देवतांच्या दिव्य स्तुतिसागरात, देवीच्या अनुपम सौंदर्याचे वर्णन अत्यंत भक्तिभावाने केले जाते. तिचे भुजांगाप्रमाणे वळणदार हात, अमूल्य दिव्य अलंकारांनी सजलेले आहेत. तिचे स्तन सुंदर, गोलाकार आणि सममित आहेत. तिच्या कंबरेवर तीन आकर्षक रेषा आहेत, आणि तिचे तेजस्वी नितंब तिच्या अभिमानाचे कारण आहेत. तिचे नाभी खोल आणि मोहक आहे, तिच्या मध्यभागी शोभून दिसते. देवीचे नितंब रुंद, तिचे उरोज आणि मुख अत्यंत सुंदर आहे. तिची जांघ, गुडघे आणि पाय सुडौल आणि आकर्षक आहेत. ती देवी तीनही लोकांची पालनकर्ती आहे. पृथ्वीवर तिच्या सर्व इच्छा नेहमीच पूर्ण होतात. अत्यंत भाग्यशाली आणि सुंदर वर्णाची ही देवी भक्तांना वरदान देणारी आहे. जो कोणी पुष्कर क्षेत्राची यात्रा करतो आणि तिचे दर्शन घेतो, तो धन्य होतो. ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमेला तिला श्रेष्ठ पूजा मिळते. तिच्या गौरवाची जाणीव ठेवून जे मानव तिची पूजा करतात, त्यांना पुत्र, धन किंवा कोणतीही गोष्ट प्राप्त करण्यात अडचण येत नाही. जंगलात, घनदाट अरण्यात, अथवा अथांग समुद्रात संकटात सापडलेल्या, किंवा चोरट्यांनी वेढलेल्या मानवांसाठी तीच परम शरण आहे. तीच सिद्धी, लक्ष्मी, स्थैर्य, कीर्ती, लज्जा, विद्या, नम्रता, प्रज्ञा आहे. तीच संध्या, रात्र, तेज, निद्रा आणि काळरात्र आहे. ती अंबा, कमला, ब्राह्माणी – सर्व देवतांची माता, गायत्री आणि परम स्त्री आहे. ती विजय, जय, पोषण, संयम, करुणा आहे; ती सदा सावित्रीची धाकटी बहीण आणि ब्रह्मदेवाच्या कार्याची प्रेरणा आहे. ती अनेक रूपांची, विश्वरूपा, सुंदर नेत्रांची, ब्रह्मचारिणी आहे; भक्तांची रक्षण करणारी, विशाल नेत्रांची आणि आकर्षक रूपाची आहे. ती नगरांमध्ये, तीर्थक्षेत्रांमध्ये, आश्रमांमध्ये, तसेच वनात आणि उपवनी राहते. ब्रह्मदेवाच्या सर्व आसनांमध्ये, ती ब्रह्माच्या डाव्या बाजूस स्थित आहे; उजवीकडे सावित्री आहे, आणि मध्यभागी ब्रह्मा आहेत. यज्ञातील वेदी, पुरोहितांना दिले जाणारे दक्षिणा, राजांसाठी सिद्धी, आणि समुद्राची सीमा – हे सर्व तिचेच आहे. ब्रह्मचार्याचा उपनयन आणि सर्वश्रेष्ठ तेजही तिचेच आहे; तारेतील तेज, लक्ष्मी आणि नारायणामध्ये वास करणारी देवी तीच आहे. ती ऋषींसाठी संयम आणि सिद्धी, ताऱ्यांमध्ये रोहिणी, राजदरबारात, तीर्थक्षेत्रात आणि नद्यांच्या संगमावरही वास करते. पौर्णिमेच्या रात्रीचा पूर्ण चंद्र, नीतीतील प्रज्ञा, संयम, स्थैर्य – हे तिचेच रूप आहे; स्त्रियांमध्ये उमादेवी म्हणून प्रसिद्ध आहे. इंद्राच्या सहस्त्र नेत्रांमध्ये तिचे सौंदर्य, ऋषींच्या धर्मनिष्ठ मनात तिचा वास, आणि देवांच्या