल, ते कार्तिकात दान करावे; सर्वप्रथम तेच द्यावे.
ब्रह्मांडं सर्वसंपन्नं भूतरत्नौषधीयुतम्। देवदानवयक्षैश्च युक्तमेतत्सदा विभो
हे ब्रह्मांड सर्व संपत्ती, रत्ने, औषधी यांनी युक्त आहे आणि नेहमी देव, दानव, यक्ष यांनी भरलेले आहे.
एतत्तु सकलं कृत्वा सर्वतो रजतान्वितम्। सुरत्नसूर्यचंद्राढ्यं कार्तिके द्वादशी दिने
हे सर्व चांदीने सर्व बाजूंनी सुशोभित करून, दिव्य रत्ने, सूर्य आणि चंद्र यांनी युक्त करून, कार्तिक महिन्यातील द्वादशीला तयार करावे.
अथवा पंचदश्यां तु कार्तिकस्यैव नान्यतः। पुरोहिताय गुरवे दापयेद्भक्तिमान्नरः
किंवा कार्तिक महिन्याच्या पंधराव्या दिवशी, आणि दुसऱ्या वेळी नाही, भक्तीने ते आपल्या पुरोहित किंवा गुरुला द्यावे.
ब्रह्मांडोदरवर्तीनि यानि भूतानि पार्थिव। तानि दत्तानि वै तेन समासात्कथितं तव
राजन, ब्रह्मांडाच्या पोटात असलेली सर्व जीवजंतू त्या दानाने दिली जातात, हे तुला थोडक्यात सांगितले.
यद्यज्ञैर्यजतो राजन्समाप्तवरदक्षिणैः। सर्वं फलं तत्खंडस्य ब्रह्मांडस्य विशेषतः
राजन, यज्ञ करून सर्व दक्षिणा दिल्यास, त्या सर्व फळांचा भाग विशेषतः ब्रह्मांडाच्या तुकड्याच्या दानात मिळतो.
यः पुनः सकलं चेदं ब्रह्मांडं प्रदिशेन्नरः। तेन जप्तं हुतं दत्तं पठितं कीर्तितं भवेत्
जो मनुष्य हे संपूर्ण ब्रह्मांड दान करतो, त्याच्याकडून जप, होम, दान, पठन आणि कीर्तन सर्व पूर्ण होते.
राजोवाच॥ विधिं ब्रह्मांडदानस्य कृत्वा तत्मोक्षभाग्भवेत्। कालं देशं विप्रतीर्थं सर्वं त्वं वद मेनघ
राजा म्हणाला: ब्रह्मांड दानाची विधी करून मोक्ष मिळतो का? वेळ, जागा, योग्य ब्राह्मण, सर्व काही मला सांग.
कृतेन येन सर्वस्य फलभागी भवाम्यहम्। कुत्सितस्यास्य भावस्य मोक्षस्स्यादचिराच्च मे
जे केल्याने मला सर्व फळ मिळेल आणि या दु:खी अवस्थेतून लवकरच मुक्ती मिळेल, ते सांग.
वसिष्ठ उवाच॥ एवं श्रुत्वा ततो राजन्पुरोधास्तस्य स द्विजः। ब्रह्मांडं कारयामास सौवर्णं सर्वधातुभिः
वसिष्ठ म्हणाले: असे ऐकून, त्या राजाचा पुरोहित, तो द्विज, सर्व धातूंपासून सोन्याचे ब्रह्मांड तयार करू लागला.
युतं निष्कसहस्रेण पद्मं तत्र ह्यकल्पयत्॥ तत्र ब्रह्मा तस्य मध्येपद्मरागैरलंकृतः
त्याने हजार सोन्याच्या नाण्यांनी सजवलेले एक कमळ तेथे मांडले; त्या कमळाच्या मध्यभागी ब्रह्मदेव रुबीच्या दागिन्यांनी शोभिवंत केला होता.
सावित्र्या चैव गायत्र्या ऋषिभिर्मुनिभिः सह। नारदाद्याः सुताः सर्व इन्द्राद्याश्च दिवौकसः
त्या ठिकाणी सावित्री आणि गायत्री, ऋषी आणि मुनी यांच्यासह, नारदापासून सुरू होणारे सर्व पुत्र आणि इंद्रासह इतर सर्व देवता उपस्थित होते.
