व्यासांनी योग्यरित्या सेवा मिळाल्यानंतर, तुमच्यामधून पुराणांच्या अर्थाच्या आणि प्राचीन इतिहासाच्या समजासाठी शुद्ध मन जागृत केले. हे विद्वान ब्राह्मणांमध्ये आता पुराण ऐकण्याची इच्छा आहे; तुम्ही त्यांना ते पुराण सांगावे. विविध वंशातून आलेल्या या महान आत्म्यांना, जे ब्रह्माचे उपदेशक आहेत, त्यांना त्यांच्या संबंधित भागांतील पुराण ऐकू द्या. या दीर्घ आणि पूर्ण यज्ञाच्या सत्रात, तुम्ही ऋषींना पद्मपुराण पूर्णपणे सांगावे, हे अत्यंत बुद्धिमान व्यक्ती. कमळ कसे उत्पन्न झाले, ब्रह्मा तिथे कसा आला, आणि त्यातून निर्माण कशी झाली—हे सर्व जसे घडले तसे सांग. अशा प्रकारे विचारल्यावर, लौमहर्षण यांनी शुभ शब्दांनी उत्तर दिले; त्यांनी संक्षिप्त आणि तर्कानुसार बोलले. “तुम्ही सर्व धर्मांना समर्पित आणि पुराणांचे ज्ञान असलेले आहात, त्यामुळे मला येथे पुराणाच्या अर्थाविषयी विचारल्याबद्दल मला आनंद आणि सन्मान वाटतो. जे काही मी ऐकले आहे आणि जे प्रसिद्ध आहे, ते मी तुम्हाला सांगणार आहे; कारण हे सूताचे शाश्वत कर्तव्य आहे, ज्याला सद्गुणी लोक मान्यता देतात. देव, ऋषी आणि राजांच्या वंशांची जपणूक आणि महान आत्म्यांचे स्तुतीकरण करणे आवश्यक आहे. ब्रह्माचे उपदेशक इतिहास आणि पुराणांमध्ये दिसतात; कारण वेदांमध्ये सूताला अधिकार नाही. राजा पृथूच्या यज्ञात, मागध आणि सूत यांनी त्या पुरुषाधिराजाचा स्तुतीपर गायन केले. त्यानंतर, प्रसन्न होऊन, महान राजाने त्यांना वर दिला: सूतांना सूतांची भूमी मिळाली, मागधांना मागधांची भूमी. यज्ञाच्या वेळी, सूताचा जन्म झाला; या जगात त्याला सूत म्हणतात. इंद्रयज्ञ सुरू झाल्यावर, बृहस्पती ग्रहांशी जोडला गेला, तेव्हा त्या बृहस्पतीच्या यज्ञात सूताचा जन्म झाला; शिष्याच्या हातून जे ओतले गेले, ते गुरूच्या अर्पणावर मात झाले. खालच्या आणि वरच्या प्रवाहातून, जातींच्या मिश्रणातून जन्म झाला; जेथे क्षत्रिय आणि ब्राह्मण स्त्रीपासून संतती निर्माण झाली. पूर्वीच्या प्रमाणे, त्यांच्या फरकांचे वर्णन केले जाते; हे सूताचे मध्यम कर्तव्य आहे, जो शेतावर उपजीविका करतो. पुराणांमध्ये माझा अधिकार ब्राह्मणांनी येथे स्थापित केला आहे; नियम पाहून, तुम्ही मला विचारले आहे, हे ब्रह्मोपदेशकांनो. म्हणून, मी पृथ्वीवर पुराण योग्यरित्या सांगणार आहे, ऋषींच्या सन्मानाने; पितरांची मनःप्रभू कन्या वासवाची पत्नी झाली. पितरांनी नाकारल्याने, ती माशाच्या गर्भात गेली; अग्नीच्या काठीसारखी, ती पुण्य जन्माची कारणीभूत झाली. तिच्यात पराशरकडून शुद्ध आत्म्याचा महान ऋषी