श्रीवत्स चिन्हाने अलंकृत, अंगावर सूक्ष्म रोमांनी आच्छादलेला, सुवर्ण धागा आणि चांदीच्या शोभेने उजळलेला, देवांमध्ये ऋषिसारखा तेजस्वी, स्वयंभू, सर्व प्राण्यांचा आदि स्रोत असा परमात्मा तिथे प्रकट झाला होता. त्याचे केश निर्मळ, छाती विशाल आणि तेज सर्वत्र पसरलेले होते. तोच सद्गुणींचा परमगंतव्य आणि दुष्कृत्य करणाऱ्यांचा अंतिम परिणाम आहे. योगसिद्ध महात्मे त्याला आठ प्रकारच्या ऐश्वर्यांनी संपन्न, सर्व देवांचा श्रेष्ठ, परम लोकस्वरूप म्हणून ओळखतात. जे लोक मोक्षाच्या शोधात दृढ आहेत, ते ब्राह्मण त्या परमात्म्याला प्राप्त होऊन जन्म-मरणाच्या बंधनातून मुक्त होतात आणि त्यांचे मन योगात लीन होते. सर्व आश्रमात राहणारे, कठोर व्रत आणि नियंत्रित आहाराचे पालन करणारे, सेवेत मग्न राहणारे सर्वजण या अवस्थेला तप म्हणतात. सर्व योगींमध्ये, नागांमध्ये अनंत म्हणून ओळखला जाणारा, हजार मस्तकांचा, लाल डोळ्यांचा, शेषासारख्या श्रेष्ठांसह, तोच परमात्मा आहे. स्वर्गाची इच्छा करणारे श्रेष्ठ ब्राह्मण त्याला यज्ञ म्हणतात; तो तेजस्वी, अद्वितीय, सर्वश्रेष्ठ ऋषी, विविध स्थळी विचरण करणारा आहे. तोच देव जाणणारा आणि जाणला जाणारा, यज्ञभागांचा दाता, बैल, अग्नी, सूर्य आणि चंद्र ज्याची नेत्रे आहेत, आणि ज्याचे रूप आकाश आहे, असा तो देव आहे. त्या परमात्म्याचा आम्ही शरण घेतो, हे पुण्यशाली! तोच सर्व देव-दानवांचा आणि प्राण्यांचा आदि स्त्रोत आहे. सर्व ऋषी आणि लोकांचा सर्जक, देवांचा अधिपती, देवांच्या कल्याणासाठी आणि संपूर्ण विश्वाच्या पालनासाठी तोच कार्यरत आहे. पितरांसाठी पक्के अन्न आणि देवांसाठी उत्तम हविर्भाग, हे सर्व ज्याने निश्चित केले, त्या परमात्म्यास आम्ही वंदन करतो. त्रेतायुगात अग्नीच्या द्वारे परमसर्जकाने यथापूर्वी सृष्टी केली, तसेच यज्ञाची निर्मिती केली. अशा प्रकारे, अनंत ब्रह्मा, जो सर्व लोकांचे पालन करणारा आहे, त्याला सर्वांनी अनुसरले; तो धन्य, वृद्ध असूनही अत्यंत ज्ञानी होता. समजण्यापलीकडचा स्वभाव असलेला तो पितामह, संपन्न पुरोहितांनी भरलेल्या आणि सहभागीजनांनी रक्षित अशा यज्ञमंडपात गेला. त्या वेळी, धनुष्य हातात घेऊन, पराक्रमी विष्णूंनी दैत्य, दानव आणि राक्षसांच्या राजांना तिथे उभे केले होते. त्याने स्वतःच्या आत्म्याने स्वतःचे चिंतन केले; खरे चिंतन करून, तो सनातन यज्ञ स्वतःच यज्ञरूप झाला. तिथे, त्या पुण्यात्म्याने यज्ञाच्या पुरोहितांची निवड केली; भृगु आणि इतर यज्ञविद्या जाणणारे पुरोहित म्हणून निवडले गेले. बह्वृच शाखेचे श्रेष्ठ पाठक, शुभ मंत्रांचा उच्चार करीत, यथाविधी यज्ञसंपादन करत होते; आणि श्रेष्ठ ऋषी ते सर्व ऐकत होते. यज्ञाची विद्या, वेदज्ञान, आणि