परम ध्येयाचे स्वरूप तीच आहे. शेतकऱ्यांमध्ये ती सीता, सर्व जीवांमध्ये पृथ्वी, स्त्रियांना सौभाग्य आणि धनधान्य देणारी देवी आहे. तिच्या पूजेने रोग, मृत्यू आणि भय दूर होते; विशेषतः कार्तिक महिन्यातील पौर्णिमेला तिची विशेष पूजा होते. ती सर्व कामना पूर्ण करणारी आणि मंगल देणारी देवी आहे; जो कोणी हा स्तोत्र वारंवार म्हणतो किंवा ऐकतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात – यात शंका नाही. गायत्री म्हणाली, “माझ्या मुला, जसे तू बोललास, तसेच होईल.” भीष्म म्हणतात, “हे ब्रह्मन्, मी हे अद्भुत सत्यकथन ऐकले; येथे गायत्रीचे अभिषेक विधी पार पाडले गेले. सावित्रीचे विरोध आणि शाप देणे, तसेच विष्णूने सर्वत्र देवीचे स्तवन केले, हे सर्व मी ऐकले. तेजस्वी गायत्रीचे रुद्राने स्तवन केले, आणि हे ऐकून परमात्म्याने ब्रह्माला सर्व तपशील सांगितले. हे ऐकून माझ्या अंगावर रोमांच उभे राहिले, मन शांत झाले; मला अत्यंत आनंद आणि कुतूहल वाटले. पुण्यश्लोक नारायणाने भक्तिभावाने ब्रह्मपत्नीसाठी श्रेष्ठ स्तोत्र रचले आणि पर्वतावर ठेवले. नंतर विष्णूने त्या तेजस्विनी, लज्जावान आणि साम्राज्ञी देवीस समाधान व पोषण देणारे शब्द सांगितले. ‘हे ब्रह्मन्, हे सर्व मी तुझ्या तोंडून ऐकले; त्यानंतर काय झाले आणि त्या ठिकाणी काय घडले, ते कृपया सांग.’ ‘हे पुण्यात्मा, कृपया सर्व तपशीलवार सांग, मी हे ऐकून पावन होईन – यात शंका नाही.’ पुलस्त्य म्हणाले, “हे राजन्, त्या परमेश्वराने पुष्कर येथे यज्ञ करत असताना, जे काही घडले, ते अद्भुत कथन ऐक. कृतयुगाच्या प्रारंभी, ब्रह्मदेव यज्ञकर्ता असताना, मरीचि, अंगिरस, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु आणि दक्ष – हे प्रजापती, सर्व अलंकारांनी सजलेले, तेजस्वी होऊन, नमस्कार करत होते. अप्सरांचा समूह विष्णूच्या समोर नृत्य करत होता; गंधर्वांच्या संगीताच्या साथीने आकाशात सर्वांना आनंद होत होता. अनेक गंधर्वांसह तुम्बुरू, महाश्रुती, चित्ररथसेन, उर्णायु, अनघ, गोमायु, सूर्यवर्चस, सोमवर्चस, त्रिणायु, नंदी, चित्ररथ, शालिशिर, पर्जन्य, कली, तारक – हे सर्व गंधर्व गायन करत होते. हाहा, हूहू आणि तेजस्वी हंस – हे दिव्य गंधर्वही प्रभूचे स्तवन करत होते. त्याचप्रमाणे, दिव्य अप्सरासुद्धा प्रभूच्या समोर नृत्य करत होत्या. धाता, अर्यमन, सविता, वरुण, अंश, भग, इंद्र, विवस्वान, पूषा, त्वष्टा, पर्जन्य – हे बाराही आदित्य तेजाने झळकत उपस्थित होते. अशा प्रकारे त्या दिव्य यज्ञमंडपात, देवता, ऋषी, गंधर्व, अप्सरा आणि सर्व लोकांनी मिळून देवीच्या आणि परमेश्वराच्या दिव्य लीलांचे दर्शन घेतले.