सौवर्णविग्रहाः सर्वे ब्रह्मणस्तु पुरःसराः। वराहरूपी भगवान्लक्ष्म्या सह सनातनः
ब्रह्मदेवाचे सर्व प्रमुख सेवक सुवर्णाच्या देहाचे होते; सनातन भगवान वराह रूपात लक्ष्मीसमवेत होते.
नीलं मरकतं चैव भूषायां तस्य कारयेत्। गोमेदैस्तस्य वै शोभां कारयेत च बुद्धिमान्
त्याच्यासाठी निळ्या आणि पाचूसारख्या दगडांचे दागिने बनवावेत; आणि बुद्धिमान असावा, त्याने गोमेधाने त्याची शोभा वाढवावी.
मोक्तिकैश्चापि सोमस्य शोभां वज्रैर्दिवाकरे। ग्रहाणां चैव सर्वेषां सुवर्णानि च दापयेत्
सोमासाठी मोत्यांनी आणि सूर्याच्या शोभेसाठी वज्रांनी अलंकार करावेत; आणि सर्व ग्रहांसाठी सोन्याचा वापर करावा.
स्वर्णात्सप्तगुणं रौप्यं रौप्यात्ताम्रं तथाविधम्। ततः सप्तगुणं कार्यं कांस्यं सप्तगुणं तथा
सोन्याच्या सातपट चांदी, चांदीच्या सातपट तांबे, आणि तांब्याच्या सातपट कांस्य बनवावे.
कांस्यात्सप्तगुणं कार्यं त्रपु चैव नराधिप। त्रपुसप्तगुणं सीसं सीसाल्लोहं च कारयेत्
कांस्याच्या सातपट टिन, टिनच्या सातपट शीसा, आणि शिसापासून लोखंड तयार करावे, हे राजन.
सप्तद्वीपास्समुद्राश्च सप्त वै कुलपर्वताः। अनया संख्यया कृत्वा निपुणैः शिल्पिभिस्ततः
सात द्वीप, समुद्र आणि सात मुख्य पर्वत — हे सर्व कुशल कारागिरांनी या प्रमाणात तयार करावेत.
पादपादीनि भूतानि राजतान्येव कारयेत्। आरण्यानि च सत्त्वानि सौवर्णानि च कारयेत्
पृथ्वीवरील सर्व प्राणी चांदीचे बनवावेत आणि जंगलातील सर्व जीव सोन्याचे बनवावेत.
वृक्षान्वनस्पतीन्गुल्मतृणपर्णानि वीरुधः। सर्वं प्रकल्प्य विधिवत्तीर्थे देयं विचक्षणैः
झाडे, वने, झुडपे, गवत, पाने आणि औषधी — हे सर्व नीट रीतसर तयार करून, ज्ञानी लोकांनी तीर्थस्थळी अर्पण करावीत.
कुरुक्षेत्रे गयायां च प्रयागेऽमरकंटके। द्वारवत्यां प्रभासे च गंगाद्वारे च पुष्करे
कुरुक्षेत्र, गया, प्रयाग, अमरकंटक, द्वारका, प्रभास, गंगाद्वार आणि पुष्कर या ठिकाणी,
तीर्थेष्वेतेषु वै देयं ग्रहणे शशिसूर्ययोः। दिनच्छिद्रेषु सर्वेषु अयने दक्षिणोत्तरे
या तीर्थस्थळी, चंद्र आणि सूर्यग्रहणाच्या वेळी, दिवसाच्या सर्व संधिकाळात आणि दक्षिणायन-उत्तरायण या दोन्ही संधिकाळात दान द्यावे.
व्यतीपाते बहुगुणं विषुवे च विशेषतः। दातव्यमेतद्राजेंद्र विचारं नैव कारयेत्1.34.
विशेषतः ग्रहांच्या संयोगाच्या आणि विषुवाच्या काळात हे दान भरपूर द्यावे, हे राजेंद्र; याबद्दल काहीही विचार करु नये.
शालाग्निहोत्रिणं कृत्वा सुरूपं च गुणान्वितम्। सपत्नीकं च संपूज्य भूषयित्वा च भूषणैः
सुंदर, सद्गुणी आणि पत्नीसमवेत असलेल्या मुख्य यजमानाला निवडून, त्याचा सन्मान करावा आणि दागिन्यांनी सजवावे.