पुंडरीकाक्ष भगवान पुन्हा ब्रह्मदेवांकडे गेले आणि त्यांना म्हणाले, "हे ब्रह्मा, तुम्हीच या तीनही लोकांची—चर आणि अचर जीवांची—रचना केली आहे. आम्ही दोघे, म्हणजे मी आणि दुसरा, तुमच्या कार्यात सहाय्यक आहोत; पण तुम्ही स्वतः निर्माण केले तरी तुम्हाला हे जाणवत नाही की नाशही घडवावा लागतो." पुंडरीकाक्ष पुढे म्हणाले, "शंभूला मारण्याचा प्रयत्न करून एक टाळण्यासारखा कर्म झाला आहे; आणि रागाच्या भरात, तुम्ही देवाधिदेवांपासून एक मनुष्य निर्माण केला. या पापाच्या शुद्धीसाठी, सर्वोच्च प्रायश्चित्त करा; तीन अग्नी घेऊन, अग्निहोत्र यज्ञ अर्पण करा." "पवित्र स्थानात, किंवा पवित्र प्रदेशात, किंवा वनात, हे ब्रह्मा, तुमच्या पत्नीच्या सहकार्याने यज्ञ करा, आणि आम्हाला पुरोहित म्हणून स्वीकारा. सर्व देव, आदित्य, आणि रुद्रसुद्धा, हे लोकांचे स्वामी, तुमच्या आज्ञेचे पालन करतील, कारण तुम्हीच आमचे अधिपती आहात." "एक गृह्याग्नी, दुसरा दक्षिणाग्नी, आणि तिसरा आहुतीचा अग्नी—हे तीन अग्नी तीन खड्ड्यात स्थापित करा. गोल खड्ड्यात सूर्यरूपाने स्वतःची पूजा करा; धनुष्याकार खड्ड्यात, चार कोपऱ्याच्या खड्ड्यात, ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या नावांनी हराची पूजा करा." "तपस्येने अग्नी प्रज्वलित करून, आणि दिव्य हजार वर्षे यज्ञाचे आहुती अर्पण करून, तुम्ही अग्नी शांत कराल. येथे अग्निहोत्रापेक्षा शुद्ध काहीच नाही; पुण्यवान अग्निहोत्राने द्विज पृथ्वीवर शुद्ध होतात." "देवलोकाच्या या वाटा ब्राह्मणांनी दाखवल्या आहेत; गृहस्थ द्विजाने नेहमी एक अग्नी ठेवावा. अग्नीशिवाय, द्विज गृहस्थाला इथे फळ मिळू शकत नाही." भीष्म म्हणाले, "तो ज्याचा जन्म कवटीतून झाला, ज्याचे नाव नर आहे, आणि धनुष्यधारी—" "तो माधवापासून जन्मला की स्वतःच्या कर्माने? की रुद्राने निर्माण केला, किंवा एखाद्या हेतूने? हे ब्राह्मण, हिरण्यगर्भ हा अंडातून जन्मलेला, चारमुखी आहे; त्याचा पाचवा अद्भुत चेहरा कसा निर्माण झाला?" "सत्त्वात रज दिसत नाही, आणि रजमध्ये सत्त्व कुठेही नाही; मग सत्त्वात स्थित ब्रह्माने अति कसे घेतले?" "कोणत्या व्यक्तीने, भ्रमित मनाने, हरा-वधासाठी पाठवले?" पुलस्त्य म्हणाले, "महेश्वर आणि हरि—हे दोघेच धर्ममार्गावर आहेत." "या दोन महान आत्म्यांना काहीही अज्ञात नाही, पूर्ण झालेले असो वा अपूर्ण; ब्रह्माचा पाचवा चेहरा वर होता, महान आत्म्याचा. मग ब्रह्मा रजाने बळकट झाला, आणि मोहात पडला; त्याला वाटले की सृष्टी त्याच्या शक्तीने निर्माण झाली आहे." "माझ्याशिवाय सृष्टी घडवणारा दुसरा देव नाही, देव, गंधर्व, पशु, पक्षी, आणि प्राणी यांच्या सह." अशा प्रकारे भ्रमित, पाचमुखी विरिंची पुन्हा उभा राहिला; त्याचा पुढचा चेहरा