शिखरिणीप्रदात्रीणां युवतीनां न संशयः। मोदते तु कुलं तस्याः सर्वसिद्धिप्रपूरितम्
शिखरिणी अर्पण करणाऱ्या युवतींच्या घराण्यात सर्व सिद्धी प्राप्त होतात आणि तिथे नेहमी आनंद नांदतो, यात शंका नाही.
मोदकानां प्रदानेन एवमाह प्रजापतिः। एतदेव तु गौरीणां भोजनं हर शस्यते
प्रजापती म्हणतात, मोदक अर्पण केल्याने गौराईला प्रिय असं हेच भोजन मानलं जातं.
सुभगा पुत्रिणी साध्वी धनऋद्धिसमन्विता। सहस्रभोजिनी शंभो जन्मजन्म भविष्यति
ती स्त्री भाग्यवती, पुत्रवती, सध्वी, धन-समृद्धीने युक्त होते आणि प्रत्येक जन्मात शंभूसह हजारो लोकांना जेवण घालते.
पूपानि चैव पुण्यानि कृतानि मधुराणि च। द्राक्षारसप्रधानं च गुडखंडसमन्वितम्
पुण्यकारी, गोड आणि नीट बनवलेले पुप, द्राक्षरस मुख्य असलेले आणि गुळाच्या तुकड्यांनी युक्त असे असतात.
शारदेन तु धान्येन कृत्वा खंडं विमिश्रितत्। स्त्रीणां चैव तु पेयानि भक्ष्याणि च द्विजन्मनाम्
शरद ऋतूतील धान्य वापरून, तुकडे मिसळून तयार केलेली ही पेये आणि खाण्याच्या वस्तू स्त्रिया आणि द्विजांना उपयुक्त आहेत.
इह चाविकवासांसि वर्षायोग्यानि सर्वशः। यानियानि च पेयानि तानि योग्यानि दापयेत्
पावसाळ्यासाठी योग्य अशी सर्व लोकर वस्त्रे आणि योग्य अशी पेये येथे द्यावीत.
प्रतिपूज्य विधानेन वसुदानैः सकंचुकैः। कुंकुमेनानुलिप्तांग्यः स्रग्दामभिरलंकृताः
संपत्ती आणि वस्त्र देऊन, केशर लावून, फुलांच्या माळांनी सजवून त्यांचा सन्मान करावा.
दत्वा तूपानहावङ्घ्र्योर्नारिकेलं करे तथा। अक्ष्णोश्चैवांजनं दत्वा सिंदूरं चैव मस्तके
पायांसाठी उपानह, हातात नारळ, डोळ्यांसाठी काजळ आणि कपाळावर सिन्दूर देऊन त्यांना सन्मानित करावं.
गुडं फलानि हृद्यानि वांछितानि मृदूनि च। हस्ते दत्वा सपात्राणि प्रणिपत्य विसर्जयेत्
गूळ, मनाप्रमाणे हवी असलेली मऊ आणि रुचकर फळं, पात्रात ठेवून त्यांच्या हातात देऊन, नम्रपणे वाकून त्यांना निरोप द्यावा.
स्वयं भुंजीत वै पश्चात्सबंधुर्बालकैः सह। अथवा नैव संपत्तिस्तीर्थे दानं च भाजनम्1.34.
नंतर स्वतः, नातेवाईक आणि मुलांसह जेवावं; किंवा संपत्ती नसेल तर तीर्थक्षेत्री दान करणंही योग्य आहे.
गृहे गतः प्रदास्यामि हृष्टो देव प्रसीद मे। एवमेव पितॄणां च आगत्य स्वीय मंदिरे
घरी परतल्यावर मी आनंदाने अर्पण करीन, हे देवा, माझ्यावर कृपा कर; याचप्रमाणे आपल्या घरी पितरांसाठीही असंच करावं.
पिंडप्रदानपूर्वं तु श्राद्धं कुर्याद्विधानतः। पितरस्तस्य वै तृप्ता भवंति ब्रह्मणो दिनम्
पिंडदानाच्या आधी विधिपूर्वक श्राद्ध करावं; त्यामुळे पितरांना ब्रह्मदेवाच्या एका दिवसाएवढं समाधान मिळतं.
तीर्थादष्टगुणं पुण्यं स्वगृहे ददतां शिव। न च पश्यंति वै नीचाः श्राद्धं द्विजातिभिः कृतं
शिवा, घरात दिलेलं दान तीर्थापेक्षा आठपट पुण्य देतं; आणि नीच लोक द्विजांनी केलेलं श्राद्ध पाहू शकत नाहीत.
एकांते तु गृहे गुप्ते पितॄणां श्राद्धमिष्यते। नीचदृष्ट्या हतं तच्च पितॄन्नैवोपतिष्ठति
घरात एकांत आणि सुरक्षित ठिकाणी पितरांसाठी श्राद्ध करणं योग्य आहे; नीच लोकांनी पाहिल्यास ते विफल होतं आणि पितरांपर्यंत पोहोचत नाही.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं गुप्तं च कारयेत्। पितॄणां तृप्तिदं प्रोक्तं स्वयमेव स्वयंभुवा
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून श्राद्ध गुप्तपणे करावं; कारण स्वतःबुवांनी सांगितलं आहे की हे पितरांना तृप्त करतं.
गौरीभक्त्याधिका या तु शस्ता ज्ञातक्रिया तु सा। राजसी मनसा ज्ञाता जनानां कीर्तिदायिनी
गौरीच्या भक्तीने जे कर्म केलं जातं आणि ज्ञानी लोकांना जे माहीत आहे, तेच श्रेष्ठ आहे; मनाने राजस मानलेलं हे कर्म लोकांना कीर्ती देणारं आहे.
