पूर्वीच्या काळात, पितरांसाठी शुद्ध शिजवलेले अन्न अर्पण करणे योग्य मानले जाई, तर देवांसाठी सर्वोत्कृष्ट नैवेद्य अर्पण केला जाई. ज्याने हे सर्व नियम आणि विधी स्थापन केले, त्या परमेश्वराला आम्ही वंदन करतो. त्रेतायुगात, परमकर्ता ब्रह्मदेवांनी अग्निद्वारे विधिपूर्वक यज्ञ केले. जसे पूर्वी सृष्टीची रचना झाली, तसेच यज्ञाचीही निर्मिती झाली. ब्रह्मा, हे अखंड, विश्वाला पोसणारे, ज्यांचे वय जरी मोठे असले तरी, ते ज्ञानात प्रगल्भ होते. हे सर्व ब्रह्मदेवांच्या मागे चालले आणि त्यांचे अनुसरण केले. समजण्यापलीकडील स्वभाव असलेले ब्रह्मा, ऋद्धी-संपन्न आणि यज्ञातील सहभागींच्या रक्षणाखाली असलेल्या यज्ञमंडपात गेले. त्या वेळी, धनुष्य हातात घेऊन, बलशाली विष्णूंनी दैत्य, दानव आणि राक्षसांच्या राजांना त्यांच्या स्थानावर उभे केले होते. ब्रह्मदेवांनी स्वतःच्या अंतरात्म्यात चिंतन केले आणि सत्याचा विचार केला. त्यातूनच, शाश्वत यज्ञ स्वतःच यज्ञरूप झाला. तेथे, ब्रह्मदेवांनी यज्ञासाठी योग्य अशा पुरोहितांची निवड केली. भृगु आणि अन्य यज्ञविद्या असलेले श्रेष्ठ ब्राह्मण निवडले गेले. त्यांनी बहुवृच परंपरेतील मुख्य ऋचांचे पाठ करणारे ब्राह्मण, शास्त्रानुसार शुभ मंत्रोच्चार करीत होते. श्रेठ ऋषी त्या विधीचे श्रवण करीत होते. यज्ञविद्या, वेदज्ञान आणि मंत्रोच्चारातील कौशल्य, या सर्वांचा गूंज त्या यज्ञमंडपात निनादत होता. यज्ञविधी जाणणारे, शब्दशास्त्र, अर्थशास्त्र आणि सर्व विद्येत निपुण असलेले ब्राह्मण तेथे उपस्थित होते. मीमांसा आणि तर्कशास्त्रात पारंगत असलेलेही विविध निवेदन करीत होते; आणि प्रत्येक ठिकाणी, दृढव्रती तपस्वी उपस्थित होते. राजन्, त्यांनी पाहिले की, श्रेष्ठ द्विजजन मंत्रोच्चार आणि हवन करण्यात मग्न आहेत, आणि ब्रह्मा, सृष्टीचे पितामह, त्या यज्ञभूमीत उभे आहेत. देवांचे व दानवांचे गुरु, ज्यांना दोन्ही पक्ष सेवा करतात, तेथे पूजले गेले; आणि सर्व प्रजापती त्यांना स्वामी मानून आले. दक्ष, वसिष्ठ, पुलह, मरीचि — हे श्रेष्ठ द्विज, अत्री, भृगु, गौतम, अंगिरा आणि नारदही उपस्थित होते. ज्ञान, आकाश, वायु, तेज, जल, पृथ्वी; शब्द, स्पर्श, रूप, रस आणि गंध — या सर्वांचेही तेथे साक्षात्कार झाला. परिवर्तन, विकार, आणि या जगाच्या महान कारणासह चारही वेद — ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि अथर्ववेद — उपस्थित होते. शब्द, व्याकरण, निरुक्त, कल्प, छंद, आयुर्वेद, धनुर्वेद, मीमांसा, गणित, हस्त्यशास्त्र, अश्वशास्त्र, इतिहास — या सर्व उपवेदांनी वेदांचा गौरव वाढवला. तेथे, महान आत्मा, स्वतः प्रकट पितामहाची, तप, यज्ञ, संकल्प, आणि प्राणसुद्धा पूजा करीत होते. धन, धर्म, काम, द्वेष, आणि आनंद — हे सर्व ब्रह्मदेवांसमोर सदैव उपस्थित होते. शुक्र, बृहस्पति, संवर्त, बुध, शनि, राहू व इतर सर्व ग्रह; मरुतगण, विश्वकर्मा, पितर, सूर्य, सोम — हे सर्व ब्रह्मदेवांची पूजा करतात. गायत्री, दुर्गतरणी, वाणीच्या सात रूपा, सर्व अक्षरे आणि नक्षत्रे; शास्त्रांचे भाष्य, सर्व देहधारी, क्षण, निमिष, मुहूर्त, दिवस-रात्र, पक्ष, महिने, आणि सर्व यज्ञ — हे सर्व देवांसह ब्रह्मदेवांची पूजा करतात. इतर श्रेष्ठ देवी — लज्जा, कीर्ती, श्री, प्रभा, धैर्य, क्षमा, संपत्ती, सदाचार, ज्ञान, बुद्धी; श्रुती, स्मृती, धैर्य, शांती, पोषण, क्रिया; आणि नृत्य-गीतकला असलेल्या सर्व अप्सरा — या सर्व ब्रह्मदेवांची सेवा करतात. सर्व देवमाताही ब्रह्मदेवांच्या सेवेत आहेत: विप्रचित्ती, शिवी, शंकू, राय, शंकू. वेगवान, केतुमान, उग्र, सोग्र, व्याघ्र, महान असुर; परिघ, पुष्कर, संब, अश्वांचा स्वामी. प्रह्लाद, बळी, कुम्भ, संह्रद, गगनप्रिय, अनुह्रद, हरिहर, वराह, कुश, राजा; योनिभक्ष, वृषपर्वा, लिंगभक्ष, वैरुरू, निःप्रभा, सप्रभा, प्रसिद्ध, निरुदार — हे सर्व असुरही उपस्थित होते. एकचक्र, महाचक्र, द्विचक्र, कुलसंभव, शरभ, शलभ, क्रपथ, क्रपथ, क्रथ; बृहद्वंती, महाजिह्वा, शंकुकर्ण, महाध्वनी, दीर्घजिह्वा, उर्कनयन, मृदकाय, मृदप्रिय. वायु, गरिष्ठ, नमुचि, शंबर, विज्वर, विभु, विश्वक्षेन, चंद्रहर्ता, क्रोधवर्धन; कालक, कालकांत, कुंडद, युद्धप्रिय, गरिष्ठ, वरिष्ठ, प्रलंब, नरक, पृथु. इंद्रतापन, वातापी, केतुमान, बलात गर्विष्ठ, असिलोम, सुलोम, बाष्कळी, प्रमाद, मद — हे सर्वही उपस्थित होते. शृगाळमुख, केशी, शरद, एकाक्ष, राहू, वृत्र, क्रोधविमोक्षण — हेही तेथे होते. हे आणि असे अनेक बलवान दानव ब्रह्मदेवांच्या सभेत एकत्र आले आणि त्यांनी असे म्हणाले: “प्रभो, आम्ही तुमच्याच कडून निर्माण झालो आहोत. तुम्ही आम्हाला तीनही लोकांचे राज्य दिले नाही, पण देवांना श्रेष्ठ वरदान देऊन त्यांना श्रेष्ठत्व दिले. पितामहा, आम्ही या यज्ञात काय करावे? आमच्यासाठी जे हितकारक असेल ते सांगा, आम्ही कोणतेही कार्य करण्यास समर्थ आहोत.” अशा प्रकारे, त्या यज्ञमंडपात ब्रह्मदेवांच्या समोर सर्व देव, ऋषी, उपवेद, विद्याशाखा, देवी-दानव, ग्रह-नक्षत्रे, आणि विविध शक्ती एकत्रितपणे उपस्थित होऊन, आपापली सेवा आणि विनंती सादर करीत होते.