इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं राक्षसः कुपितोऽब्रवीत् । समर्थस्त्वं यदि तदा मोचयाद्यैव मत्करात्
हरिची ही वचने ऐकून, राक्षस रागाने म्हणाला – जर तू खरोखर समर्थ असशील, तर आजच तिला माझ्या हातून सोडवून दाखव.
इत्युक्तमात्रे वचने माधवेन क्रुधेक्षितः । पपात भस्मसाद्भूतस्त्यक्त्वा वृंदां सुदूरतः
माधवाने एवढेच बोलताच, त्याच्या क्रोधाने पाहिल्यावर राक्षस राख झाला आणि वृंदेला दूर सोडून गेला.
अथोवाच प्रमुग्धा सा मायया जगदीशितुः । कस्त्वं कारुण्यजलधिर्येनाहमिह रक्षिता
मग, विश्वाच्या प्रभूच्या मायेमुळे गोंधळलेली ती म्हणाली – कोण आहेस तू, दयाळू सागर, ज्यामुळे मी इथे वाचले?
शारीरं मानसं दुःखं सतापं तपसां निधे । त्वया मधुरया वाचा हृतं राक्षसनाशनात्
माझ्या शरीरातील आणि मनातील दुःख, तपस्वींची जळजळ, तुझ्या गोड वचनांनी आणि राक्षसाच्या नाशामुळे नाहीशी झाली.
तवाश्रमे तपः सौम्य करिष्यामि तपोधन
तुझ्या आश्रमात, सौम्य, मी तप करीन, हे तपाचे धन.
तापस उवाच- भरद्वाजात्मजश्चाहं देवशर्मेति विश्रुतः । विहाय भोगानखिलान्वनं घोरमुपागतः
तपस्वी म्हणाला – मी भरद्वाजाचा पुत्र, देवशर्मा म्हणून प्रसिद्ध आहे; सर्व भोग सोडून या भयंकर वनात आलो आहे.
अनेन बटुनासार्धं मम शिष्येण कामगाः । बहुशः संति चान्येऽपि मच्छिष्याः कामरूपिणः
या बटुनासासोबत, माझ्या शिष्यांसह, हे कामगामी येथे आहेत; आणि बरेच इतरही माझे शिष्य आहेत, जे इच्छेनुसार रूप बदलू शकतात.
त्वं चेन्ममाश्रमे स्थित्वा चिकीर्षसि तपः शुभे । एहि राज्ञ्यपरं यामो वनं दूरस्थितं यतः
जर तू माझ्या आश्रमात राहून तप करायचे ठरवलेस, हे शुभे, तर चल, आपण दुसऱ्या वनात जाऊ, कारण हे ठिकाण राजापासून दूर आहे.
इत्युक्त्वा राजपत्नीं तां ययौ प्राचीं दिशं हरिः । वनं प्रेतपिशाचाढ्यं मंदगत्या नराधिप
असं सांगून हरि त्या राणीला सोडून पूर्वेकडे निघून गेला. राजा मात्र हळूहळू भुताखेतांनी भरलेल्या जंगलात गेला.
वृंदारिकाश्रुपूर्णाक्षी तस्य पृष्ठानुगा ययौ । स्मरदूती च तत्पृष्ठे मां प्रतीक्षेति वादिनी
वृंदेच्या डोळ्यातून अश्रू वाहत होते, ती त्याच्या मागून चालली. तिच्या मागे स्मरदूती चालत होती आणि म्हणाली, 'माझी वाट बघ.'
अत्रांतरे दुराचारः कोपि पापाकृतिर्वने । जालं प्रसारयामास तद्यदा जीवपूरितम्
इतक्यात त्या जंगलात एक वाईट स्वभावाचा, पापी दिसणारा माणूस आला. त्याने जाळे पसरले आणि ते लगेच जिवंत प्राण्यांनी भरले.
ततः संकोचयामास तज्जालं पापनायकः । जालस्थांस्तु तदा जीवानुपाहृत्य मुमोच ह
मग त्या पापी माणसाने ते जाळे ओढले आणि त्यातले प्राणी काढून त्यांना सोडून दिले.
स च व्याधः स्त्रियौ दृष्ट्वा स्मरदूती जगाद ताम् । देवि मामत्तुमायाति करे गृह्णातु मां सखी
त्या शिकाऱ्याने त्या दोन स्त्रियांना पाहून स्मरदूतीला म्हणाले, 'देवी, तुझी सखी माझ्याकडे येऊन माझा हात धरू दे.'
वृंदा तयोक्तं श्रुत्वैनं विकृतास्यं व्यलोकयत् । वीक्ष्यतं भयवातेन निर्धूता सिंधुजप्रिया
वृंदेने हे ऐकून त्या विकृत चेहऱ्याच्या माणसाकडे पाहिले. भीतीच्या झटक्याने सिंधूची प्रियसी त्याच्याकडे बघू लागली.