ऋग्वेदाचा उत्पत्तीकार आहे." "दुसरा मुख यजुर्वेदाचा, तिसरा सामवेदाचा, आणि चौथा अथर्ववेदासाठी. त्याच्या पाचव्या मुखाने, ज्याचा दृष्टिकोन वर आहे, तो वेदांचे अंग, उपांग, इतिहास, रहस्य, आणि संहिता यांचा पाठ करतो." "सर्व देव आणि दैत्य, त्या अद्भुत तेजस्वी चेहऱ्यापुढे, स्वतःच्या प्रकाशाने चमकत नाहीत, जणू सूर्य उगवल्यावर दिवे मंद होतात. त्यांच्या स्वतःच्या नगरीतही, अस्वस्थ आणि गोंधळलेले, त्यांनी दुसऱ्या कोणाकडे पाहिले नाही; त्याच्या तेजाने तो इतरांना बाजूला टाकतो." "सर्व देव, पुढून जाऊ, पाहू, किंवा जवळ जाऊ शकले नाही; भयभीत होऊन, कमलजन्मी, महान प्रभूच्या जवळ येऊ शकले नाहीत. स्वतःचे तेज नष्ट झाले, असे वाटून, सर्व देवांनी कल्याणासाठी एकत्र विचार केला." "शंभूकडे आसरा घेऊया, कारण त्याच्या तेजासमोर आम्ही शक्तिहीन आहोत." देव म्हणाले, "सर्व जीवांचे स्वामी, महेश्वर, तुम्हाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार!" "जगाचा स्रोत, परमब्रह्म, तुम्हीच जीवांमध्ये सनातन आहात; तुम्हीच सर्व लोकांचे आधार, विष्णूसह कारण." अशा प्रकारे देव, ऋषी, पितर, आणि दैत्यांनी त्याचा स्तुती करताच, तो अदृश्य झाला आणि म्हणाला, "हे देवांनो, जे हवे आहे ते मागा." देव म्हणाले, "तुम्ही आम्हाला प्रत्यक्ष दर्शन दिले, हे प्रभू, तुम्ही जे हवे ते आम्हाला द्या. आमच्यावर कृपा करा, आणि वरही द्या." "आमची मोठी शक्ती, तेज, उत्साह, आणि पराक्रम—हे सर्व ब्रह्माच्या पाचव्या मुखाच्या तेजाने नष्ट झाले. आमच्या सर्व शक्ती नष्ट झाल्या, हे प्रभू, पण तुमच्या कृपेने त्या पुन्हा पूर्वीसारख्या जागृत होऊ देत. त्या परत करा, हे महान प्रभू." मग, देवांनी नमस्कार केल्यावर, महेश्वर कृपामय चेहरा घेऊन, ब्रह्माजवळ गेले, ज्याचे मन अभिमान आणि रजाने भ्रमित झाले होते. देवांनी प्रभूला घेरून स्तुती केली, आणि एकत्र प्रवेश केला; पण ब्रह्मा, मोहाने झाकलेला, रुद्राच्या आगमनाची ओळख करू शकला नाही. शंकराने, शंकराच्या तेजाने, जणू शंभर हजार सूर्यांचे तेज असलेल्या विश्वात्म्याने, सृष्टीकर्ता आणि पालनकर्ता रूपाने प्रकट झाला. रुद्र, ब्रह्मा—संपूर्ण देवसमूहासह बसलेल्या पितामह—यांच्याकडे गेला, आणि सर्वोच्च सृष्टीकर्त्याजवळ पोहोचला. "हे देव, तुमचे मुख अजून अधिक तेजस्वी झाले आहे," असे म्हणत, चंद्रकलाधारी भगवान मोठ्याने हसला. मग, डाव्या अंगठ्याच्या नखाच्या टोकाने, ब्रह्माचा पाचवा चेहरा काढून टाकला, जसा मनुष्य बोटांनी केळीच्या कोवळ्या फांदीला तोडतो. मग, तो कापलेला चेहरा त्यांच्या हातात राहिला, आणि ग्रहांच्या मंडलात दुसऱ्या चंद्रासारखा चमकत होता. कवटी हातात उचलून, महान प्रभू नृत्य करू लागले, जणू कैलास पर्वतावर सूर्य शिखरावर चमकत आहे.