जन्माला आला; त्या पुण्यात्म्याला, सत्यवादी सर्जनहाराला मी नमस्कार करतो. प्राचीन पुरुषाला, जो ब्रह्माच्या शब्दांचे पालन करतो; विष्णूला, ज्याने मानवाचा रूप घेतला, ज्याचे स्वरूप स्तुत्य आहे. ज्याला जन्मताच वेद आणि त्याच्या शाखा मिळाल्या; त्याने बुद्धीने वेदाचा समुद्र घुसळला. त्याने जगात प्रकाश निर्माण केला आणि महाभारताचा चंद्र दिला; जर हे तीन—भारता, सूर्य आणि विष्णू—नसते, तर जग अज्ञानाच्या अंधारात राहिले असते; कृष्ण द्वैपायन व्यासाला नारायण, प्रभु म्हणून जाणावे. कमळासारख्या डोळ्याच्या त्या पुरुषाशिवाय महाभारताचा कर्ता कोण असू शकतो? म्हणून मी ब्रह्मोपदेशकांकडून पुराण ऐकले आहे. सर्वज्ञ, सर्व लोकांमध्ये सन्मानित, तेजस्वी व्यक्तीकडून; पुराण, सर्व शास्त्रांमध्ये प्रथम, ब्रह्माने स्मरण केले. सर्व लोकांमध्ये श्रेष्ठ, सर्व ज्ञानाचा आधार; तीन पुरुषार्थांचा साधन, पुण्य आणि शंभर कोटींना विस्तारणारे. सर्व लोक संपल्यावर, केशवाने, घोड्याच्या रूपात, ब्रह्माच्या आज्ञेने वेद पुनः मिळवले. चार वेद, त्यांचे अंग, पुराण, आणि विस्तृत धर्मशास्त्र; सर्व शास्त्र असुराने हस्तगत केले आणि स्वतःचे केले. कल्पाच्या प्रारंभात, माशाच्या रूपात, त्यांनी समुद्रात ते घेतले; प्रभु, पाण्यात राहून, हे सर्व पूर्णपणे सांगितले. ऐकून, चारमुखी ब्रह्माने ऋषी आणि वेदज्ञांना सांगितले; त्या वेळी सर्व शास्त्र आणि पुराणाचा आरंभ झाला. कालानुसार, पुराण योग्यरित्या जपले जात नव्हते हे पाहून, प्रभुने व्यासाच्या रूपात, संकलनासाठी, प्रत्येक युगात अवतार घेतला. प्रत्येक द्वापर युगात, त्यांनी चार लाख श्लोकात ते सांगितले; नंतर, त्याचे अठरा भाग करून, जगात प्रकट केले. आजही, देवांच्या लोकांत ते शंभर कोटी श्लोकांचे आहे; पण येथे, ते चार लाख श्लोकात संक्षिप्त केले आहे. आता मी अत्यंत पुण्यदायी पद्मपुराण सांगणार आहे, जे पंचावन्न हजार श्लोकांचे असून पाच विभागांनी युक्त आहे. त्यात प्रथम सृष्टी विभाग, नंतर पृथ्वी विभाग; त्यानंतर स्वर्ग विभाग, मग पाताळ विभाग. पाचवा, उत्तम उत्तरी विभाग, हा सर्वोच्च विभाग आहे; हे महान पद्मपुराण उत्पन्न झाले, ज्यातून जगाची रचना झाली. त्याच्या कथांवर आधारित असल्याने, याला पद्म म्हणतात; हे पुराण शुद्ध आहे, विष्णूच्या महिम्याने शुद्ध झाले आहे. पूर्वी देवांचा देव हरि यांनी ब्रह्माला जे सांगितले, आणि ब्रह्माने जे मारिचीला पूर्णपणे सांगितले—हेच पद्मपुराण ब्रह्माने जगात सांगितले; आणि सर्व जीवांचा आधार असल्याने, विद्वान त्याला पद्म म्हणतात.