दुद्राव विकलं शुभ्रं स्मरदूत्या समं वने । विद्रवंती समं सख्या तापसाश्रममागता
ती घाबरून, उजळून, स्मरदूतीसोबत जंगलात पळू लागली. दोघीही एकत्र पळत तपस्व्यांच्या आश्रमात पोहोचल्या.
सा तापसवने तस्मिन्ददर्शात्यंतमद्भुतम् । पक्षिणः कांचनीयांगान्नानाशब्दसमाकुलान्
त्या तपस्व्यांच्या वनात तिने एक अद्भुत दृश्य पाहिले – सोन्यासारख्या देहाचे पक्षी, वेगवेगळ्या आवाजांनी गूंजत होते.
सापश्यद्धेमपद्माढ्यां वापीं तु स्वर्णभूमिकाम् । क्षीरं वहंति सरितः स्रवंति मधु भूरुहः
तिथे तिने सोन्याच्या कमळांनी भरलेली, सोन्याच्या जमिनीची एक विहीर पाहिली. दूध वाहणाऱ्या नद्या आणि मध गळणारी झाडे होती.
शर्कराराशयस्तत्र मोदकानां च संचयाः । भक्ष्याणि स्वादुसर्वाणि बहून्याभरणानि च
तिथे साखरेचे ढीग, मोदकांचे साठे, सर्व प्रकारचे स्वादिष्ट खाणे आणि भरपूर दागिने होते.
बहुशस्त्राणि दिव्यानि नभसः संपतंति च । क्रीडंति हरयस्तृप्ता उत्पतंति पतंति च
आकाशातून अनेक दिव्य शस्त्रे उडत होती. तृप्त वानर खेळत होते, उडत आणि उडी मारत होते.
मठेति सुंदरं वृंदा तं ददर्श तपस्विनम् । व्याघ्रचर्मासनगतं भासयंतं जगत्त्रयम्
वृंदेला एका सुंदर मठात वाघाच्या कातडीवर बसलेला, तीनही जग उजळवणारा एक तपस्वी दिसला.
तमुवाच विभो पाहि पाहि पापर्द्धिकादथ । तपसा किं च धर्मेण मौनेन च जपेन च
ती त्याला म्हणाली, 'प्रभो, पापाच्या शत्रूपासून मला वाचवा, वाचवा. तप, धर्म, मौन किंवा जप यांपैकी कशानेही असो.'
भीतत्राणात्परं नान्यत्पुण्यमस्ति तपोधन । एवमुक्तवती भीता सालसांगी तपस्विनम्
भीतीत असलेल्या माणसाला वाचवण्यासारखे पुण्य दुसरे नाही, हे तपस्वी. असे म्हणून ती घाबरून त्याला बिलगली.
तावत्प्राप्तः सदुष्टात्मा सर्वजीवप्रबंधकः । वृंदादेवी भयत्रस्ता हरिकंठे समाश्लिषत्
तेवढ्यात सर्व जीवांना पकडणारा तो दुष्ट तिथे आला. भयाने थरथर कापणारी वृंदा हरिच्या गळ्यात बिलगली.
सुखस्पर्शं भुजाभ्यां सा शोकवल्लीव लिंगिता । तवालिंगनभावेन पुनरेव भविष्यति
ती त्याच्या मिठीत सुखाचा स्पर्श अनुभवत, दुःखाच्या वेलीसारखी त्याला घट्ट बिलगली. तुझ्या मिठीमुळे ती पुन्हा पूर्वीसारखी होईल.
शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम्
सर्व अंगांनी युक्त असलेले हे शिर, गुणांनी तुझ्या पतीपेक्षा श्रेष्ठ आहे. आता, स्त्री, पतीसाठी तू त्या सुंदर सभागृहात जा.
सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः
म्हणून त्या तपस्व्याने सांगितल्यावर ती चित्रशाळेत गेली. तिने दिव्य पलंगावर चढून आपल्या प्रियकराचे शिर उचलले.
चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति
ती डोळे मिटून, उत्कट ओढीने त्याच्या ओठांवरून अमृतासारखे पाणी प्यायली; आणि त्या क्षणी राजाने जलंधराचा रूप घेतले.
तत्कांतसदृशाकारस्तद्वक्षस्तद्वदुन्नतिः । तद्वाक्यस्तन्मनोभावस्तदासीज्जगदीश्वरः
त्याचे रूप तिच्या प्रियासारखेच होते, छाती व उंचीही तशीच, बोलणे आणि मनही तसेच; अशा प्रकारे तो जगाचा स्वामी झाला.
अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे
मग आपल्या प्रियाचा पूर्ण देह पाहून तिने सांगितले, "स्वामी, मी तुला हवे ते करीन; मला सांग, तुझे मन काय आहे ते ऐकू दे."
वृंदावचनमाकर्ण्य प्राह मायासमुद्रजः । शृणु देवि यथा युद्धं वृत्तं शंभोर्मया सह
वृंदेचे बोलणे ऐकून मायासागरातून जन्मलेला म्हणाला, "देवी, ऐक, शंभू आणि माझ्यातील युद्ध कसे घडले ते सांगतो."