गुप्तं दानं सदा देयमात्मनो हितमिच्छता। पक्वान्नं दृश्यतामेति दीयमानं जनैर्भुवि
जो आपल्या भल्याची इच्छा करतो, त्याने नेहमी गुप्तपणे दान द्यावे. पण शिजवलेले अन्न उघडपणे दिले, तर ते लोकांना दिसते.
दृश्यमानं तु तत्तुष्ट्यै दृश्यते नेह कर्हिचित्। एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
उघडपणे दिलेले दान केवळ समाधानासाठीच दिसते, इथे त्याचा दुसरा अर्थ नाही. एक ब्राह्मण जेवला, तर जणू कोटी ब्राह्मण जेवल्यासारखे होते.
भवने नात्र संदेहः सत्यं पौराणिकं वचः। तीर्थे तु ब्राह्मणं नैव परीक्षेत कथंचन
यात काहीच शंका नाही, हे पुराणातील सत्य वचन आहे. तीर्थस्थळी ब्राह्मणाची कसोटी कधीच करू नये.
अन्नार्थिनमनुप्राप्तं भोज्यं तं मनुरब्रवीत्। सक्तुभिः पिंडदानं च संयावैः पायसेन वा
कोणी अन्न मागायला आला, तर मनू म्हणतात की त्याला सत्तू, पिंड, सांजा किंवा पायस यापैकी काहीही देऊन जेवू घालावे.
कर्त्तव्यमृषिभिर्दृष्टं पिण्याकेनैंगुदेन वा। तिलपिण्याककैर्देयं भक्तिमद्भिर्नरैः सदा
ऋषींनी सांगितले आहे की पिंड्याचे किंवा इंगुद फळाचे अन्न द्यावे. श्रद्धेने नेहमी तिळाच्या पिठाचे अन्न भक्तांनी द्यावे.
श्राद्धं तत्र तु कर्तव्यमर्घ्यावाहनवर्जितम्। स्वधां तु गृध्राः काका वा नैव दृष्ट्या हरन्ति ते
त्या ठिकाणी श्राद्ध करावे, पण अर्घ्य व आह्वान सोडावे. गिधाडे किंवा कावळे हे श्राद्धाचे अन्न डोळ्यांनी कधीच उचलत नाहीत.
श्राद्धं तत्तैर्थिकं प्रोक्तं पितॄणां तृप्तिदं परम्। कर्तव्यं तत्प्रयत्नेन भक्तिरेवात्र कारणम्
तीर्थावर केलेले श्राद्ध हे पितरांना सर्वात जास्त तृप्त करणारे मानले गेले आहे. ते मनापासून, श्रद्धेने करावे, कारण श्रद्धाच येथे मुख्य आहे.
भक्त्या तुष्यन्ति पितरस्तुष्टाः कामान्दिशन्ति ते। पुत्रं पौत्रं धनं धान्यं कामान्यान्मनसेच्छति
श्रद्धेने केलेल्या श्राद्धाने पितर तृप्त होतात आणि प्रसन्न होऊन इच्छित फळ देतात. ते पुत्र, नातू, धन, धान्य आणि मनातील सर्व इच्छा पूर्ण करतात.
भक्त्या चाराधितो दद्यान्नृणां प्रीतः पितामहः। अकालेप्यथ काले वा तीर्थे श्राद्धं सदा नरैः
श्रद्धेने पूजन केल्यावर पितामह प्रसन्न होऊन सर्वांना देतो. योग्य वेळ असो वा नसो, तीर्थस्थळी नेहमी श्राद्ध करावे.
प्राप्तैरेव सदा स्नानं कर्तव्यं पितृतर्पणम्। पिंडदानं च कर्तव्यं पितॄणां चातिवल्लभम्
जेव्हा संधी मिळेल, तेव्हा नेहमी स्नान करून पितरांना तर्पण करावे. पिंडदान करणे फारच प्रिय आहे पितरांना, तेही जरूर करावे.
पितरो हि निरीक्षन्ते गोत्रजं समुपागतम्। आशया परया युक्ताः कांक्षंतस्सलिलं च ते
पितर आपल्या वंशजाला आलेला पाहून मोठ्या आशेने त्याच्याकडून पाणी मिळेल या अपेक्षेने वाट पाहतात.
विलम्बो नैव कर्तव्यो नैव विघ्नं समाचरेत्। अच्छिन्ना सन्ततिस्तेषां सदा कालं भविष्यति
कधीच उशीर करू नये किंवा अडथळा आणू नये. त्यांचा वंश नेहमी अखंड राहतो.
पितरः पुत्रदातारं वृद्धिश्राद्धाभिकांक्षिणः। तेन ते सन्ततिच्छेदं न कुर्वन्ति हि कर्हिचित्
पितर पुत्र देणारा आणि श्राद्ध वाढवणारा याची इच्छा करतात. म्हणून त्याच्या वंशात कधीच खंड पडत नाही.
अतः श्राद्धं पुरा प्रोक्तं स्वयमेव स्वयंभुवा। गुणोत्तरंतुयत्कार्यंद्विजैःपितृपरायणैः
म्हणूनच स्वयंभूने पूर्वी श्राद्धाचे महत्त्व सांगितले आहे. जे द्विज पितरभक्त आहेत, त्यांनी जे काही करावे ते सर्वश्रेष्ठ असते.