पठणातील कौशल्य, या सर्वांचा स्वर श्रेष्ठ ऋषींच्या तोंडून निनादत होता. यज्ञविधी जाणणारे, शब्दशास्त्रात पारंगत, शब्दार्थातील निपुण, आणि सर्व विद्येत पारंगत असे अनेकजण तिथे होते. मीमांसा आणि तर्कशास्त्रातील तज्ज्ञ विविध मत मांडत होते, आणि प्रत्येक ठिकाणी, हे राजन, दृढव्रती लोक उपस्थित होते. तेथे श्रेष्ठ द्विज यज्ञपठण व आहुती देण्यात मग्न होते, आणि ब्रह्मा, सर्व लोकांचे पितामह, त्या यज्ञभूमीत उभा होता. देव-दानवांचा गुरु, दोघांकडून सेवित, तिथे पूजला जात होता; प्रजापती त्याला स्वामी म्हणून वंदन करायला आले. दक्ष, वसिष्ठ, पुलह, मरीचि हे श्रेष्ठ द्विज; अंगिरा, भृगु, अत्रि, गौतम आणि नारदही तिथे उपस्थित होते. ज्ञान, आकाश, वायू, तेज, जल, पृथ्वी; शब्द, स्पर्श, रूप, रस आणि गंधही; परिवर्तन, विकार आणि सर्व महान कारणे; चारही वेद – ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, अथर्ववेद. शब्द, व्याकरण, निरुक्त, कल्प, छंद, हे सर्व एकत्र; आयुर्वेद, धनुर्वेद, मीमांसा, आणि गणितही; हस्त्यशास्त्र, अश्वशास्त्र, इतिहास यांसह, या सर्व उपवेद आणि अंगांनी वेद शोभिवंत झाले आहेत. ते सर्वजण त्या महानात्मा, स्वतःच ओळखणाऱ्या पितामहाची पूजा करतात; तसेच तप, यज्ञ, संकल्प, आणि श्वासही त्याची सेवा करतात. या व्यतिरिक्त, संपत्ती, धर्म, काम, द्वेष, आणि सर्वकाळ आनंदही पितामहासमोर उपस्थित आहेत. शुक्र, बृहस्पती, संवर्त, बुध, शनि, राहू आणि सर्व ग्रहही तिथे होते. मरुतगण, विश्वकर्मा, पितर, सूर्य आणि सोमही ब्रह्माची पूजा करतात. गायत्री, दुर्गतरणी, सात स्वरूपांची वाणी, सर्व अक्षरे, तसेच नक्षत्रेही तिथे उपस्थित आहेत. सर्व शास्त्रभाष्ये, देहधारी जीव, क्षण, निमिष, मुहूर्त, दिवस-रात्रही तिथे उपस्थित होती. पक्ष, महिने, सर्व यज्ञ, हे सर्व देवांसह त्या महात्मा ब्रह्माची पूजा करतात. आणि इतर श्रेष्ठ देवता – लज्जा, कीर्ती, श्री, कांती, स्थैर्य, क्षमा, समृद्धी, आचरण, विद्या आणि बुद्धीही तिथे आहेत. श्रुती, स्मृती, धैर्य, शांती, पोषण, कृती, आणि नृत्य-गानात निपुण असलेल्या सर्व दिव्य अप्सरा, या सर्वजणी ब्रह्माची सेवा करतात. सर्व देवमाताही ब्रह्माच्या सेवेत आहेत: विप्रचित्ती, शिवी, शंकु, राय, शंकु; वेगवान, केतुमान, उग्र, सोग्र, व्याघ्र, महान असुर; परिघ, पुष्कर, सांब, अश्वांचा अधिपती. प्रह्लाद, मग बळी, कुम्भ, संह्रद, गगनप्रिय, अनुह्रद, हरिहर, वराह, कुश आणि राजा हेही तिथे उपस्थित होते. अशा प्रकारे, सर्व देव, ऋषी, विद्या, आणि गुणांनी युक्त, सर्व विश्वातील श्रेष्ठ प्राणी, ब्रह्माच्या यज्ञात एकत्र जमले आणि त्या पितामहाची भक्तिभावाने पूजा केली.